Donderdag 14/11/2019
Elke Neuville. Beeld rv

Column It's Complicated

Weg met koffietafels en pannenkoeken op Allerzielen, enter vreugdevuren en champagne

Partners in crime en in de liefde. Vincent Byloo maakt radio, Elke Neuville tv. Ze schrijven over alles wat hen beroert, in co-ouderschap: de ene week zij, de andere week hij.

Niet geheel onverwacht gezien de tijd van het jaar, zal het hieronder over de dood gaan. Te beginnen met Allerheiligen en Allerzielen. Nooit goed het verschil tussen de twee gezien trouwens – behalve dat de ene een échte feestdag is, zo eentje waarop wij met z’n allen niet moeten gaan werken, en de andere een gewone werkdag met een speciale naam.

Maar er is natuurlijk meer aan: op Allerheiligen worden de echt belangrijke doden herdacht, de heiligen en de martelaren, terwijl op Allerzielen letterlijk iederéén die ooit het loodje legde, gepast herinnerd mag worden. Door het bakken van pannenkoeken bijvoorbeeld, in mijn contreien. Al generaties lang een familietraditie, en wel volgens een ingenieus beurt­rolsysteem. In het licht van de geschiedenis is dit wellicht van weinig waarde, maar voor mezelf best historisch: dit jaar ben ik voor het eerst pannenkoekenbakker van dienst. Maar genoeg over het leven en de bijbehorende recepten voor pannenkoekenbeslag, ik zou het vandaag over de dood hebben.

Op die dagen van familievreugd en optioneel kerkhofbezoek gaat het net als op alle andere dagen vaak over het weer. Over de doden meestal niks, zelfs niet op dodendag. In het beste geval rakelt de tafel bij de koffie nog eens een anekdote op over een grootvader die de kleinkinderen zich voornamelijk herinneren van op het fotootje dat zijn grafsteen siert. Dat zijn de ‘veilige doden’: zij die oud geworden zijn, of toch zeker oud genoeg. Zij die niet geleden hebben, een voltooid leven hebben gehad en die ons intussen al een decennium of langer geleden ontvallen zijn.

Riskanter wordt het wanneer niet voldaan is aan een van bovenstaande voorwaarden. Wanneer de doden jonger zijn, hun dood onaangekondigd of onrechtvaardig hard kwam aanzetten, krijgen we het moeilijk om die veel te korte of abrupt onderbroken levens te vieren met zoiets banaals als een pannenkoek. De olifant in de kamer, weet u wel? De gapende afwezigheid van een geliefde als hete brij waar het hele gezelschap omheen probeert te dansen. Zou je er wel iets van zeggen? Wie weet wil die ander er nu even niet aan denken. Denk je dan.

Zeemlap

En toch: je kunt iemand in eender welk stadium van de rouw (volgens charlatans zijn het er zeven) onmogelijk ‘overvallen’ door hem of haar erop attent te maken dat hun geliefde er niet meer is. Door iets tegen hen te zeggen, toon je dat je aan hen denkt, en aan wie ze missen. Alles wat je zegt is dan goed, zelfs al is dat helemaal niks. Een mama die haar dochter bruusk en oneerlijk jong kwijtraakte, sprak over een buurvrouw die de dag nadien haar ramen kwam lappen. En die bleef terugkomen, een jaar lang. Die buurvrouw kon de juiste woorden niet vinden, en greep dan maar naar de zeemlap. Droeve strepen op een ruit ter ere van een dode dochter.

Hoe we erin slagen om elk bijkomend jaar op onze teller uitbundig te vieren (zeker bij de ronde getallen, want: alweer een kaap gerond!) en tegelijk die enige ultieme horde een leven lang buiten beeld proberen te houden, het blijft verbazen. Het enige zekere aan een mensenleven is dat het ooit stopt. Of je moet Elvis heten. Een even verdedigbare houding tegenover de dood zou dus zijn om die dag te vieren als was het onze allerlaatste verjaardag, een soort feestelijke eindbalans van het leven. It’s a wrap, jongens. Weg met koffietafels en pannenkoeken, enter vreugdevuren, vuurwerk en champagne. En dat mag wat mij betreft vaker dan één keer per jaar. Maar goed: nu vieren we de doden nog even met een banale pannenkoek. En met een groepsknuffel van de overblijvers. Want we hebben allemaal wel iets te vieren en te missen vandaag.

Elke Neuville

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234