Donderdag 28/05/2020
Beeld REUTERS

Zalm van het jaar

Weg met de selfie, zeg otofoto

Meer inzicht, meer zalm. Zo sluit De Morgen 2014 af en begint ze 2015. Met woorden die beide jaren verbinden. Die ons meer inzicht geven in wat er gebeurt, ons aan het denken zetten of die we simpelweg leuk vinden. Vandaag: otofoto. 

Iedere artiest die een beetje die naam waardig is, komt wel eens in de verleiding om een zelfportret te maken. Meestal gebeurt dat aan de hand van een potlood, een penseel of een pen. Het zelfportret als een ietwat ijdel surrogaat van een met eigen handen geslepen spiegel. Om zo een stand van zaken van de ziel op te maken, wellicht. U weet wel : Wie ben ik? Wie wilde ik zijn? En wie ben ik geworden?

De geschiedenis van de kunsten maakt duidelijk dat de scheppende ziel die doorgaans naar de buitenwereld kijkt, af en toe toch ook eens de blik op zichzelf richt: denk Rembrandt, denk Dylan, denk aan de oneindige lijst belijdenisboeken die voor romans doorgaan. Denk aan al de songs die drijven op het ik-gevoel.

Niets mis mee, overigens. Een kunstenaar is op zijn best wanneer hij het over dingen heeft die hem of haar écht interesseren, en uit een kleine rondvraag bij mijn artistiek aangelegde vrienden blijkt vaak dat de meesten van hen het bijzonder goed met zichzelf kunnen vinden. Fotografen ontsnappen niet aan die regel. Sedert de oertijden van de lichtdrukkunst richten zij op gezette tijden de lens op zichzelf. Soms uit zuiver narcisme, soms uit nieuwsgierigheid, soms uit pure eenzaamheid.

Het gebruik van spiegels, afstandsbedieningen en zelfontspanners was daarbij altijd al van onschatbare waarde. Vakantiegangers die op straat of strand niet meteen een volstrekte vreemdeling durfden aanspreken, waagden het er ook wel eens op om zichzelf en hun geliefde of gezin te fotograferen. Dat gebeurde dan meestal met behulp van iemands lange arm, een onhandige techniek die vaak tot gevolg had dat op de later afgedrukte foto alleen maar een duim te zien was.

Tot een jaar of twee, drie, vier geleden die verdomde selfie op het toneel verscheen. Het ging om dat helemaal egocentrische, vaak kwalitatief minderwaardige soortement fotootje dat men met het mobieltje van zichzelf of van zijn onderdelen kan schieten.

Beeld Karoly Effenberger

Het fenomeen zélf werkte me al meteen behoorlijk op de zenuwen, maar waar ik het nog het meest van op de heupen kreeg, was dat onnozele woord selfie zelf. En van al zijn dwaze variaties ('smelfie', 'Schelfie' en het in penitentiaire kringen naar ik verneem erg populaire 'celfie') die tegenwoordig opgeld doen.

Waarom moet dat eigenlijk weer met een nep-Engels woord? Kunnen we eigenlijk zelf niets beters verzinnen in onze moerstaal? Ja, dacht ik volmondig, en toen ging ik me daar onlangs het beste deel van een regenachtige zondagnamiddag op toeleggen, zonder dat ik evenwel snel met iets valabels op de proppen kwam. Tot ik er halfgek googelend uiteindelijk achterkwam dat iemand mij al voor geweest is.

En wanneer ik zeg 'iemand', dan bedoel ik écht iemand. Namelijk de grote taalkunstenaar, en nog zoveel meer, Kees van Kooten.

Toen selfie vorig jaar bij onze noorderburen even het woord van het jaar dreigde te worden, pleitte Van Kooten er in de media voor om toch liever naar een equivalent in onze taal te zoeken. Hij had dat zelf trouwens ook snel gevonden. 'Otofoto' was zijn voorstel. Ik kon er me meteen in vinden omdat het als je het uitspreekt goed klinkt en precies zegt wat het is, en als het geschreven staat volmaakt Kootiaans is - een taal die wij aan het einde van de vorige eeuw zo graag zelf wilden bezigen.

Nog beter zou het zijn om dat hele zelfkiekerige gedrag af te zweren en ons vanaf nu gewoon wat meer met les autres te gaan bezighouden, want die zijn heus niet altijd l'enfer. En ik zeg dat niet alleen omdat de kerst in mijn kleren zit, maar ook en vooral omdat ik het door en door meen. Softie die ik ben.

Marc Didden is filmmaker, schrijver en columnist bij deze krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234