Zaterdag 04/12/2021
Griet Op de Beeck Beeld Jonas Lampens
Griet Op de BeeckBeeld Jonas Lampens

Griet Op de Beeck

We zijn met zoveel, mensen die rondlopen met het gevoel dat we tekortschieten

Griet Op de Beeck is schrijfster en columniste voor De Morgen.

'Belgische vrouwen worden de dikste van Europa.' 'Kinderen zouden al vanaf hun zestiende gastric-bypassoperaties terugbetaald moeten krijgen.' 'Campagnes om gezonde voeding te promoten, sorteren geen effect.' Het was, in de kranten, paniek alom over de voorspelde evolutie van onze westerse lichaamsvormen.

Natuurlijk wil ik geenszins voorbijgaan aan de gezondheidsrisico's die overgewicht met zich kunnen meebrengen. Maar wat mij toch treft, is hoe er ook met betrekking tot dit probleem louter naar de oppervlakte der dingen wordt gekeken. Er wordt gewezen op de ongezonde hoeveelheid suikers die we - vaak zelfs zonder het te beseffen - binnenkrijgen. Al decennialang vervangt in de media het ene trendy dieet het volgende. Hier en daar roept er iemand dat al die aandacht voor de kwestie mensen eetstoornissen zou aanpraten.

Maar wie stelt de vraag naar waar het allemaal ten diepste vandaan zou kunnen komen? Zou het niet kunnen dat het allemaal samenhangt met zelfperceptie, en hoe problematisch die voor velen is? In die zin vroeg ik mij af of er zoveel verschil is tussen de morbide obese vrouw en het meisje dat vier keer in de week fanatiek gaat sporten en elke ochtend flink havermoutpap eet.

We zijn met zoveel, mensen die rondlopen met het gevoel dat we tekortschieten, dat we de goede dingen niet verdienen, dat we geen fractie voorstellen van wat de anderen denken dat we voorstellen, en dat we ons er alleen maar uit kunnen lullen, of de schijn hoog houden, voorlopig nog. En dat falen willen we goedmaken. Door te proberen om perfect te zijn, of niet perfect, misschien, want perfectie is niet van deze wereld, dat weten we al lang, maar dan toch de beste die we kunnen zijn. Dat is het antwoord op alle zelftwijfel dat we dan bedenken. En binnen dat soort denken kan het in verband met eten en gewicht twee kanten op.

Ofwel slagen we erin om de ideaalste maten te handhaven, ook als we de leeftijd waarop alles vanzelfsprekender strak zit al lang voorbij zijn, en dat gaat dan regelmatig ook, minstens ten dele, ten koste van onszelf. We moeten streng zijn voor onszelf, vinden we, want anders loopt het mis, daar zijn we van overtuigd. En dat we daar (ook minstens enigszins) onder lijden, dat relativeren we weg. Want diep in ons zit dat gebrek aan eigenwaarde dat vindt dat we een bepaalde mate van afzien ook wel verdiend hebben.

Ofwel houden we dat beeld van onszelf in stand door voortdurend de onszelf opgelegde doelen niet te halen. Mensen met een laag zelfbeeld kunnen vaak beter omgaan met hun eigen falen dan met hun successen. Omdat ze onbewust op een perfide manier dat zelfbeeld eer moeten aandoen. Omdat applaus of aandacht krijgen meer ontregelt dan nog wat meer afwijzing of veroordeling incasseren. Zoals een meisje dat kletsen kreeg van haar vader ook geneigd is om een man te zoeken die haar slaat. Dat druist in tegen elke gezonde logica, maar velen onder ons zijn meesters in het herhalen van dat soort patronen.

En natuurlijk spelen er in deze kwestie nog factoren mee. Dat mensen met lage inkomens minder toegang hebben tot gezonde voeding bijvoorbeeld, dat ons markteconomisch model aanzet tot consumeren. Dat we de tijd missen om goed te koken, laat staan ook nog wat te bewegen. Maar toch. Wat zou er gebeuren als we eens collectief onszelf de moeite waard leerden vinden? Als we zouden begrijpen waar onze zwakke plekken, zoals we dat dan noemen, vandaan komen, zodat we gericht kunnen ingrijpen als we dreigen onszelf tekort te doen? Wat als we onszelf zouden gunnen wat we verdienen? Ik denk dat de prognoses over de abominabele evolutie van ons aller gewicht er dan weleens helemaal naast zouden kunnen zitten. Omdat we rustiger, blijer en makkelijker evenwichten zouden kunnen vinden, ook in wat we eten en drinken.

Misschien werken gezondheidscampagnes niet omdat ze voorbijgaan aan de essentie van de hele kwestie, dacht ik. Misschien is het veel zinvoller om mensen aan te zetten tot zelfonderzoek, in plaats van dat af te schilderen als noodoplossingen voor mensen met aandoenigen als depressies en burn-outs. Want wie zichzelf begrijpt, kan zoveel meer, daar ben ik alvast van overtuigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234