Donderdag 21/11/2019

Opinie

We worden gegijzeld door een groot donkerblauw datamonster. En we vinden het nog leuk ook

Matthias Dobbelaere-Welvaert. Beeld rv

Matthias Dobbelaere-Welvaert is managing partner bij theJurists Europe. Hij doceert auteursrecht en mediarechten aan de Erasmus Hogeschool Brussel en is gespecialiseerd in privacy, vrije meningsuiting en artificiële intelligentie.

Zelf werd ik in 2008 lid van de blauwe gigant. In die tien jaar zag ik Facebook evolueren van een vrij onschuldig platform waarop katten- en babyfoto’s werden gedeeld met hechte vrienden, tot een allesomvattend mediabedrijf waar adverteerders, zakelijke en recreatieve pagina’s en een kleine 1.000 ‘vrienden’ continu naar mijn aandacht dingen.

Ik mag dan met de nodige nostalgie terugdenken aan de begindagen van Facebook, echt onschuldig was het nooit. In tegenstelling tot een bedrijf als Apple, dat hard inzet op de privacy van zijn klanten (ik vermoed dat het genoeg winst puurt uit zijn duur premiummateriaal), was het businessmodel van Facebook altijd perfect duidelijk: data. Facebook heeft geen product dat u kunt kopen, of een dienst die u kunt laten leveren. Net als Google is het een bedrijf dat leeft van uw en mijn privégegevens, en die kennis laat renderen via adverteerders.
C'est simple comme bonjour.

De vraag die al weken in mijn hoofd zindert: waarom zijn we nu plots allemaal zo verontwaardigd? Zo veel woede die naar één bedrijf stroomt, en naar één oprichter van vlees en bloed. Omdat een derde partij als Cambridge Analytica misbruik maakte van de datatoegang bij Facebook? Omdat de Europese privacyregelgeving GDPR eraan komt en we nu plotsklaps allemaal geïnteresseerd zijn in onze privacy? 

Peer pressure

Je zou kunnen stellen dat de privacy opeens tastbaar is geworden, terwijl het daarvoor een abstract begrip was. Lijkt me grotendeels onzin, want het manipuleren van verkiezingen via persoonsgegevens maakt privacy niet opeens even tastbaar als belastingen betalen.

We zijn kwaad op onszelf. Kwaad dat we ons druppelsgewijs hebben laten leiden door peer pressure, kwaad dat we zo naïef waren te denken dat Facebook best een gezellige boel is.

Wie dacht dat Facebook een vriendelijke vzw was, komt terecht bedrogen uit en verdient het om het deksel op de neus te krijgen. We zijn collectief verslaafd. Elon Musk in de VS en Arjen Lubach in Nederland mogen dan oproepen om Facebook te verlaten, we gaan het toch niet snel doen. Toch? Er zijn psychoanalytische boeken vol geschreven over het dopamine-effect van sociale media. Elke like, elke comment, elk duimpje: het doet deugd. Sociale dieren als we zijn, houden we van erkenning.

We worden gegijzeld door een groot donkerblauw datamonster. En we vinden het nog leuk ook.

Maar goed, u hebt er genoeg van, vertelt u me. Oké, dan rest u weinig meer dan uw account definitief te verwijderen. Dat gaat niet van leien dakje, en dat heeft een reden: Facebook wil helemaal niet dat u vertrekt. Uw profiel wordt gewoonlijk slechts gedeactiveerd, en als u toch nog eens komt piepen binnen een bepaalde periode na deactivatie, dan is uw profiel gewoon weer publiek. Elke ex-roker zal het patroon wel herkennen.

Facebook maakt het u niet alleen technisch moeilijk. Elke nieuwssite heeft wel een artikel dat u een stappenplan aanreikt om uw Facebook-account te verwijderen. Maar het technische luik is maar het topje van de ijsberg, het emotionele luik – ‘Je vrienden gaan je missen’, schrijft Facebook letterlijk als je je account wilt deactiveren – is veel zwaarder. Socialemediaverslaving is geen grapje meer in 2018.

Rode knop

Ik kan u als jurist enkel maar op praktisch vlak gemoedsrust geven: de GDPR – de nieuwe strenge privacyregelgeving die ingaat op 25 mei 2018 – voert het ‘recht om vergeten te worden’ in. Dat betekent eenvoudig dat u bij elk bedrijf kunt aankloppen om onherroepelijk al uw data te laten verwijderen. Dus ook bij Facebook, dat na 25 mei 2018 een dikke, rode knop zou moeten plaatsen met in drukletters “VERGEET MIJ”. Geen stappenplan. Geen moeilijk technisch procedé. Eén knop, en klaar is Kees.

… Of zo zou het toch moeten gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234