Donderdag 23/01/2020

Opinie

We willen gelijke verloning maar ook een andere universiteit

De Vrije Universiteit Brussel. Beeld BELGA

Jenneke Christiaens – ABVV Vrije Universiteit Brussel; Valerie De Craene – Women in Academia – Vrije Universiteit Brussel; Tania Stadsbader – ACV Vrije Universiteit BrusselSara De Mulder – VSOA Onderwijs

Vandaag leggen vrouwen wereldwijd het (on)betaalde werk neer, om aandacht te vragen voor de strijd voor gelijke genderrechten. Aan de Vrije Universiteit Brussel zetten we om 15 uur onze eisen kracht bij met een Walk Out. We willen niet alleen gelijke verloning maar ook een andere universiteit met gelijke toegang tot jobs, gelijke groei- en bevorderingsmogelijkheden voor iedereen – van gewoon hoogleraar tot het keuken- en onderhoudspersoneel. We willen respect en waardering voor ieders werk op de universitaire werkvloer en dit op een campus waar empathie en zorg centraal staan. Maar het is net daar dat het schoentje knelt.

Zo staan onze universiteiten al langer gekend vanwege het hardnekkige glazen plafond en de uiterst langzame groei in de richting van gendergelijkheid. Op basis van de cijfers door VLIR berekende de Jonge Academie dat het nog tot 2050 (!) zal duren voor de Vlaamse universiteiten (statistische) gendergelijkheid creëren. Hoewel er haast evenveel jonge vrouwen als mannen een academische carrière aanvatten(46% vrouwen pre-doctoraal), tellen we bij het professorenkorps slechts 27% vrouwen. Hoe hoger op de universitaire ladder, hoe minder vrouwen. Of zoals Marieke Van De Brink stelt: “De discrepantie tussen potentieel en het percentage benoemingen is substantieel.”

Jenneke Christiaens Beeld RV

Kinderwens

Die discrepantie kent verschillende oorzaken. Een van de vele harde obstakels blijkt het afdwingen van gelijke rechten voor moeders. Klassiek word je er als jonge onderzoekster op gewezen je kinderwens best uit te stellen tot na het afwerken van je doctoraat. Kies je toch voor een zwangerschap dan kan dit ook anno 2019 nog steeds ten koste gaan van pensioen- en andere wettelijke rechten maar vooral van je carrièrekansen. Jonge mannelijke onderzoekers krijgen evengoed kinderen maar worden helemaal niet gevraagd deze kinderwens uit te stellen: een maatschappelijke (impliciete) bias. Evaluaties houden zelden rekening met de reproductieve arbeid die voornamelijk vrouwen leveren en de invloed die dit heeft op de zogenaamde work-lifebalance.

Ook andere, indirecte maatregelen zorgen ervoor dat wie een academische carrière wil combineren met zorgtaken omwille van kinderen of zieke familieleden, er vaak bekaaid vanaf komt. Onderzoekers die willen postuleren voor een onderzoeksbeurs of financiering, worden geconfronteerd met de eis tot internationale mobiliteit. Uit divers onderzoek blijkt dat deze van vrouwen binnen de universiteit afneemt zodra ze moeder worden. Die van mannen daarentegen neemt toe. Deze situaties leiden onmiddellijk tot een gender-bias in de academische praktijk. Inherent aan deze praktijken is het achterliggende idee dat je enkel een goede academicus/a bent als je professionele ambities laat voorgaan op de kwaliteit of het vormgeven van je leven en wil meegaan in de ratrace waarin ‘meer=beter’ het motto is. Dit gaat niet enkel ten koste van een duurzame werk-privébalans voor vrouwen én mannen maar ook ten koste van de kwaliteit van onderzoek, onderwijs en dienstverlening.

Structureler en dieper geworteld

Andere impliciete hindernissen geven de dagelijkse ervaringen van vrouwen mee vorm. Ontzettend veel onderzoeksmateriaal toont keer op keer dat vrouwelijke onderzoekers minder worden geciteerd dan hun mannelijke collega’s. Er komen disproportioneel meer institutionele taken bij vrouwen dan bij mannen terecht, die handig genoeg niet meetellen bij evaluaties en bevorderingsprocedures. Zelfs studenten, ongeacht hun gender, beoordelen vrouwelijke docenten systematisch slechter dan hun mannelijke collega’s, ook als er geen enkel wetenschappelijk bewijs is dat studenten beter leren bij mannelijke docenten. Vrouwen moeten tot 2,6 keer productiever zijn dan hun mannelijke collega’s om dezelfde wetenschappelijke erkenning te krijgen.

Het probleem is dus veel structureler en dieper geworteld dan men op beleidsniveaus onder ogen wil zien. De VUB mag dan met Caroline Pauwels als rector een fantastisch rolmodel hebben. Eén vrouwelijke rector is niet hetzelfde als echte gendergelijkheid.

De universiteit is niet alleen een plaats waar kennis en kennisproductie centraal staat. Het is ook een werkplek, die nog te veel wordt getekend door praktijken, attitudes en een klimaat waarin seksisme, discriminatie en machtsmisbruik aanwezig zijn en soms zelfs gedijen. Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen wijst er op dat genderdiscriminatie, in het bijzonder op de werkvloer, is toegenomen. Daarnaast zijn machtsrelaties binnen de universitaire wereld nog steeds erg klassiek verbonden aan de academische en wetenschappelijke hiërarchie: professoren, diensthoofden, promotoren, projectleiders, directeurs, … Er is hoge nood aan een duidelijke aanpak van conflicten en situaties van machtsmisbruik. Een goede prof (m/v/x) moet meer zijn dan zijn/haar output en fondsenwerving.

Wetenschap wordt bedreven door mensen die meer zijn dan een millefeuille, waarin gender, etniciteit, klasse, leeftijd, beperkingen en andere facetten van de individuele identiteit. Deze komen samen in wie iemand is maar vooral ook kan zijn. Die diversiteit zien als een rijkdom veronderstelt het aanpakken van ongelijkheid en discriminatie: structureel door stevige beleidsmaatregelen die als hefbomen kunnen en moeten werken maar ook in het dagelijkse leven van het universitaire personeel. De VUB heeft als kennisinstelling al vaak bijgedragen aan de wetenschappelijke inzichten rond maatschappelijke (gender)ongelijkheid en discriminatie, maar slaagt er voorlopig onvoldoende in die inzichten te laten doordringen bij alle leden van de universitaire gemeenschap en ze om te zetten in een krachtdadig beleid.

Vandaag roepen we de ontkenners van deze ongelijkheidsmechanismen een halt toe. We eisen vooral een duidelijk engagement van onze werkgever om de structurele oorzaken van gender- en diversiteitongelijkheid weg te werken. Laten we samen een werkomgeving creëren waarin de rijkdom van diversiteit betere wetenschap en betere werknemers-wetenschappers mogelijk maakt. Een andere universiteit is mogelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234