Maandag 19/08/2019

Standpunt

We verdienen te weten wat we eten. Ook als het een bordje met CRISPR/Cas9 is

Maarten Rabaey. Beeld Jef Boes

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

Woensdag doet het Europees Hof een uitspraak die voorgoed kan veranderen wat we op ons bord voorgeschoteld krijgen. Onze hoogste rechters kunnen oordelen dat landbouwgewassen gewijzigd mogen worden met technieken die het bestaande DNA van graan-, groenten- en fruitsoorten van binnenuit wijzigen.

Deze ‘mutagenese’ is wetenschappelijk al mogelijk maar wordt voorlopig enkel in proefomstandigheden toegepast, ook in België. Voorstanders bepleiten al langer commercialisering. Tegenstanders eisen strenge beperkingen.

Wetenschappers die aan de bakermat liggen van DNA-technieken als CRISPR/Cas9 voorspellen enthousiast dat ze de voedselketen gezonder kunnen maken. Zij dromen ervan om glutenvrije tarwesoorten te gaan kweken, aardappelen zo aan te passen dat hun koolhydraten makkelijker verteerbaar worden voor coeliakie-patiënten of gewassen kunnen wapenen tegen virussen en klimaatverandering.

Zij stellen dat het grote verschil met de omstreden, en daarom streng gereguleerde, genetisch gemanipuleerde organismen is dat er geen ‘vreemd DNA’ wordt ingebracht. De wetenschap verandert dus niet de soort, maar verbetert eigen sterktes of schakelt mogelijke zwaktes uit. Er is, zo stellen ze, weinig verschil met de wijze waarop de natuur zelf voortdurend zichzelf verandert. Daarom wordt met CRISPR/Cas9 ook al geëxperimenteerd in de medische wereld, bijvoorbeeld bij kankeronderzoek. Vanuit deze visie kan je maar hopen dat het Hof geen rem zet op verdere wetenschappelijke innovatie, wat ook de volksgezondheid ten goede kan komen.

Voorzorgsprincipes

Tegelijk is het niet meer dan logisch dat overheden voorzorgsprincipes verplichten en niet zomaar een blanco cheque verlenen om gelijk wat te gaan telen of op de markt te gooien. Genetische manipulatie is namelijk nooit zonder risico. Vorige week nog publiceerde het toonaangevende tijdschrift Nature een studie dat technieken als CRISPR/Cas9 ook “diepgaande, ongewenste mutaties en DNA-schade kunnen aanrichten”.

Het zou goed zijn als Europa grotere transparantie en veiligheidscontroles zou opleggen als voorwaarden om innovatieve DNA-technieken in de voedselketen toe te laten. Dan hadden we bijvoorbeeld ook hier anderhalf jaar geleden al een debat kunnen voeren over de noodzaak om een proefveld met CRISPR/Cas9-maïs te laten aanleggen door het Vlaams Instituut voor Biotechnologie, terwijl we dat nu pas per toeval te weten kwamen.

Ook een extra controle, waarbij neutrale collega’s onderzoeken evalueren op veiligheid en bescherming van onze biodiversiteit, dringt zich op. De rol van bedrijven in dit wetenschappelijk onderzoek verdient om dezelfde reden meer openheid. Zonder dat wetenschappers en agrobedrijven hun keukengeheimen moeten prijsgeven aan concurrenten, verdient elke consument precies te weten wat hij eet. Ook als het een bordje met CRISPR/Cas9 is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden