Woensdag 10/08/2022

OpiniePeter Peumans & Emmanuel André

We moeten er met zijn allen over waken dat coronamoeheid niet omslaat in je-m’en-foutisme

null Beeld CVDP
Beeld CVDP

Peter Peumans is CTO Health van het onderzoekscentrum imec. Emmanuel André is klinisch microbioloog aan UZ Leuven en professor geneeskunde aan de KU Leuven.

Peter Peumans en Emmanuel André

Het SARS-CoV-2 virus blijft ons verrassen. De piek van de vierde golf was nog maar net voorbij op het moment dat de nieuwe omikronvariant opdook. Je zou er stilaan de moed bij verliezen. Opnieuw worden de feestdagen in mineur gevierd. Dat kan ons het gevoel geven dat we nog geen stap verder staan ten opzichte van 2020. Maar dat klopt niet. Stap voor stap leren we beter begrijpen hoe het virus zich verspreidt en hoe we er ons het best tegen kunnen beschermen. Het is belangrijk dat we rekening houden met recente wetenschappelijke inzichten om de verspreiding van het virus in bedwang te houden.

Het is intussen overduidelijk dat dit virus zich verspreidt via uitgeademde lucht. Of correcter, via kleine druppeltjes die je ongemerkt uitademt. Die druppeltjes kunnen in slecht geventileerde ruimten voor een relatief lange periode blijven hangen. Daardoor kan iemand anders in diezelfde ruimte een dosis virus inademen die voldoende is voor besmetting.

Dit inzicht leidt tot vijf pijlers van een effectief Covid-beleid.

Ventilatie is de allereerste pijler. Het verminderen van de concentratie van het virus in binnenruimtes door ventilatie en luchtzuivering, in combinatie met een beperkte bezetting van die ruimtes, zal de kans op besmetting verlagen.

De tweede pijler is het gebruik van mondmaskers om zowel de uitstoot als de inname van het virus te beperken. Hogere kwaliteitsmaskers (zoals de FFP2-maskers) en beter aansluitende maskers bieden een betere bescherming.

Testen en isolatie vormen de derde pijler. PCR-testen op neuswissers of speeksel werken erg goed en zijn efficiënt als je kan wachten op het resultaat via een labo. Snelle antigeentesten, die niet in het labo hoeven geanalyseerd te worden, zijn minder gevoelig.

Tot voor kort dacht men dat deze sneltesten voldoende betrouwbaar positief zouden zijn als je effectief besmettelijk bent, maar recente inzichten geven een ander beeld. We hebben klinische studies uitgevoerd waarin we de concentratie van het virus meten in uitgeademde lucht via de PCR-techniek. Daaruit blijkt dat je net de grootste hoeveelheid virus uitstoot aan het begin van een infectie na incubatie. Op dat moment is de virale concentratie in een neuswisser nog relatief laag en zijn sneltesten nog niet betrouwbaar.

Sneltesten moeten een rol blijven spelen bij het detecteren van besmettingen, maar we moeten ons er bewust van zijn dat we aan het begin van een infectie al veel virus kunnen uitademen terwijl een sneltest op een neuswisser nog geen virus detecteert. Een mogelijke manier om daarmee om te gaan is om je contacten te beperken drie à vier dagen voor een belangrijke bijeenkomst en dan vlak voor die samenkomst een sneltest uit te voeren.

Vaccinaties, en de versterking ervan door boosters, zijn een vierde pijler. Ze beschermen enigszins tegen infecties, maar zijn niet waterdicht. Geen enkel vaccin beschermt volledig. Ze beschermen echter wel bijzonder goed tegen ernstige ziektebeelden en alle potentiële negatieve effecten van de vaccins zijn meermaals geanalyseerd op grote cohorten. Het lijdt vandaag geen twijfel dat je laten vaccineren goed is voor jezelf én voor je medemens. Het virus zal minder schade veroorzaken bij een bevolking die gevaccineerd is dan bij een bevolking die niet gevaccineerd is.

Nieuwe antivirale middelen die recent goedgekeurd werden, zijn een welgekomen en veelbelovend hulpmiddel voor wie toch een infectie oploopt. Deze geneesmiddelen kunnen, net als de vaccins, de impact van een volgende infectiegolf op de ziekenhuizen verminderen en vormen daarom een belangrijke vijfde pijler.

Deze vijf pijlers komen, twee jaar na het uitbreken van de pandemie, niet meer helemaal overeen met de maatregelen waarmee we ons tijdens de eerste golf probeerden te beschermen. Dat komt omdat wetenschappers hun kennis steeds moeten bijschaven naarmate ze nieuwe data zien. We leren uit onze studies bijvoorbeeld ook dat geïnfecteerde mensen met of zonder symptomen even veel virusdeeltjes uitademen. Ook zien we dat mensen die ondanks een vaccinatie geïnfecteerd zijn min of meer evenveel virusdeeltjes uitademen als niet-gevaccineerden. Een vaccinatie zal weliswaar je kans op een besmetting verminderen, maar sluit het niet uit. Blijf dus maskers dragen, ventileren en testen, ook als je gevaccineerd bent.

Nu de zeer besmettelijke omikronvariant ook in België razendsnel dominant wordt, is het des te belangrijker dat we zo veel mogelijk gebruik blijven maken van de vijf bovengenoemde pijlers. Bovenal moeten we er met zijn allen over waken dat coronamoeheid niet omslaat in je-m’en-foutisme. We weten intussen al heel wat meer en die kennis is een krachtig wapen tegen dit virus.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234