Maandag 03/08/2020

OpinieLuc Bonneux

We moeten de Wereldgezondheidsorganisatie heruitvinden

Beeld AFP

Luc Bonneux is arts en epidemioloog.

Historisch is de Covid-19-pandemie een biologisch fait divers. Wat uitzonderlijk is, is dat we meer dan een halve eeuw hebben geleefd zonder echte pandemie. De zogenaamde Mexicaanse grieppandemie was nep, uitgevonden door virologen die te diep in de zak van Big Farma zaten. De laatste ernstige pandemie dateert van 1968, de Hongkong-griep. In het eerste kwart van de twintigste eeuw veroorzaakte de Spaanse griep een grote ravage, maar er heerste in het interbellum bijvoorbeeld ook een raadselachtige epidemie van hersenontsteking met vijf miljoen slachtoffers, briljant beschreven door de neuroloog Sacks in Awakenings. De fixer van Hendrik de Achtste, Thomas Cromwell, verloor zijn vrouw en beide dochters aan de Engelse Zweetziekte, een al even raadselachtige aandoening die talrijke levens eiste in de late 15de en vroege 16de eeuw. Tot ver in de negentiende eeuw houden pokken en cholera geregeld huis in de Lage Landen. En zelfs dit alles is een niemendal, vergeleken met de Zwarte Dood in de 14de eeuw. De builenpest doodt in vijf jaar tijd een derde van alle Europeanen.

Nu het stof gaat liggen, kunnen we de ernst van de Covid-19-epidemie schatten. Let op, het blijft natte vingerwerk. De sterfte bij symptomatische mensen was in China 1,4 procent. Schattingen over het aantal asymptomatische mensen variëren enorm. Als we voorzichtig blijven, heeft de helft geen of weinig symptomen. Dan is de sterfte per infectie 0,7 procent. Bij de wintergriep is dat 0,1 procent, bij de laatste pandemische griep (Hongkong, 1968) ergens tussen 0,1 – 0,5 procent. Op de schaal van de ernst van een pandemie (1 tot 5 sterren) krijgt de Hongkonggriep 2 sterren, Covid-19 krijgt er 3. De Spaanse griep verdient alle 5 sterren: de geschatte sterfte was 2,5 procent, dit vooral bij volwassenen (20-40 jaar). Covid-19 is een wintergriep op speed, met een opgetrokken natuurlijke sterfte: hoe ouder, hoe riskanter. Iedereen gaat ooit dood. Daarom zijn sterfgevallen een onmogelijk te interpreteren parameter. Schattingen over verloren levensjaren per Covid-19-sterfgeval komen uit op 15 tot 17 levensjaren – als je rekening houdt met beperkte levensverwachting door andere ziekten mag er nog 5 jaar af. Te vergelijken met de vermoorde Julie van Espen (23): die verloor meer dan 60 levensjaren. Julie verloor haar leven, een 80-plusser sluit het af. Dat wil niet zeggen dat we sterfte op hogere leeftijd moeten laten gebeuren, wel dat het minder erg is dan overlijden op jongere leeftijd. Mijn kinderen en kleinkinderen hebben meer recht op het leven dan ik, omdat ze er minder van hebben gehad.

Bij de vergelijking tussen Covid-19 en griep zit er een adder in het gras. Door langdurige ervaring met griep maakt weerstand tegen griep deel uit van ons collectieve genoom. Ook individueel hebben velen contact met een griep gehad. Ouderen waren deels beschermd tegen de Spaanse griep door het overleven van een vorige grieppandemie. Dat geldt niet voor dit nieuwe coronavirus: daar hebben we geen ervaring mee. Dat betekent dat, ongehinderd, het virus op korte tijd veel mensen kan treffen. Covid-19 veroorzaakt voornamelijk virale longontstekingen. Vroeger was een behandeling eenvoudig: die was er niet, je ging dood. Nu kunnen we mensen beademen, maar niet als onze bedden op de intensive care  worden overstroomd. Vandaar het idee van de pandemie uit te spreiden over langere tijd (“flatten the curve”).

Pandemieën waren vroeger natuurrampen die over ons heen kwamen. De Hongkonggriep kwam en ging, de economie werd geen centje pijn gedaan. Als 1 miljoen mensen worden geïnfecteerd door Covid-19, sterven bij een sterfte van 0,7 procent 7.000 mensen aan Covid-19. In België wonen 11 miljoen mensen. Theoretisch kunnen tot 60 procent van de mensen worden besmet (42.000 doden). Op basis van historische pandemieën zou ik eerder denken aan een maximum van 30 procent (21.000 doden). Het aantal doodzieke mensen is ongeveer 2,5 keer groter (50 tot 100.000). Dit op een drietal maanden tijd. Covid-19 over je heen laten razen is een optie, maar een dure.

Geschiedenis herhaalt zich

Later moeten we alle beleidsmaatregelen evalueren. België vaart een gematigde koers. Maar wie grotesk faalde, was de internationale virologische gemeenschap. Ze stonden erbij en keken ernaar, tot het hek van de dam vloog in Italië. De hele 21ste eeuw is een geschiedenis van problematisch herhaald falen. In 2003 kwam SARS. SARS was Covid-19 op speed, maar we kwamen er goedkoop van af. In 2004 besloten de virologen een niemendal, een sinds 1990 circulerende vogelgriep, op te blazen tot wereldramp. Dit om hele naties rotzooi, de zogenaamde griepremmers, door de strot te rammen. Die hebben niets bewezen, toen nog minder. De British Medical Journal, geen blad van extremisten, betreurde nog onlangs dat we blijkbaar niet van die rommel af geraken, omdat staten het moeilijk hebben om officieel toe te geven dat ze zich hebben laten oplichten. 

In 2009 werd het goedaardigste griepvirus sinds decennia, de Mexicaanse griep, gepromoot tot nieuwe catastrofe. Dit keer om volslagen overbodige experimentele “pandemische griepvaccins” in mensen te rammen. Ik heb toen geschreven: “Wat je verwacht, gebeurt niet. Wat gebeurt, wordt niet verwacht.” Profetische woorden, al gelden ze voor alle voorspellingen. Toen de Wereldgezondheidsorganisatie de Covid-19-pandemie aarzelend verhief tot nieuwe wereldramp, dacht ik: de virologische facties van de WHO hebben weer geld nodig. Daar ga ik mijn slaap niet voor laten. Iedereen dacht zo, inclusief onze griepcommisaris, Van Ranst. Die had het ook over griep, tot Italië in een helse storm terecht kwam. Toen was het alle hens aan dek, terwijl we het einde januari al hadden kunnen weten. Welke Europese viroloog is ter plekke gaan kijken in Wuhan, waarom die Chinezen zo gek deden? Dan hadden we geweten wat ons af kwam.

Dat is de grootste les. In een globale wereld hebben we minder grenzen en meer wereldorganisatie nodig. Onderzoeksjournalistiek, op zoek naar de verborgen geschiedenis achter de griepremmers, toonde hoe diep de industriële lobby’s waren geïnfiltreerd in de WHO en hoe ze de besluitvorming hadden verziekt. De WHO deed met dit ontluisterende nieuws wat ze steeds doen met ongemakkelijk nieuws: de andere kant uitkijken. De geschiedenis van de nog jonge 21ste eeuw toont het belang van een effectieve WHO, onkreukbaar, onomkoopbaar, in dienst van de mensheid, gewapend met evidence based medicine. Met een Wereldgezondheidsorganisatie in dienst van de industrie, in plaats van de mensheid, gaan we de geschiedenis nog vaak herhalen: heel veel fake crisissen om één of ander nieuw rommelmiddel te promoten, soms een echte ramp, gemist tot we er tot over onze oren in zitten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234