Woensdag 16/10/2019

Standpunt Tine Peeters

We leven toch niet meer in de 19de eeuw, waarin hoestende militairen te horen kregen: verman je?

Amerikaanse soldaten bij een burn-pit in Kandahar. Beeld Reuters

Tine Peeters is journalist bij De Morgen.

Als een militair in Libanon op een mijn of in Afghanistan op een bermbom loopt, dan zijn we het er allemaal over eens dat die jongen lijf en leden gewaagd heeft om de vrede te bewaken. Dat hij alle medische hulp verdient die hij nodig heeft. Het is een no brainer dat het leger daar onmiddellijk zijn verantwoordelijkheid voor neemt. Maar als een militair maandenlang is blootgesteld aan de giftige rook van burn-pits – grote verbrandingskuilen voor afval in de Afghaanse legerkampen – gaat diezelfde redenering blijkbaar plots niet meer op. 

Waarom ontslaat het leger in dit dossier zichzelf zo formeel en zo snel van zijn evidente verantwoordelijkheid? Het is op z’n minst opmerkelijk dat een Nederlandse advocaat het initiatief moet nemen om een meldpunt op te richten voor de Belgische militairen die ongerust zijn over deze burn-pits.

De kans is reëel dat zich in België exact hetzelfde scenario zal ontrollen als in Nederland de afgelopen maanden. Eerst zei de Nederlandse krijgsmacht ook dat ze geen gezondheidsklachten over de burn-pits had gekregen van haar militairen. Tegelijk beweerde diezelfde Nederlandse legertop ook dat hij eigen onderzoeken had uitgevoerd waaruit bleek dat er geen vuiltje aan de lucht was (pun intended). Maar toen keerde de zaak. 

De Nederlandse advocaat en ex-militair die in België het voortouw neemt, deed dat eerst in zijn eigen land. Hij richtte er een meldpunt op en daar liepen 600 meldingen binnen. Het gevolg? Deze week maakte het Nederlands leger bekend dat een extern onderzoeksbureau de gezondheidsrisico’s, gerelateerd aan de burn-pits, zal onderzoeken. 

Ook het Belgische leger moet zijn zorgplicht ernstig nemen. Deze gezondheidsklachten zullen lastiger te diagnosticeren zijn dan de gruwelijk zichtbare gevolgen van een bermbom of een mijn. Het gaat immers om astma of long- en hart- en darmkwalen, en de oorsprong daarvan is moeilijker te achterhalen.

Reden tot bezorgdheid

Toch moet het leger in kaart brengen wat de mogelijke gezondheidsrisico’s zijn van de langdurige blootstelling aan deze giftige rook. Het moet zich niet vastklampen aan het eigen gelijk, gebaseerd op een twijfelachtige studie, terwijl internationaal onderzoek leert dat er wel degelijk reden tot bezorgdheid is. 

Waarom legt de legertop geen register aan van alle militairen die in Afghanistan gediend hebben? Dan kunnen legerartsen op regelmatige basis controleren hoe het met hun luchtwegen of hart gesteld is. We leven toch niet meer in de negentiende eeuw, waarin hoestende en proestende militairen te horen kregen dat ze zich gewoon wat moesten vermannen? 

Als het Belgisch leger ergens in uitblinkt, is het volgzaamheid, dat geven onze jongens zelf toe. In dit geval mogen ze die ‘kwaliteit’ achterwege laten, hun klep opentrekken tegen hun kolonel of majoor en opkomen voor hun eigen gezondheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234