Woensdag 08/12/2021

Opinie

We leven in een tijdperk van protest

Dierenrechtenactivisten protesteren voor de praktijk van Walter Palmer. De tandarts doodde in Zimbabwe de leeuw Cecil en poseerde eerder met een luipaard als jachttrofee. Beeld AP/hh
Dierenrechtenactivisten protesteren voor de praktijk van Walter Palmer. De tandarts doodde in Zimbabwe de leeuw Cecil en poseerde eerder met een luipaard als jachttrofee.Beeld AP/hh

Thomas Friedman is columnist bij The New York Times.

Op de website van de krant The Guardian vind je tegenwoordig een rubriek die gewoon 'Protest' heet. Je kunt dus bij het ontbijt je portie nieuws, weer, sport en protest krijgen. Een van de koppen: 'We leven in een tijdperk van protest.'

Zeer zeker. Kijk maar naar Duitsland, waar kanselier Angela Merkel deze week een golf van protest over zich heen kreeg toen haar minister van Justitie verklaarde dat in Keulen, in de nacht van oud op nieuw, Arabische immigranten verantwoordelijk waren voor massale aanrandingen van vrouwen, en dat ze sociale netwerken hadden gebruikt om hun aanvallen te coördineren. Of kijk naar de VS, waar president Obama zijn tranen van verontwaardiging over de waanzinnige wapenwetten van het land niet kon bedwingen: ook dat was een vorm van protest.

Dit tijdperk van protest heeft volgens mij heel veel te maken met het feit dat de drie machtigste krachten van de planeet - de mondialisering, de informatisering en Moeder Natuur - een klimaat van onrust en onzekerheid scheppen. Sterke landen worden onder druk gezet, zwakke landen halen het niet meer, de middenklasse is bang. Individuen krijgen ongelooflijk veel macht en alles lijkt te veranderen: de aard van de arbeid, het leiderschap, de politiek.

Met zoveel agitatie in een wereld waar elke bezitter van een smartphone een journalist, persfotograaf en documentairefilmer is, lijkt het een wonder dat niet alle kranten een rubriek 'Protest' hebben.

Thomas Friedman. Beeld rv
Thomas Friedman.Beeld rv

Dov Seidman is de auteur van How en staat aan het hoofd van LNR, een bedrijf dat ondernemingen overal ter wereld adviseert over leiderschap en ethische cultuur. Ik heb hem naar zijn kijk op dit tijdperk van protest gevraagd. "Overal lijken mensen een grotere morele gevoeligheid te hebben", zegt hij. "De filosoof David Hume stelde dat de morele verbeelding afneemt met de afstand. Daaruit zou je ook het omgekeerde kunnen afleiden: hoe kleiner de afstand, hoe groter de morele verbeelding. Vandaag is er geen afstand meer. Het voelt alsof we allemaal in een overvol theater zitten en alles persoonlijk is. We ervaren de verzuchtingen, de hoop, de frustraties en de problemen van anderen op een directe en diepe manier."

Het is een feit dat we van dichtbij worden geconfronteerd met beelden van schokkende politiebrutaliteit, slachtoffers van terrorisme die uit de ramen van een Parijse concertzaal springen, racistische/seksistische e-mails van bedrijven die door hackers aan het licht worden gebracht. Wie zou niet verontwaardigd zijn?

"Denk hier eens over na", zegt Seidman. "Een tandarts uit Minnesota schiet in Zimbabwe een populaire leeuw dood die Cecil heet. Een paar dagen later weet heel de wereld wat hij heeft gedaan en barst op Twitter en Facebook een tsunami van morele verontwaardiging los. Mensen proberen zijn praktijk te saboteren door op Yelp negatieve kritiek te posten. Ze spuiten 'leeuwenmoordenaar' op zijn vakantiewoning in Florida. In één dag tijd ondertekenen bijna 400.000 mensen een petitie op Change.org die eist dat Delta Air Lines geen jachttrofeeën meer zou vervoeren. Delta geeft toe en andere luchtvaartmaatschappijen volgen. Daarna protesteren jagers die het toerisme in Zimbabwe overeind houden tegen het protest en klagen ze dat ze worden gediscrimineerd."

Tandarts Walter Palmer poseert met een dood luipaard. Beeld AP/hh
Tandarts Walter Palmer poseert met een dood luipaard.Beeld AP/hh

Onze grotere morele gevoeligheid is volgens Seidman algemeen gesproken een goede zaak. We hebben het reële institutionele racisme van de politie en studentenverenigingen veel te lang getolereerd. De protesten tegen dat racisme zijn een teken van de gezondheid en het 'nieuwe engagement' van de maatschappij. Maar Seidman voegt er dit aan toe: "Moreel besef dat zich in morele verontwaardiging uit, kan een ernstige conversatie bevorderen, maar ook onderdrukken."

Er bestaat een duidelijk verband tussen de explosie van politieke correctheid op de Amerikaanse universiteitscampussen - zoals in Yale, waar studenten het ontslag eisen van een bestuurder omdat zijn vrouw de vrije meningsuiting heeft verdedigd - en de ovaties die Donald Trump krijgt omdat hij politiek incorrect is.

"Morele verontwaardiging kan gerechtvaardigd zijn", zegt Seidman, "maar wanneer ze meteen wordt gevolgd door eisen om ontslag, kan ze een tegenreactie uitlokken en krijg je een vicieuze cirkel in plaats van een dialoog die tot begrip en consensus leidt." Het klimaat van morele verontwaardiging lijkt op een storm die nooit gaat liggen, terwijl je om morele meningsverschillen op te lossen net "meer perspectief nodig hebt, een ruimere context en het vermogen om zinvolle nuances te onderscheiden".

Dat laatste veronderstelt leiders met de moed en de empathie om mensen te doen nadenken, zodat ze niet in 140 tekens gaan schreeuwen maar hun morele verontwaardiging in een diepe, eerlijke dialoog kanaliseren.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234