Zaterdag 17/04/2021

OpinieBart Stouten

We kunnen van Kerstmis weer het feest maken dat het ooit was

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Bart Stouten is schrijver en producer-presentator bij Klara.

Kerstmis komt uit een winkel. De Kerstman met rode jas en witte buik weet heel goed waarom hij zo vrolijk is.

Pech! Geen ‘gewone’ Kerstmis dit jaar – alsof Kerstmis ooit gewoon kán zijn. In elk geval geen vrolijke Kerstman die het zich kan permitteren zijn heiland van 2.000 jaar geleden te desavoueren. De kromgerugde cadeaubrenger denkt na over zijn overdaad. Hij is zelf bang voor verstikkende shopping en contactrijke feesten met een action replay van de oude, vertrouwde familiedrukte. Hij voelt niets voor mooie verpakkingen met ongewenste inhoud. Dure spullen, sommige online gereserveerd. Vooral niet drummen zonder mondmasker deze keer, of u komt live in het journaal!

Zelfs in de vertrappelende chaos was het mooie aan Kerstmis dat het een feest van en voor het trouwe hart bleef. Zo ervoer ik het elk jaar. Niet als een glittervolle happening voor de grote familie, die in mijn geval trouwens uitgeroeid was door het noodlot, maar als een hoogtij van genegenheid voor mijn dierbare vrienden, zoals ik hen dat graag liet weten: ze kregen kaartjes en dat werden kleine juweeltjes, want als blijk van liefde verzorgde ik de woorden, meer nog dan de Unicef-beelden. De hoofdrolspelers op de bühne van mijn hart werden ook nog opgebeld en we hadden een heerlijke tijd aan de telefoon. Ik maakte voor sommigen onder hen een schilderijtje. Op een paar plaatsen in Vlaanderen staan ze nog op de schouw.

Dat feesten in het hart. Met woord. Met herinnering. Met liefde vooral. Het heeft me unieke momenten bezorgd, waar ik in dankbaarheid aan terugdenk. Kerstmis en Nieuwjaar waren voor mij op hun mooist wanneer ik iets extra’s kon doen voor een ander. Via mijn stem bijvoorbeeld. Met oud en nieuw zat ik jarenlang alleen achter de microfoon, en toch was ook dát een feest. Met als zalig orgelpunt het naar huis rijden, in het holst van de nacht, bijna alleen op de anders zo drukke autoweg. En als mooiste cadeau, enkele dagen later, het briefje van een gedetineerde of zieke die mee had geluisterd. Als een vriend.

Voor mij mogen de grote geschenken er zijn. De eindejaarsacties en promoties. De tevreden handelaars en hun consumenten, in een jaar waarin de kunst uitgeprobeerd werd de geit en de kool te sparen, zonder dat er tijd verloren ging. Niet eenvoudig: het virus daagt alle metaforen voor pretbederven uit.

Verbindend feest

Maar er bestaat ook een andere manier van feesten. Je kan feesten zoals Annie M.G. Schmidt, met een boek: alleen, maar niet eenzaam. Je kan feesten met een Weihnachtsoratorium, een jonge riesling en een grote bos witte bessen van de maretak tussen jou en, daar aan de overkant van de tafel, een schuldige die je wilt vergeven, een vijand die voor je ogen in een vriend verandert. Kerstmis en Nieuwjaar kunnen de uitdaging worden voor een hoogst origineel, verbindend feest. Ik herinner me Nieuwjaar boven de oceaan, ergens tussen New York en Brussel: “Dames en heren, de piloot en zijn bemanning wensen u een gelukkig nieuwjaar, want we hebben zopas de datumgrens overschreden.” Of die Kerstmis doorgebracht in de kliniek, bij zorgpersoneel dat in zo’n nacht – ik zweer het – het ontroerendste gezelschap is. Houden van. Kerstmis is het substantief daarvoor.

Was de verre aanleiding van Kerstmis niet altijd een gedropt worden in de koude wereld, de onherbergzame wereld waar, in de donkere kamer van het hart – het lijdende hart, het onderdrukte hart, het radeloze hart –, een licht ontstoken wordt, licht met de kracht van verwarmende, inspirerende energie? Was het geen gedroomde kans om in die geest weer een kind te worden? Je kan denken over de aanleiding van het feest, de komst van een heiland, wat je maar wilt. Hopelijk ben je het eens met mij dat er in de over-commerciële wereld meer dan nood is aan een dag om de komst (of de mogelijkheid) van een (niet-materieel) ‘heil’ te vieren.

Waarom zou dat feest niet op zijn mooist zijn als het een intiem beleefd feest was? Juist dat maakt Kerstmis zo bijzonder deze keer, in plaats van, zoals je dan soms hoort, een gemiste kans. Kerstmis is een toverstaf die over de wereld zwaait. Moslim, jood, christen, gelovig of ongelovig: we kijken ‘in ons kot’ door het raam en hebben uitzicht op al het goede in alle harten daarbuiten. En dat vier je. En dat kan de ander voelen.

Nu alvast, weken op voorhand, zoals de winkels het dan doen, wordt u door mij een onvergetelijk warm kerstfeest gewenst. Transponeer het mineur naar een majeur!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234