Dinsdag 21/01/2020

Trump president

We gaan voort met de VS als het kan, en zonder als het moet. De EU mag haar eigen vrijhandelsagenda niet opgeven

Beeld AFP

Wouter Beke is voorzitter van CD&V.

"Er is maar één economisch goed dat rechtvaardig verdeeld is", zei Gaston Eyskens ooit. "En dat is het verstand. Iedereen denkt dat hij er genoeg van heeft."

Als we het over Trump hebben, hebben we het vaak in één adem over 'die domme Amerikanen' die ervoor kozen 'die clown' tot de Machtigste Man der Aarde te kronen. Enkele totaal misplaatste tweets en opmerkingen geven hen op het eerste gezicht overschot van gelijk.

Maar zijn die Amerikanen dan echt zo dom? Of zijn het veeleer bezorgde, bange mensen; mensen die in snel veranderende tijden zoeken naar een houvast? En is Donald Trump niet simpelweg een symbool, het gezicht van die onzekerheden?

In december 2008 organiseerde Columbia University een conferentie. Centraal stond het vraagstuk: 'How to protect without protectionism?' Hoe beschermen we onszelf en ons land, zonder ons af te schermen van de wereld? Centraal stond de zoektocht naar zekerheid. Zekerheid in een geglobaliseerde wereld die sneller verandert dan de geesten van de mensen, waar mensen veel vragen hebben, maar weinig antwoorden vinden.

'Ik heb er weinig hoop op dat Trump zich zal ontwikkelen tot de verbindende leider die Obama was', vreest Beke. Beeld BELGA

Eén maand na deze conferentie zou president Obama aan zijn eerste ambtstermijn beginnen. Hij is er in de acht jaar die volgden niet in geslaagd een afdoend antwoord te bieden op de problemen die zich toen uitten - daarvan is de verkiezing van Trump het beste bewijs. De vraag die zich toen stelde, is vandaag meer dan ooit actueel. En ze geldt ook voor ons, Europeanen: hoe kunnen we in een geglobaliseerde wereld, zonder globale regering, toch voldoende bescherming vinden zonder enkel naar onszelf te kijken?

De oplossing bestaat volgens mij uit drie facetten. Vrijhandel, multilateralisme, en een sterk Europa dat voldoende bescherming biedt aan haar inwoners.

Een sterk Europa werkt pas als je iedereen mee krijgt. De EU moet haar draagvlak verdienen door mensen beter te beschermen tegen financiële onzekerheid, irreguliere migratie, terrorisme, sociale dumping, oneerlijke belastingpolitiek en ongelijkheid. Of: mensen beschermen tegen de excessen van de openheid, zodat zij die openheid willen blijven steunen.

Definiërende tijden

Die openheid is niet grenzeloos. De overheid kan niet de handen aftrekken van de economie. Ze zal altijd een kader moeten creëren, bijvoorbeeld op vlak van correcte loon- en arbeidsvoorwaarden. Maar ze kan wel vrijhandel promoten met staten die onze voorwaarden eerbiedigen. Vrede, vrijhandel en vlot verkeer van mensen hebben er immers allemaal toe bijgedragen dat we al ruim 70 jaar de beste periode uit de geschiedenis meemaken. In 1990 waren er 5,3 miljard mensen van wie één derde in armoede leefde. Vandaag zijn er 2 miljard mensen meer, maar 1 miljard mensen in armoede minder. Vrijhandel en samenwerking hebben het aantal mensen in armoede in 25 jaar tijd met twee derde verminderd!

De vrijhandel tussen EU en VS dreigt vandaag aan banden gelegd te worden door de nieuwe president. Indien Trump kiest voor deze weg, staat Europa voor definiërende tijden. Hier moet de EU haar tanden tonen. We gaan voort met de VS als het kan, en zonder als het moet. De EU mag haar eigen vrijhandelsagenda niet opgeven. We sluiten (nakende) akkoorden met andere landen, zoals Canada, Vietnam, Japan of Indonesië. De grootste verliezer wordt hij die niet meer meespeelt. Op de kaart zien de VS er misschien uit als een van de grootste eilanden ter wereld, in realiteit zijn ze meer dan ooit met die wereld verbonden.

Elk vogeltje tweet zoals het gebekt is, en ik heb er weinig hoop op dat Trump zich zal ontwikkelen tot de verbindende leider die Obama was. Ik kan alleen maar hopen dat er geen einde komt aan de lange periode van intense Atlantische samenwerking. Over het verstand van de president en zijn kiezers zijn de meningen misschien verdeeld. Maar over zo'n beleidskeuze kan ik alvast met zekerheid zeggen: zoiets is niet alleen gevaarlijk, maar ook oer- en oerdom.

Ik wens de nieuwe president veel succes in zijn missie. En ik hoop oprecht dat hij erin zal slagen muurbouwers te verzoenen met mensen die de openheid omarmd hebben. Dat hij zijn mensen zal kunnen beschermen, zonder zich van de wereld af te schermen. Want dat is de grote uitdaging van de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234