Vrijdag 03/02/2023

OpiniePaul Krugman

Wat we kunnen leren van China’s verloren covidoorlog

Paul Krugman: 'Het zerocovidbeleid van China leidt tot een hoop persoonlijke ellende en een verlamming van de economie.' Beeld RV
Paul Krugman: 'Het zerocovidbeleid van China leidt tot een hoop persoonlijke ellende en een verlamming van de economie.'Beeld RV

Paul Krugman is Nobelprijshouder Economie en columnist bij The New York Times.

Paul Krugman

Weet u nog hoe Covid-19 zou aantonen dat China de grootste macht ter wereld is? Halverwege 2021 puilde mijn mailbox uit van de beweringen dat de schijnbaar succesvolle aanpak van China om het virus in te dijken aangaf hoe superieur het Chinese systeem is tegenover westerse samenlevingen, die, zoals een commentator het uitdrukte, “er niet in slagen elke burger te mobiliseren rond één doel”.

Maar terwijl andere landen weer min of meer aanknopen met het normale leven blijft China op de sukkel. Het houdt vast aan zijn zerocovidbeleid, met draconische maatregelen telkens als een nieuw geval opduikt. Dat leidt tot een hoop persoonlijke ellende en een verlamming van de economie; de steden waar een lockdown van kracht is zijn goed voor 60 procent van het Chinese bbp.

Begin november ontvluchtten veel arbeiders naar verluidt de enorme Foxconn-fabriek waar iPhones geproduceerd worden, omdat ze niet alleen vreesden voor een lockdown maar ook voor hongersnood. Al dagen trotseren Chinese burgers in verscheidene steden de harde repressie om te betogen tegen het overheidsbeleid.

Ik ben geen China-expert, en ik heb geen idee hoe dit zal aflopen. Ik heb ook het gevoel dat echte China-experts dat niet weten. Maar het lijkt me wel goed om de vraag te stellen welke lessen we kunnen leren uit China’s traject van zogenaamd rolmodel naar fiasco.

Belangrijk: de les is niet dat we geen maatregelen voor de openbare gezondheid moeten nemen in het geval van een pandemie. Soms zijn zulke maatregelen nodig. Maar overheden moeten hun beleid kunnen wijzigen op basis van veranderende omstandigheden en nieuwe evidentie.

Dat is het probleem in China: totalitaire regimes kunnen hun vergissingen niet toegeven en zullen nooit een evidentie aanvaarden die hen niet zint.

In het eerste jaar van de pandemie hielden strenge, zelfs draconische maatregelen steek. Het was nooit een realistisch vooruitzicht dat een mondmaskerplicht en lockdowns de verspreiding van het virus zouden tegengaan. Maar zulke maatregelen konden de verspreiding wel vertragen.

In het begin was het doel in grote delen van de wereld ‘de curve af te vlakken’: een piek van besmettingen voorkomen waartegen het gezondheidssysteem niet opgewassen was. Toen duidelijk werd dat er effectieve vaccins zouden komen, was het doel (of had het dat moeten zijn) besmettingen af te remmen tot ruime vaccinatie van de bevolking bescherming zou bieden.

Je zag die strategie goed op plekken zoals Nieuw-Zeeland en Taiwan, die aanvankelijk strenge regels oplegden om het aantal besmettingen en overlijdens laag te houden, en daarna de teugels losten naarmate meer mensen gevaccineerd werden. Zelfs mét vaccins leidde een versoepeling tot een sterke toename van besmettingen en overlijdens, maar dat kwam niet in de buurt van wat gebeurd zou zijn als de versoepeling eerder was ingezet. Het gevolg was dat de overlijdensgraad veel lager lag dan in de Verenigde Staten bijvoorbeeld.

De Chinese leiders leken de overtuiging toegedaan dat lockdowns het virus permanent konden uitroeien. En ze blijven de lockdown hanteren, ook al is er overdonderend bewijs dat het zo niet werkt.

Tegelijk slaagt China er maar niet in een plan B te ontwikkelen. Veel oudere Chinezen – de meest kwetsbare groep – zijn nog niet volledig gevaccineerd. China weigert ook in het buitenland geproduceerde vaccins te gebruiken, ook al zijn de binnenlandse vaccins, die niet gebruikmaken van de mRNA-technologie, minder effectief dan de vaccins die de rest van de wereld krijgt.

Het regime van Xi Jinping loopt zo in zijn eigen val. Het zerocovidbeleid is duidelijk niet vol te houden. Maar door het op te geven, geef je toe dat je een fout hebt gemaakt, en dat vinden autocraten moeilijk. Bovendien zou een versoepeling van de regels leiden tot een enorme toename van besmettingen en overlijdens.

Veel kwetsbare Chinezen zijn dus niet gevaccineerd of hebben minderwaardige vaccins gekregen. Omdat de verspreiding van het virus ingedijkt is, hebben velen bovendien geen natuurlijke immuniteit ontwikkeld. China beschikt over heel weinig IC-bedden en heeft dus niet de capaciteit om efficiënt te reageren op een sterke toename van covidbesmettingen.

Het is een nachtmerrie, en niemand weet hoe die gaat eindigen. Maar wat kunnen we nu leren van China?

Ten eerste dat een autocratie niet beter is dan een democratie. Autocraten kunnen snel en kordaat handelen, maar ze kunnen ook verschrikkelijke vergissingen begaan omdat niemand hun kan vertellen dat ze fout bezig zijn. Op heel fundamenteel niveau is er een grote gelijkenis tussen Xi’s weigeren om af te stappen van zijn zerocovidbeleid en Vladimir Poetins debacle in Oekraïne.

Ten tweede zien we hoe belangrijk het is dat leiders openstaan voor evidentie en bereid zijn van koers te wijzigen als duidelijk is dat ze fout zaten.

In de Verenigde Staten zijn de politici die dogmatisch het dichtst bij de Chinese leiders staan ironisch genoeg rechtse Republikeinen. China weigert buitenlandse mRNA-vaccins, ook al is hun superioriteit bewezen; veel Republikeinse leiders verwerpen vaccins tout court, ook al is er een duidelijk verband tussen de mate van vaccinatie en de sterftecijfers. De Democraten voelden meer voor het Nieuw-Zeelandse model, al pasten ze dat niet even effectief toe: beperkende maatregelen in het begin, versoepeling naarmate de vaccinatiegraad steeg.

Kortom: wat we kunnen leren van China gaat verder dan puur beleid. We moeten altijd op onze hoede zijn voor would-beautocraten die, ongeacht de evidentie, blijven beweren dat ze altijd gelijk hebben.

© The New York Times

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234