Maandag 06/07/2020

Opinie

Wat primeert in de strijd tegen kanker: de patiënt of de aandelenportefeuille?

Ri De RidderBeeld Damon De Backer

Ri de Ridder is ex-RIZIV directeur en voorzitter van Dokters van de Wereld. Mee ondertekend door Xavier de Béthune, medisch directeur bij Dokters van de Wereld.

Het aantal mensen met een nieuwe kankerdiagnose blijft stijgen: in Europa alleen al krijgen elk jaar 3,7 miljoen mensen te horen dat ze kanker hebben. Naast het aantal diagnoses zit nog iets anders in stijgende lijn: het prijskaartje van kankerbehandelingen. Prijzen tussen de 50.000 en 90.000 euro per patiënt zijn geen uitzondering meer. Met de komst van innovatieve CAR-T-kankertherapieën dreigt het kostenplaatje helemaal de pan uit te rijzen. Met 300.000 tot 350.000 euro per patiënt houdt de farma-industrie langzaam maar zeker de sociale zekerheid onder schot. Ook die van ons.

In elf jaar tijd verviervoudigden onze uitgaven voor innovatieve kankerbehandelingen. Met de komst van nog duurdere behandelingen zal deze situatie verder ontsporen. Uiteindelijk zal ook ons land die extreem dure geneesmiddelen niet meer kunnen dragen en overgaan tot besparen: mogelijk zal beslist worden om sommige behandelingen niet te laten terugbetalen wegens te duur. Of zal bespaard worden op andere delen van ons zorgsysteem. Of zal de behandeling pas terugbetaald worden in een latere fase, als de patiënt erg lang (ondraaglijk) ziek is.

Misbruik patentensysteem

Wie wil weten hoe deze hoge prijzen tot stand komen, kan niet om het patentensysteem heen. Dat brengt farmabedrijven 20 jaar lang in een monopoliepositie, dus zonder rekening te moeten houden met concurrentie of generieken. Zestig jaar geleden werd het idee van het patent gelanceerd om onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen te stimuleren. Vandaag schiet van dat doel nog weinig over.

De grote farmabedrijven investeren vandaag niet meer zoveel geld in fundamenteel onderzoek. Dat wordt steeds vaker gedaan door start-ups, die, als ze succesvol blijken, worden opgekocht door farmareuzen met deals die soms tot in de miljarden euro lopen. Yescarta bijvoorbeeld, dat hoort tot de innovatieve kankertherapieën, werd ontwikkeld door Kite Firma en in 2017 gekocht door gigant Gilead voor 12 miljard dollar (10,46 miljard euro). Die miljardenfactuur rekent de farmareus door naar de consument: Belgen met kanker die voor de terugbetaling vertrouwen op onze sociale zekerheid.

Vandaag zijn patenten steeds vaker lucratieve investeringen, een bron van financiële speculatie en omzet. Ook bij kankeronderzoek gaat de strijd tegen kanker hand in hand met de strijd om maximale winst. Uiteindelijk zijn het de nationale overheden die de factuur gepresenteerd krijgen: de farmareuzen verrekenen de kostprijs van hun miljardendeals door naar ons, de gewone man die de sociale zekerheid betaalt met belastingen.

Nationale overheden worden intussen gegijzeld: door de monopolies zijn er immers geen alternatieven en is er amper onderhandelingsruimte.

Reset knop: dwanglicenties

Nochtans is er een alternatief. Toen het systeem van patenten werd ontwikkeld, werd de optie voorzien om (te) dure medicijnen via dwanglicenties goedkoper na te maken en zo de toegang tot geneesmiddelen te garanderen. Zo krijgen zieke Belgen toch toegang tot levensreddende en anders onbetaalbare medicatie.

De overheid heeft de plicht om ervoor te zorgen dat onze sociale zekerheid het algemene belang dient, niet de aandelenportefeuille in de farmawereld. Aan de vooravond van Wereldkankerdag, komende maandag, vragen we dat onze overheid het lot van Belgen met kanker laat primeren op de winstmarges. Niets minder dan onze gezondheid en ons leven staan op het spel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234