Dinsdag 14/07/2020
Vincent Stuer.Beeld DM

OpinieVincent Stuer

Wat politieke leiders van rugby kunnen leren

Vincent Stuer is schrijver en theatermaker. Hij speelde als flanker voor Leeds University RFC en Mechelen Rugby. Hij schrijft tweewekelijks voor deze krant, afwisselend met Mark Elchardus.

Het probleem met topsporters, zegt de legendarische rugbycoach Eddie Jones, is er een van motivatie: iedereen wil rijk en beroemd worden met voetbal, basketbal of rugby, maar de intrinsieke wil om een match te winnen – hier en nu, levend of dood – daar ontbreekt het tegenwoordig vaak aan. In de politiek is het ook zo: iedereen wil hogerop, en media-aandacht, en verkiezingen winnen, maar je hebt steeds minder politici die echt aan politiek willen doen, die erop gebeten zijn een bepaald thema te behartigen of een visie te verdedigen.

Ernst is politiek nochtans niet onpopulair. De nieuwe liberale voorzitter Egbert Lachaert heeft wel naam gemaakt als gedegen parlementair. Goed voor hem, al zegt het natuurlijk veel over onze verwachtingen van de Wetstraat als iemand met bloemen overladen wordt omdat hij zijn vak kent. De vraag of Lachaert een verliezende ploeg weer op de kaart kan zetten, blijft nog open.

All Blacks

Eddie Jones weet hoe het moet: hij nam de teugels bij het Engelse rugbyteam over nadat ze in de groepsfase uit het WK van 2015 gezet waren, in eigen land nog wel. Vier jaar later speelde zijn ploeg op datzelfde toernooi de onoverwinnelijk geachte All Blacks naar huis alsof het niks was – om te huilen zo mooi was dat. Jones maakte eerder naam toen Japan, dertiende in het klassement waarvan in het rugby eigenlijk alleen de eerste zeven of zo ertoe doen, onder zijn leiding tweevoudig wereldkampioen Zuid-Afrika versloeg. Achteraf bleek dat Jones zijn ploeg jarenlang op die ene confrontatie voorbereid had.

Sympathiek is dat niet altijd. Op beelden van een persconferentie uit 2012 is te zien hoe Jones minutenlang afgeeft op zijn eigen team, na het zoveelste povere resultaat. Als zijn kapitein naast hem zijn ongemak probeert weg te lachen, steekt de coach opnieuw van wal: ‘It’s not funny!’ De spelers waren het gewend geraakt te verliezen, en niet bereid te doen wat nodig was om te winnen.

Het cliché wil dat de liberalen onaantrekkelijk geworden zijn omdat ze ruzie maken. Ik heb dat altijd een gemakzuchtige analyse gevonden. De malaise van de voorbije jaren heeft er meer mee te maken dat er om de lieve vrede geen keuzes gemaakt werden. In rugbytermen: er was te weinig strijd om in de nationale ploeg te geraken, en veel spelers konden er iets te gemakkelijk mee leven als hun ploeg de ene match na de andere verloor.

Toonaangevend leiderschap

Strategisch lijkt de keuze die Egbert Lachaert maakt niet evident: voor een donkerblauw verhaal was in Vlaanderen nooit een leidinggevende rol weggelegd – dat was het hele idee van de verruimingsoperatie naar VLD en later Open Vld – en dat is vandaag minder dan ooit het geval. Kiezers die naar N-VA gevlucht zijn, komen niet zomaar terug, ook niet nu N-VA zelf in de problemen zit. Terugplooien op wat traditioneel ‘eigen’ thema’s waren (die trouwens de rode draad vormden van Michel I), levert geen groeiscenario.

Gelukkig is het belang van strategie beperkt, leert Eddie Jones. De beste plannen spatten in het rugby vaak uiteen zodra het fluitsignaal gaat. Ook het politieke spel heeft een eigen dynamiek, waar partijen geen vat op krijgen. Als klimaat en gezondheidszorg de gemoederen beheersen, is dat het terrein waarop gespeeld wordt. Een partij is maar zo sterk als haar vermogen om met het onverwachte om te gaan. Daar heb je vakmanschap voor nodig, en spelers die de lat rigoureus hoog leggen voor zichzelf en voor het geheel.

Spiraal van zelfverbetering

Alles begint bij het mensenmanagement in de politiek, of het gebrek daaraan. ‘De taak van een coach is zichzelf uiteindelijk overbodig maken’, luidt Jones’ motto. Dat is ook de les van Toonaangevend, een inspirerend managementboek over hoe topbedrijven en -restaurants, het beste orkest ter wereld en de beste rugbyploeg ooit erin slagen aan de top te blijven. Centraal daarin staat een spiraal van zelfverbetering onder mensen en management, die draait op constructieve kritiek en continue terugkoppeling. Leiders kunnen daarin het verschil maken, zonder de illusie dat het alleen om hen draait.

Het drama van talloze partijvoorzitters, liberale en andere, is dat ze tegelijkertijd coach en topscorer willen zijn, en bij het minste positief teken ook nog gaan geloven dat ze dat kunnen. Het is moeilijk bescheiden te blijven in het spiegelpaleis van de Wetstraat. Een Conner Rousseau die, na enkele maanden een mooi traject afgelegd te hebben, meteen de hemel in geprezen wordt als het linkse antwoord op Bart De Wever, zoiets is dodelijk.

Het ergste wat je als partijvoorzitter kan overvallen, is een vals gevoel van succes. De honger die je nodig hebt om te winnen, gaf Eddie Jones ooit toe, komt voort uit verlies.

Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234