Zaterdag 21/09/2019

De gedachte

Wat moeten we met dat buitenaards leven?

Een artistieke impressie van het oppervlak van een van de zeven pas ontdekte planeten. Beeld Photo News

Stijn Meuris is artiest en amateurastronoom.

De ontdekkers mochten afgelopen week nog zo benadrukken dat hun ontdekking niet betekende dat buitenaards leven binnen handbereik lag, toch scheelde het geen haar of de grote meerderheid van de media zinspeelde precies daarop (DM 23/2 en 24/2). E.T. woonde op een van de zeven exoplaneten rond de bescheiden rode dwerg TRAPPIST-1. En of we daar naartoe konden reizen? Een zotte vraag.

We moeten daar immers niet flauw over doen, een afstand van 39 lichtjaar (in een bepaalde Vlaamse krant las ik 39.000.000 lichtjaar...) is onoverbrugbaar. Vandaag, maar wellicht ook over enkele honderden jaren. Een beschaving die de jongste decennia niet hoger geraakt is dan een kleine 400 kilometer boven het aardoppervlak, heeft nog wel wat werk voor de boeg.

Stijn Meuris. Beeld Franky Verdickt

De laatste bemande maanmissie dateert namelijk van 1972 en sedertdien beperken we ons tot goedbedoelde ruimtesprongen die qua verticale afstand ongeveer de horizontale afstand Brussel-Parijs evenaren. Ik bespaar u het benodigde papier en de drukinkt, maar 400 kilometer is nog wat anders dan 39 lichtjaar. Gesteld dat we ooit een ruimtetuig kunnen bouwen dat een tiende van de lichtsnelheid haalt (oftewel 30.000 km per seconde, tegenover de ongeveer 40.000 km per uur die we nu halen), dan heeft de bemanning ongeveer een half millennium nodig om er te geraken. Dat wordt een flinke voorraadkast, daar aan boord.

Het lijkt een ongeschreven wet te zijn als het over revelaties in de astronomie gaat: vermeld de woorden 'aarde-achtig' en 'mogelijk water aanwezig', en de fantasie slaat op hol. Daar is niks mis mee, en we mogen dromen. Meer nog; we moeten dromen - anders heeft wetenschap amper nog een bestaansreden. Pakweg 25 jaar geleden was de gedachte aan planeten buiten ons zonnestelsel nog exotisch. Inmiddels weten astronomen dat sterren zonder een planetenstelsel eerder uitzondering dan regel zijn.

Dan kan het bijna niet anders of er bestaan aarde-achtigen die inderdaad over de juiste eigenschappen beschikken om leven in welke vorm ook te herbergen. Water, zuurstof (of een vergelijkbare 'brandstof' voor celvorming en leven), een beschermende atmosfeer en zaken zoals de juiste temperatuur, zwaartekracht, afstand tot de ster en leeftijd lijken essentieel te zijn. Strikt genomen is het dan ook louter een kwestie van grote getallen: ergens out there, tussen de triljarden objecten rond al die miljarden sterren, moet het statistisch gesproken een keertje bingo zijn. De vraag is vooral: wat moeten we daarmee, met die statistische zekerheid?

De dag waarop er effectief buitenaards leven wordt aangekondigd, wordt interessant. Nog los van de vraag hoe we ooit in staat zullen zijn dergelijk leven te 'zien' (of te horen, indien het over radioastronomie gaat), boeit mij vooral de menselijke reactie op dat toekomstig nieuws.

Diepgaande inzichten

Zal er een filosofische schokgolf door de mensheid trekken, of is het 's anderendaags business as usual? Ik vermoed beide. De idee dat de mens niet langer universele exclusiviteit kan claimen, zal ongetwijfeld gevolgen hebben. Wat doet zo'n kosmologisch kantelpunt met bijvoorbeeld religie en wijsbegeerte? Wordt ons godsbeeld aangetast of bijgesteld, ontstaan er nieuwe diepgaande inzichten en sentimenten over onze plaats in het heelal? Gaat de mens zich verbonden voelen met de nieuwe buren of is er net sprake van een soort über-eenzaamheid - in de wetenschap dat we elkaar toch nooit zullen kunnen ontmoeten? Of wordt er diezelfde avond toch weer gewoon naar Thuis en Familie gekeken?

Maar voorlopig is het zover nog niet, wat de wilde fantasmen in de populaire pers ook mogen suggereren. Een deels Belgisch team onderzoekers heeft zeven exoplaneten gevonden bij een ster die zich op fenomenale afstand bevindt. En die ster hebben ze TRAPPIST-1 genoemd - het zijn Belgen voor iets. Die zeven planeten weten nergens van. Wie weet hebben de eventuele hoogontwikkelde bewoners van een van die planeten ons al langer in de mot. En weten ze: goed dat we daar een eindje vandaan wonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234