Woensdag 20/10/2021

OpinieKevin Deruyver

Wat me zo hoog zit in het onderwijs: te vaak worden angst en terreur als pedagogische tool ingezet

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Kevin Deruyver is jeugdwerker in Brussel sinds 2010 en projectmedewerker bij vzw Labolobo.

Ik heb drie jaar les gegeven op een middelbare school in Brussel. Even lang had ik het gevoel dat ik mij heb moeten inhouden. Een maand voor het einde van vorig schooljaar heb ik dat voor één keer niet gedaan. Een half uur later kreeg ik van de directie de boodschap dat de samenwerking werd stopgezet en werd ik aangemaand de gebouwen onmiddellijk te verlaten.

De druppel was een schreeuw te veel: ‘Tegen de muur, en als het u niet aanstaat, zoek u dan een andere school!’ Ik ben niet zelf ontploft, maar sprak mijn collega wel aan op de uitspraak. Dit is geen taalgebruik voor een leerkracht, in welke context ook. En voor wie die context toch wil: de leerling van twaalf jaar wilde zijn muts niet afdoen.

Wat me zo hoog zit in het onderwijs: te vaak worden angst en terreur als pedagogische tool ingezet. Kinderen worden bang gemaakt om ze onder controle te houden. Te vaak hoor ik gelijkaardige verhalen van nieuwe gemotiveerde leerkrachten en jeugdwerkers die schrikken van wat er achter de schermen op een school gebeurt.

Al die verhalen, die we zien gebeuren of uit eerste hand horen, verdwijnen tussen de plooien. In het beste geval worden ze ergens neergepend in een dossier waar geen kat naar kijkt. Schorsingen, uitsluitingen, een beleefd verzoek om volgend jaar niet terug te komen, zijn schering en inslag.

Zo is er in Brussel een groep jongeren die van de ene waterval in de andere belandt, in een circuit van externe schooltrajecten terechtkomt die slechts in uitzonderlijke situaties succesvol zijn. Als ze dan opeens 18 zijn, zijn ze hors categorie. Zo gaat er te veel talent verloren in onze hoofdstad.

De groep jongeren die hun schoolloopbaan ervaren als het uitzitten van een straf is groot. 90 procent van die jongeren die ik de afgelopen 10 jaar ben tegengekomen had goesting om te leren en was vatbaar voor uitdagingen, dialoog. Voor die andere 10 procent was ik niet de juiste persoon of zat de timing verkeerd. Iedereen wil iets met zijn leven, de timing van dit iets is voor iedereen een mysterie.

De littekens die ondertussen worden achtergelaten bij betrokken leerlingen worden onderschat. Opgroeien en bijna dagelijks de boodschap krijgen dat je niet goed bezig, raar of ongewenst bent, heeft een grote impact op het zelfbeeld van opgroeiende jongeren.

Te veel jongeren voelen zich gekraakt door het schoolsysteem en verliezen hun dromen en ambities. Het zijn de vechters die er wel in slagen om hun ding te doen en hun schooltrauma om te zetten in een positief verhaal, maar wat met de anderen?

CLB’s (centra voor leerlingenbegeleiding) verzuipen onder de aanmeldingen en hulpvragen, vooral omdat alle jongeren die niet passen in het ‘zitten en zwijgen-concept’ labels krijgen opgeplakt als ‘onschoolbaar’, ‘niks mee aan te vangen’, ‘de rotte appel’ en ga zo maar door. Ik bespaar u alle acroniemen die ik de afgelopen jaren gehoord heb om jongeren te beschrijven. Wie je bent, samengevat in een drie- of vierletterwoord.

Het is makkelijk om labels uit te delen, maar het is ook gevaarlijk wanneer deze labels geen ruimte meer laten voor de unieke realiteit van elke leerling. In de meeste scholen kan de mening of analyse van één leerkracht een enorme impact hebben op de schoolcarrière van een kind. Ik vind het absurd dat evaluaties soms stoppen bij “hij kan het gewoon niet”, “ze wil niet”, “het is te moeilijk”.

We gaan dit probleem niet oplossen met een handjevol aanpassingen aan de leerdoelstellingen en leerplannen. Brussel en mogelijk bij uitbreiding ons land heeft wél nood aan eerlijk en authentiek onderwijs, met oog voor iedereen.

Mensen die willen groeien hebben uitdagingen en inspiratie nodig. ‘Kids don’t learn from people they don’t like’, riep de Texaanse docent Rita Pierson in een van haar TED Talks. Omgekeerd ook. Als de mensen die verantwoordelijk zijn voor je leeromgeving vertrekken vanuit een negatieve perceptie van jou als persoon omwille van je context, geloof of cultuur ‘you are’ – excusez le mot – ‘fucked from the start’.

Vooroordelen en discriminatie zijn namelijk ook vandaag nog een reëel probleem. Als meer dan 50 jaar na de eerste migratiegolven scholen zich nog steeds niet klaar voelen voor de ‘nieuwe context’, zitten de scholen met een probleem en niet de Brusselse jeugd.

Hoe keren we het tij? Een positieve leeromgeving voor iedereen op een school start bij de persoon die aan het hoofd staat, directiekeuzes zijn allesbepalend voor een schoolcultuur. Daarnaast ken ik een hoop leerkrachten (en jeugdwerkers) die onder alle omstandigheden vechten voor hun gasten. Laat leerkrachten al hun energie daarin investeren, in plaats van de administratieve last te vergroten zoals de voorbije decennia gebeurd is.

Het potentieel van een school is zo groot dat ik het heel moeilijk kan accepteren dat zoveel jongeren er geen aansluiting vinden. De jongeren die afhaken zijn niet het probleem maar een signaal. Scholen moeten safe spaces zijn waar mensen goesting krijgen om te leren, de wereld en zichzelf kunnen leren kennen in hun tempo.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234