Donderdag 17/06/2021

OpinieDominique Willaert

Wat een voortvluchtige zwaarbewapende militair ons leert

Mars voor Jürgen Conings in het natuurpark te Maasmechelen. Beeld Karolien Coenen
Mars voor Jürgen Conings in het natuurpark te Maasmechelen.Beeld Karolien Coenen

Dominique Willaert is artistiek leider Victoria Deluxe vzw

Al meer dan een week wordt met man en macht gezocht naar Jürgen C., een extreemrechtse militair tegen wie een terreuronderzoek loopt. Net na zijn verdwijning werd de steunpagina ‘Als 1 achter Jürgen’ opgericht die na een kleine week al 44.000 leden Drie dagen op rij trotseerden telkens iets meer dan honderd mens het gure weer om een voortvluchtige terreurverdachte een hart onder de riem te steken. ‘We begrijpen zijn frustraties en willen laten zien dat hij hier niet alleen mee is’ en ‘ze moeten Jürgen genezen in plaats van hem dood te schieten’ klinkt het op de steunmarsen en op de steunpagina op Facebook.

De voortvluchtige en zwaar bewapende militair is geen alleenstaand geval of een typische lone wolf. Hij is één van de bijna dertig militairen die wegens hun extreemrechtse sympa-thieën door de Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid in de gaten worden gehouden. Dat zo iemand met die wapens een legerkazerne kon verlaten en ermee dreigt om zowel een aan-slag te plegen op één van onze virologen en op een Limburgse moskee op zoveel steun en sympathie kan rekenen baart grote zorgen. Deze massale steun mag verbazen, maar komt niet uit de lucht gevallen.

Sinds vele jaren worden we in ons land geconfronteerd met een normaliserende omgang met extreemrechtse politici en hun aanhangers. De lange naoorlogse houding van robuust en adequaat verzet tegen extreemrechts werd door onze mainstreammedia en centrumpartijen gaandeweg ingeruild voor het salonfähig maken van extreem rechts. In De grote karrewiet verkiezingsshow dansten op 12 mei 2019 de partijvoorzitters de Skibidi. Tom Van Grieken, Vlaams Belang-voorzitter mocht fijntjes meedansen zondere enige duiding of context. Hoeveel keer zagen we diezelfde voorzitter ondertussen opduiken in De Afspraak, in Gert Late Night, De Zevende dag of in radiointerviews en in onze kranten? Terwijl deze voorzitter en zijn partij onophoudelijk blijven beweren dat het VB wordt geboycot? En wie had ooit durven denken dat een rector van de UGent via Twitter de voorzitter van Vlaams Belang complimenteert na zijn optreden in De Afspraak op vrijdag?

Welk soort maatschappelijk klimaat en debatcultuur ontstaan er wanneer extreemrechtse politici door onze reguliere politieke en media-instituties gefaciliteerd worden in het verspreiden van hun boodschappen die tot doel hebben om ons land en haar bevolking te verdelen en op te hitsen? Zijn we nog verbaasd wanneer een asielcentrum in brand wordt gestoken door een aanhanger van extreemrechts of wanneer een Pano-reportage ons onthult hoe achter de schermen van de extreemrechtse studentenclub ‘Schild & Vrienden’ het racisme en antisemitisme tussen een kerngroep van zo’n 190 leden welig tiert?

Een groeiende groep mensen waaronder ook Jürgen C. wordt geplaagd door boosheid, wellicht nog versterkt tijdens de coronapandemie. Veel mensen zijn boos op ‘het systeem’: de traagheid en logheid van veel instituties, het stijgend aantal mensen dat afhankelijk wordt van een leefloon, de lange wachtlijsten voor een sociale woning, de hoge rekeningen en het uitblijven van concrete oplossingen voor heel wat van de problemen waar gewone mensen mee worstelen. Bij de mensen die de vaccins, onze regering, onze democratie wantrouwen valt dat wantrouwen opvallend en steeds vaker samen met een stem op het Vlaams Belang. De partij die bij uitstek inspeelt op het groeiende onbehagen in onze samenleving en dat doet in de vorm van een politiek programma dat de democratische rechten en principes ronduit in vraag stelt en wil vervangen door het ‘Eigen volk eerst’-principe. Een programma dat dus uitgaat van een wij-groep die steun en bestaansrecht krijgt beloofd en een zij-groep die in steeds ruwere omschrijvingen en dito scheldpartijen wordt gedehumaniseerd en bedreigd.

Niet alleen de verkozenen en leden van het Vlaams Belang polariseren en verruwen het maatschappelijke en politiek klimaat. Wanneer Theo Francken en Jan Jambon (beiden N-VA-ers) het over wereldvreemde rechters en dansende moslims hebben, zijn dit geen verwijzingen naar de Guldensporenslag van 1302 maar wel uitspraken die tot gevolg hebben dat de mensen die over het minste houvast beschikken genadeloos tegen andere bevolkingsgroepen worden opgehitst.

Het is bevreemdend om te merken hoe dubbel de standaarden zijn die we hanteren. In de berichtgeving over de voortvluchtige militair lezen we over zijn liefde voor konijntjes en als iemand die graag knuffelt. We kiezen best niet om dezelfde fout te maken en mensen zoals Jürgen C. en de andere geradicaliseerde militairen te dehumaniseren. Maar of de oproep om meer en beter te luisteren naar deze mensen veel zoden aan de dijk brengt, valt ernstig te betwijfelen. Het probleem lijkt me niet dat we onvoldoende naar elkaar luisteren. De grond van het probleem is dat onze democratische samenleving een reeks centrale waarden voorop stelt die niet onderhandelbaar zijn en die we dus onverwijld moeten durven verdedigen.

Nee, mensen die op het Vlaams Belang stemmen zijn geen marginalen of een bende deplorables. Zij zijn inderdaad ook onze medemensen. Maar mensen die niet akkoord gaan met onze democratische grondbeginselen hebben niet het recht om anderen te intimideren, te dehumaniseren of met de dood te bedreigen. De verruwing en verrechtsing van onze samenleving noopt ons om de maatschappelijke en politieke krachten te bundelen om samen dit ontwrichtende tij te keren.

Onze democratie biedt aan heel wat burgers te weinig greep en autonomie dan ze zelf beweert of belooft. Het politiek bestel werkt te weinig beleidsbeslissingen uit die een antwoord zijn op de vele en grote concrete vragen en problemen van onze bevolking. Dit leidt tot ergernis, boosheid en polarisering. Alsook verwarring en een groeiend gevoel van machteloosheid. Maar ‘het recht in eigen handen nemen’ neigt naar de far west mentaliteit en niet naar een samenleving die voldoende veiligheid en geborgenheid garandeert.

Kunnen we elkaar warm maken om samen de democratische krachten te bundelen om een ommekeer te realiseren op zowel, politiek, sociaal als cultureel vlak? Deze ommekeer zal er enkel komen als we op een ernstige manier omgaan met de vele symptomen die uitdrukking geven aan de dieper liggende processen die uitmonden in maatschappelijke ontwrichting. Ik ben ervan overtuigd dat de meeste inwoners van dit land blijven verlangen naar een gemeenschap die onze medemensen niet uitsluit maar wel insluit. Kunnen we het iets vaker hebben over hetgeen we met elkaar delen dan hetgeen waarin we verschillen? Is het een optie om het onbehagen niet langer ten aanzien van onze medemensen te ventileren maar het over de echte oorzaken te hebben? Dan kan het misschien iets vaker over de ontwrichtende impact gaan van economische en financiële krachten die een heel kleine elite superrijk maakt en een groot deel van onze bevolking verarmd, verweesd en boos achterlaat?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234