Zaterdag 28/11/2020

OpinieJan Langeraert

Wat die Brusselse jongeren bezielt? Wat had je dan gedacht?

De politie spreekt jongeren aan in verband met de avondklok.Beeld REUTERS

Jan Langeraert is medewerker bij Groep INTRO, een vzw actief in Vlaanderen en Brussel met een inclusieve samenleving als doel.

Een grote groep Brusselse jongeren, voornamelijk met migratieachtergrond, wordt niet bereikt via klassieke media en lapt de coronamaatregelen aan haar laars. Dat is kort samengevat de boodschap die op 21 oktober in De afspraak weerklonk. De verontwaardiging in de studio was voelbaar. Hoe kan het toch dat die jongeren de situatie niet serieus nemen? Hoe onverantwoordelijk om zich wantrouwig op te stellen en niet mee te werken aan dit gezamenlijke doel.

De verontwaardiging deed me een beetje denken aan iemand die vol ongeloof vaststelt dat het binnen regent in het huis dat hij of zij al jaren verwaarloost. Want uiteraard kunnen wij ons niet voorstellen dat de urgentie van de situatie niet doordringt tot die groep jongeren. Wie op een of andere manier met hen in grootsteden in contact komt, van leerkracht, jeugdopbouwwerker tot politieagent, zal ik niet moeten overtuigen van een andere, veel pijnlijkere ‘waarheid’. Deze jongeren hebben een fundamenteel wantrouwen tegenover de maatschappij en haar instituties. Van VDAB (of Actiris), school, openbare omroep tot politie… Vraag aan deze jongeren naar hun rating van deze diensten en je mag er van op aan dat er meer dan één mediacampagne of Instagram-account nodig is om daar iets aan te veranderen. Het probleem wortelt veel dieper.

Want zeg nu zelf, als je dit leest is de kans groot dat school een plaats is waar je een diploma hebt gehaald. Wel, voor hen is dat een plaats waar je wordt geschorst. Voor jou is politie er om je te beschermen, voor hen is het iemand die je te pas en te onpas fouilleert of je ID opvraagt. Voor jou helpt VDAB om je droomjob te vinden, voor hen zijn het jobaanbiedingen waar je toch niet voor in aanmerking komt. En ga zo maar door.

Uiteraard gaat dat niet voor iedereen op, toch is de vaststelling dat voor jongeren in sommige Brusselse straten geen enkel bewijs van het tegendeel voorhanden is. In dat klimaat van wantrouwen gaan fakenieuws en complottheorieën binnen als zoete broodjes. Om dat te zien hoef je geen panel van experts in te huren.

Een agent spreekt een man aan op de mondmaskerplicht in Brussel.Beeld Marc Baert

Omdat we zo’n fundamenteel andere kijk hebben op welke kansen de samenleving ons biedt, zitten we nu met velen hoofdschuddend te kijken naar die Brusselse ‘probleemjongeren’. Onze samenleving spoort op twee snelheden, met een steeds groter wordende groep die al veel te lang achterop hinkt en haar achterstand als onoverbrugbaar ziet. Het is simpelweg het gevolg van een structurele verwaarlozing van een hele generatie.

Maar genoeg vaststellingen en pessimistische boodschappen. Jongeren zijn fundamenteel veerkrachtig, want hun leven ligt voor en niet achter hen. Ze willen net als u en ik dromen, plannen maken voor hun toekomst en beter doen dan hun ouders. En deze crisis heeft één voordeel: het wrakhout van onze maatschappij is komen bovendrijven en we weten allemaal dat er iets móét veranderen. We zien de juiste intenties ook bij beleidsmakers, bijvoorbeeld door in te zetten op influencers om deze werelden weer dichter bij elkaar te brengen. Al zal dat niet zomaar volstaan. Het onderliggende probleem zit bij het fundamentele wantrouwen in elkaar. Het momentum is er om het structureel over een andere boeg te gooien.

Scholen moeten omgevingen worden die je nooit laten vallen en die sociale gelijkheid in de hand werken. Politiemensen moet de wijken opnieuw leren kennen en weten wat er speelt. Want als alleen interventieploegen actief zijn in een wijk, dan heeft politie daar maar één gezicht waar vooral naar gespuwd zal worden. Het lijstje is eindeloos. Al die diensten en instellingen moeten een herkenbaar gezicht krijgen en de hand uitsteken. Straathoekwerkers en jeugd(opbouw)werkers weten het al jaren: van achter een bureau is nog geen enkele band met een jongere ontstaan, laat staan via digitaal contact. Geef deze mensen dus de ruimte om álle jongeren te bereiken en gebruik hun expertise ook op andere terreinen.

En de jongere zelf, hoor ik je denken? Wel, die draagt natuurlijk ook een verantwoordelijkheid. Een die ze willen opnemen. Tegelijk kunnen ze die maar opnemen als er ook in hen wordt geloofd. Als we hen zeggen dat we dit verhaal samen schrijven en zeggen dat er wél een toekomst is voor hen. We zouden kunnen beginnen met een blijk van bewondering voor alle jongeren die de maatregelen wél respecteren en dat doen in keiharde omstandigheden. Dat werkt beter dan een beschuldigende vinger vanuit een ruime woonkamer met haardvuur.

Laten we voorbij het gevoel van verontwaardiging gaan over wat we nu zien. Laten we deze jongeren de hand reiken en het huis herstellen. Want we wonen onder hetzelfde dak.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234