Vrijdag 10/04/2020

OpinieLieven Buysse

Wat de Britse kiezer ook beslist, beter wordt het niet

Premier Boris Johnson bezoekt een een fabriek in Leeds voor de verkiezingen.Beeld Photo News

Lieven Buysse is professor Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Verkiezingen in volle kerstperiode, het is een bijzondere ervaring voor de Britten. De kans dat de kersttijd verlichting brengt in de politieke crisis waar het land al meer dan drie jaar in verkeert, is eerder gering. De campagne laat de kiezer weinig keuze om donderdag echt een verschil te maken, al was het maar omdat de politiek aan haar eigen geloofwaardigheid blijft knagen.

De Conservatieven zien de brexit als een dubbel breekijzer. Ten eerste moet het hun de zege opleveren door in te spelen op de brexitmoeheid waar veel Britten onder lijden. Zelfs wie de brexit niet helemaal genegen is, moet op de tory’s stemmen om de kwestie achter zich te kunnen laten. Met een volstrekte meerderheid op zak haalt premier Johnson het land in januari inderdaad uit Europa, maar dat is helemaal geen eindpunt. 

Onderhandelingen zullen starten over de toekomstige handelsrelatie met de EU (en tegelijk moet het VK handelsakkoorden sluiten met zowat elk ander land ter wereld). Als Johnson zijn plan wil waarmaken – een alomvattend vrijhandelsakkoord – zal dat jaren duren, en intussen blijft het VK aan Europa gebonden. Zelf geeft hij aan dat die periode eind 2020 moet aflopen. Alle retoriek ten spijt kan dat enkel bij een brexit zonder akkoord of met een akkoord dat de Britten dicht bij Europa houdt.

Boris Johnson is op campagne in Leeds.Beeld Photo News

Ten tweede moet de brexit de deur openwrikken naar het land van melk en honing. Ontdaan van de ketenen van de EU kan het VK volop investeren in onderwijs, veiligheid, gezondheidszorg en infrastructuur, en investeerders staan in drommen op dat moment te wachten. Politici doen wel vaker beloftes die ze nadien niet kunnen waarmaken, maar zelden werden al in de campagne zoveel flagrante onwaarheden ontmaskerd, bij één partij nog wel. 

Met 20.000 extra politieagenten komt er meer blauw op straat, maar de afgelopen negen jaar hebben toryregeringen meer agenten laten afvloeien. Veertig nieuwe ziekenhuizen? Neen, er worden er vier gerenoveerd. Vijftigduizend bijkomende verpleegkundigen? Niet echt, want ook pogingen om uitstroom uit het beroep te beperken zijn meegerekend.

Kleinere markt

Als Johnson van het VK na brexit een paradijs voor bedrijven wil maken, zal hij inventief moeten zijn. Het land put zijn economische aantrekkingskracht uit de combinatie van een Engelstalig land met een sterke traditie in financiële markten dat toegang geeft tot een markt van meer dan 500 miljoen Europeanen. Na de brexit wordt dat een markt van 66 miljoen Britten. Dan wordt het verleidelijk om bedrijven verregaande deregulering – lees: beknibbelen op arbeidsvoorwaarden, productnormen en consumentenrechten – voor te spiegelen, ten koste van de doorsnee Brit, die dat nu onvoldoende beseft.

Uitdager Jeremy Corbyn stelt evenzeer veel investeringen voor, betaald met een Britse versie van de taxshift. Dat zijn mooie beloftes, maar het vertrouwen in de Labour-leider is net zo klein als dat in de premier. Bovendien is zijn brexitaanpak te pragmatisch voor een wervende kiescampagne: eerst een milder akkoord onderhandelen met de EU, dan een nieuw referendum waar de partij/regering geen kant in kiest. Als Corbyn aan de macht komt, dan enkel in een coalitieregering. Die zou wellicht (ongezien!) drie partijen moeten tellen, waaronder de Schotse nationalisten, die naast een nieuw brexitreferendum een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid willen – geen aantrekkelijk vooruitzicht voor de niet-Schotse kiezer.

Labour-leider Jeremy Corbyn, hier in Stainton Village, wil een milder brexitakkoord met de EU onderhandelen.Beeld AFP

Nu de Brexit Party nauwelijks nog iets voorstelt en Labour geen overweldigende campagne voert, is Johnson zijn eigen grootste vijand. Hij (of zijn adviseurs) beseft dat zelf: telkens als hij blijk dreigt te moeten geven van diepgaande dossierkennis valt hij terug op sloganeske mantra’s. In de laatste rechte lijn naar de stembus stapelt Johnson ook de uitschuivers op met stereotiepe, onbeschofte uitspraken over alleenstaande moeders en over mannen uit de arbeidersklasse, met een onbehouwen reactie op de foto van een ziek kind dat in een ziekenhuis op de grond moest slapen, en met een neerbuigende kijk op EU-migranten. Dat is niet het beeld van een ‘One Nation Tory’, hoewel hij zichzelf tot die sociaalvoelende tak van zijn partij rekent.

De keuze voor de Britse kiezer is nog nooit zo moeilijk geweest. In geen enkel scenario zal een partij haar beloftes waarmaken, hetzij omdat we nu al weten dat ze op drijfzand rusten, hetzij omdat ze zullen verwateren in een coalitie. Bovenal echter zal de stembusslag niet de politieke en economische stabiliteit opleveren waar het land naar hunkert en waar deze verkiezingen eigenlijk voor bedoeld waren, hoe de kiezer de kaarten ook schudt.

Lieven Buysse.Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234