Maandag 30/03/2020

Standpunt

Was het proces-Nemmouche echt een succes voor onze rechtsstaat?

Beeld RV

Douglas De Coninck is journalist bij De Morgen

Puur cijfermatig kan je het proces rond de aanslag in het Joods Museum zien als een succes. Negen weken heeft het geduurd, er is tijd voor uitgetrokken. De schuldvraag werd aan het eind opgedeeld in 56 vragen. De jury heeft zich 2,5 dag teruggetrokken om rustig over elk van die vragen na te denken.

“Een zege voor de rechtsstaat”, zei een van de advocaten van de burgerlijke partijen.

De vier moorden gaan nu voorgoed de geschiedschrijving in als de eerste aanslag van IS op Europese bodem. Wat het moment geschikt maakt voor reflectie. Als terrorisme erop gericht is een samenleving te destabiliseren, is dat dan gelukt? Nee, volgens een overweldigend aantal stemmen. Recht is gesproken. De complottheorieën zijn naar de vuilnisbak verwezen. Syrië-gangers berechten in een klassieke rechtszaal blijkt perfect mogelijk.

Dat er lang is nagedacht over 56 vragen is natuurlijk aardig, maar aangezien die vragen identiek waren voor elk van de vier slachtoffers, zowat de helft zonder voorwerp was doordat een vorige al was beantwoord, ging het in werkelijkheid om twee of drie wezenlijke afwegingen. Eigenlijk was er maar één vraag waarvan je je kon voorstellen dat er langer dan enkele minuten over kon worden gepiekerd. Wat met de tweede verdachte, Nacer Bendrer?

Tijdens het proces kreeg Bendrer als bijnaam ‘de teddybeer uit Marseille’. Zo zag hij er een beetje uit. De idioot die Nemmouche kort voor de aanslag een kalasjnikov en een Llama-revolver zou hebben bezorgd. Iets wat hij overigens mordicus ontkende.

Het openbaar ministerie vroeg de jury om deze man schuldig te verklaren als medeplichtige, niet als mededader. Want dan zou z’n leven zowat voorbij zijn. Wat deed de (integraal witte) jury? Ze verklaarde hem schuldig als mededader van een terroristische moord. Nacer Bendrer riskeert maandag net als Nemmouche levenslang. In elk geval een disproportioneel zware straf, vergeleken bij hoe het hem is vergaan bij alle vorige keren dat hij iemand een pistool of een boksijzer verkocht.

Dit proces was een testcase voor de megaprocessen die er zitten aan te komen tegen allerlei perifere figuren die, al dan niet bewust, daden hebben gesteld die de IS-aanslagen in Parijs en Brussel logistiek mogelijk maakten. Lui die ooit wat chemicaliën van punt A naar punt B verplaatsten of een van de broers El Bakraoui een nachtje te slapen legden.

Het is lastig te ontkomen aan de vrees dat al deze mensen, puur op grond van hun voorkomen, sinds donderdagavond bij voorbaat al schuldig zijn bevonden. Dat al die processen, hoe lang ze ook gaan duren en hoe lang de jury zich ook terugtrekt, er nu al niet meer toe doen.

Of dit werkelijk zo’n succes is voor onze rechtsstaat mag misschien een beetje worden betwijfeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234