Dinsdag 19/11/2019

Opinie

Waren we maar bang. We blijven totaal onbewogen, en dat is veel erger

Een vuilnisbelt in India. Beeld AFP

Timo Van Canegem is doctoraatsstudent sociologie aan de UGent.

In het artikel over klimaatpessimisme klonk het dat de klimaatverandering zou leiden tot wijdverspreide angst (DM 9/10). Waren we maar bang. We blijven totaal onbewogen, dat is veel erger. De klimaatverandering treft namelijk niet ons, maar vooral anderen. Zij die 10.000 kilometer van hier leven en zij die nog niet geboren zijn. 

Ook ik ben niet bang. Wel kwaad, teleurgesteld en vooral heel erg moedeloos.

Timo Van Canegem. Beeld rv

Kwaad omdat wat wetenschappelijk vaststaat voortdurend wordt geminimaliseerd of geridiculiseerd. In het publieke debat is vaak geen plaats meer voor rationele argumenten of empirisch bewijs. Cognitieve dissonantie zorgt ervoor dat mensen alle bewijs van tafel vegen en massaal stemmen op charismatische autocraten. Ze proberen logica en rationaliteit te ondergraven en liefst nog te bégraven. Dan telt alleen nog hun grote gelijk. Wat betekent het opgeven van wat democratische vrijheden uiteindelijk? Zolang we maar niet hoeven in te zien dat onze levensstijl de kans op een waardig leven voor onze achterkleinkinderen ernstig in gevaar brengt. Zouden zij nog dromen van de nieuwste iPhone 25 of verkiezen ze toch drinkbaar water?

Kwaad ook omdat men erin geslaagd is om alles wat neigt naar duurzaamheid af te schilderen als extreemlinks geleuter of gerommel in de marge. En dat terwijl het iedereen aanbelangt. Of denkt u dat de luchtverontreiniging in Aziatische grootsteden alleen sossen treft? Als we de strijd tegen de klimaatverandering willen winnen, dan is er nood aan intra- en intergenerationele solidariteit. Die solidariteit lijkt verder weg dan ooit. We trekken niet aan eenzelfde zeel, maar beroepen ons steeds meer op de eigen vlag, die symbool staat voor de eigen vierkante meter grond. In al die verering van de eigen achtertuin vergeten we dat we één soort zijn. Zouden prikkeldraad en een muur langdurige droogte tegenhouden? Net nu politici wereldwijd de plicht hebben om gezamenlijk in actie te schieten, wijzen ze als peuters vooral naar elkaar. Maar ach, het zal hun ambtstermijn wel duren. Of hoe moet ik bijvoorbeeld een betonstop in 2040 anders kaderen?

Money talks

Teleurgesteld ben ik ook, omdat money talks. Bedrijven struikelen over elkaar heen om zich te profileren als duurzaam. Want de wereld redden is the next big thing. Aan het einde van het verhaal – of moet ik zeggen, de reclamefolder? – is het niets meer dan corporate branding. Wanneer er keiharde opofferingen nodig zijn, wordt het bij Shell, Coca-Cola en McDonald's plots oorverdovend stil en smelten goede voornemens als sneeuw voor de zon. Is het als goede wil gecamoufleerde onmacht of probeert men bewust via misleiding en lobbywerk zo lang mogelijk een groei van toch wel 2 procent per jaar te bewerkstelligen? Ook wij stellen het eigen belang steevast voorop. Onze levensstijl heeft veel weg van een spuugwedstrijdje onder twaalfjarigen: om ter langst, om ter hoogst, om ter verst.

Moedeloos ben ik ten slotte omdat wij onverbeterlijke gewoontedieren zijn. Liever een platgereden gazon dan een verwilderde tuin. Moedeloos omdat we de politieke slagkracht noch de instellingen hebben om een complex probleem van deze omvang kordaat en efficiënt aan te pakken. Democratieën van honderden jaren oud staan er met de mond vol tanden naar te kijken. Intergouvernementele organisaties die wél de dadendrang hebben om te doen wat nodig is, krijgen het verwijt machtsgeil te zijn. Moedeloos ook omdat wij de oorzaak zijn van de massa-extinctie die nu door onze bossen en zeeën waart. Moedeloos omdat onze walvissen en zeeschildpadden verzwelgen in banale sigarettenfilters, plastic zakken en tampons. Moedeloos, omdat ook ik elke dag nog veel te veel plastic verbruik. Moedeloos omdat de VS wel 531 miljard euro veil hebben voor defensie, maar niet voor hun planeet.

Ik ben niet pessimistisch. Ik ben ronduit cynisch. We vatten het niet, het gaat ons petje te boven. Zolang men het lef heeft om te beweren dat klimaatverandering een uitvinding is om de Amerikaanse economie te schaden, voelt ecologist zijn aan als vechten tegen de bierkaai. Het doden van een mens is moreel verwerpelijk, want heel zichtbaar en concreet. Het doden van de planeet is 'normaal' en ligt in lijn met wat we allen van jongs af aan ingelepeld krijgen: de wereld is van ons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234