Zondag 22/09/2019

Opinie Alain Gerlache

Wallonië toont ons land de kunst van het compromis

Alain Gerlache. Beeld RTBF

Alain Gerlache is zelfstandig journalist voor onder meer de RTBF en opiniemaker voor De Morgen.

Moe waren ze, en zichtbaar opgelucht, de drie partijleiders die in Namen hun regeerakkoorden voorstelden. Dat van Wallonië, maar ook – we zouden het bijna vergeten – dat van de Franse Gemeenschap van België, die in het zuiden van het land de Fédération Wallonie-Bruxelles heet. Ze waren niet alleen tevreden omdat de Walen hun onderhandelingen sneller rond hadden dan de Vlamingen of omdat, als alles goed gaat, de nieuwe regeringsploeg al samengesteld zal zijn wanneer volgend weekend in de Waalse hoofdstad de Fêtes de Wallonie worden gevierd. Hun opluchting had ook te maken met het feit dat een akkoord lang niet zeker was, ook al waren er na de verkiezingsuitslagen en de oppositiekeuze van de PTB en de CdH slechts twee mogelijkheden: PS-MR of PS-MR-Ecolo.

Na een legislatuur met een omkering van de meerderheid en de uitsluiting van de socialisten uit het Elysette, de ambtswoning van de Waalse minister-president, en na een buitengewoon agressieve verkiezingscampagne van liberalen tegen groenen, was het niet evident om Willy Borsus van de MR, de aftredende Waalse premier, en Jean-Marc Nollet, de medevoorzitter van Ecolo, zij aan zij met PS-voorzitter Elio Di Rupo te zien. Eendrachtig vierden ze de “drievoudige sociale, ecologische en economische ambities” van het toekomstig team van rood, groen en blauw – paars-groen, maar in het Frans wordt dat poëtischer arc-en-ciel, ook al zitten er niet alle kleuren van de regenboog in.

Topstrateeg

Het is natuurlijk niet vanzelf gegaan. Zoals de N-VA met Vlaams Belang, maar veel minder lang en zonder echt te onderhandelen, ging de PS eerst praten met de PTB, haar in de verkiezingen succesvolle rivaal. Daarna trachtte ze haar troepen en die van Ecolo gerust te stellen in langdurige onderhandelingen, ook al wist iedereen dat de twee partijen te weinig zetels hadden om een meerderheid te vormen. De raadpleging van het middenveld – voor de initiatiefnemers een innoverende aanpak, voor de tegenstanders een pr-operatie – schiep het kader voor die gesprekken, tot de liberalen mee kwamen aanschuiven. Als partijvoorzitter wordt Elio Di Rupo betwist, maar hij heeft toch weer eens bewezen dat hij in regeringsonderhandelingen een topstrateeg is.

Nollet, Di Rupo en Borsus blijven vaag over de financiering van hun programma. Beeld Tim Dirven

Zoals altijd wordt de tekst van het regeerakkoord uitgevlooid om te zien wat de een heeft binnengehaald en de ander heeft toegegeven, met als slotsom de heel mediatieke vraag: wie heeft gewonnen? Los van de inbreng van deze of gene, los van de framing om zich bij de achterban en de kiezers in een goed daglicht te stellen, is er ook de politieke positionering. 

Ecolo krijgt weer een zitje in de drie gemeenschaps- en gewestregeringen. De Parti Socialiste moet niet met de MR alleen besturen nadat ze een progressieve meerderheid had beloofd. En de MR, die nu veel gematigder klinkt dan voor de verkiezingen, profiteert van de ‘linkse’ alliantie om haar sociale en ecologische blazoen op te poetsen nadat de bocht naar rechts met de ‘regering van MR-N-VA’ in zowel de gemeentelijke als de federale verkiezingen zo zwaar werd afgestraft. Bovendien tracht ze het gras weg te maaien voor de voeten van de CdH. Die partij weet niet meer welke kant ze uit moet en zal zich moeilijk als ‘centristisch’ kunnen positioneren tegenover een coalitie die voor het compromis zal moeten kiezen als ze wil overleven, wat niet zeker is, en haar sociale, ecologische en economische beloften wil waarmaken, wat ook nog af te wachten valt. De financiering van het regeringsprogramma blijft nog vaag en de klok tikt: vanaf 2025 zal Wallonië meer en meer op zijn eigen middelen moeten rekenen.

Elio Di Rupo (PS), geflankeerd door Jean-Marc Nollet (links, Ecolo) en Willy Borsus (MR), stelt de Waalse regering voor. Beeld Tim Dirven

Les in politieke filosofie

Dat is waarschijnlijk de les in politieke filosofie die we uit de vorming van de nieuwe Waalse meerderheid kunnen trekken. Hoewel ze voor een stuk verplicht werden door de cijfers, hebben de drie partijen afstand genomen van exclusieven en van de radicalisering die we zowat overal in alle politieke stromingen zien: op links met de comeback van de communisten, op rechts met de nationaal-conservatieve opstoot en bij de ecologisten met de wederopstanding van een fundamentalistische beweging.

Het is ook een les voor België en zijn Vlaamse en Franstalige vertegenwoordigers. Hoe zal het land ontsnappen aan de verlamming op het federale niveau, die ook de vrucht is van tientallen jaren gepruts aan de instellingen? Kiest het voor de weg van de veto’s en de radicale stellingen, of zal het dynamische compromissen vinden voor de huidige uitdagingen die veel verder gaan dan de oude Belgische twisten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234