Donderdag 14/11/2019
Beeld rv

Column Carl Devos

Wacht met applaus tot een vrouw premier is van een volwaardige regering

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Tekenend voor deze vluchtheuvel is dat een politiek lichtgewicht er de nieuwe premier van wordt. Op 26 mei in de kieskring Brussel-Hoofdstad verkozen met 16.180 voorkeurstemmen, liet ze de begroting tot catastrofe ontaarden, al kreeg vooral Johan Van Overtveldt daarvoor de schuld. Omdat Alexander De Croo en Koen Geens het elkaar niet gunden, werd niet de sterkste figuur regeringsleider, maar iemand die het minste verschuivingen veroorzaakte: Sophie Wilmès. Eindelijk de eerste vrouwelijke premier. Het zou uiterst cynisch zijn mocht een vrouw enkel in lamentabele omstandigheden premier mogen worden. Wacht met applaus, tot een vrouw premier van een volwaardige regering is. De echte test voor zelfverklaarde feministen.

Wilmès werd geen premier omdat ze ervaren – ze kwam niet bij de start in de federale regering, maar pas vanaf september 2015, als vervanger – of indrukwekkend goed is, wel omdat ze een vertrouwelinge van Michel is en er weinig keuze was. De MR sukkelt al jaren met een personeelsprobleem, enkele sterkhouders zitten goed in de Waalse regering of willen voorzitter worden. Michel vergat nooit hoe Open Vld na het vertrek van N-VA een herstart van zijn regering via links afblokte en na het vertrek van Beke is er geen CD&V’er meer aan wie loyaliteit verschuldigd is. Omdat MR het hele Belgisch buitenlands beleid in handen heeft, mag Geens in Europa ook een beetje premier zijn. Zelden was er in Michel I de voorbije weken meer animo dan over die benoeming, zelfs het premierschap van een palliatieve ploeg biedt voordelen. Bijvoorbeeld als uitvalsbasis voor de volgende regering. Er zijn geen populisten of extremisten nodig om aan antipolitiek te doen.

Of Wilmès een uitweg in de politieke en bestuurlijke chaos vindt – we zijn nog even zuur met de formatie – valt te bezien. Ze verdient het voordeel van de twijfel. Er is zeer, zeer en zeer dringend een regering nodig. De uitdagingen zijn eindeloos, het budgettaire gat evenzeer. Een nieuwe migratiecrisis is niet uitgesloten, het aantal asielaanvragen stijgt, de procedure duurt nu gemiddeld al vijftien maanden. In het parlement is het cadeautjestijd, de rekening volgt nog. Misschien is die 402 miljoen per jaar voor extra verplegend personeel goed besteed, maar dan mag ook gezegd worden waar het geld vandaan moet komen. Omdat ze er zelf een potje van maakten, heeft de restregering geen gram moreel gezag om dat te veroordelen. Lopende zaken loopt niet meer. In het parlement moet de wisselmeerderheid gevolgd worden, anders is er een shutdown. Het VB kan het Belgisch systeem nog wat verder pesten, door ook later allerlei voorstellen van links te steunen. Italiaanse toestanden.

Weg de bevrijdende hoop dat een geëmancipeerd parlement het beleid verantwoordelijk in eigen handen neemt. Eens te meer blijkt dat een parlement zonder regering met zichzelf geen blijf weet. Het cynisme dat daar in wandelgangen slingert, is niet geschikt voor gevoelige lezers.

Formatie is een klucht

In kwakkelzaken blijft niets anders over dan een noodregering die de lange gapende leegte tot aan de formatie, ergens volgend kalenderjaar, overbrugt. Met 38 op 150 zetels zal Wilmès creatief en dynamisch moeten zijn. Zelfs met de oppositiesteun van N-VA komt ze niet aan een meerderheid. Er is nog geen galopperende rente, groeiende spread, harde brexit, handelsoorlog, recessie, volksopstand, er zijn regionale regeringen met sterke figuren en de sociale zekerheid draait, maar toch moet Wilmès I zich opwaarderen tot een noodregering. Iemand moet besturen. Maggie De Block wees er terecht op dat er binnenkort een wiel afgereden kan worden. Maar apathie en cynisme halen het van de sense of urgency: het is te vroeg voor een soort Verhofstadt III. Als er ooit een regering komt, moet in het regeerakkoord: de automatische ontbinding van de Kamer indien zes maanden na de verkiezingen geen nieuwe regering het vertrouwen kreeg. Al zal dat ‘geen prioriteit’ zijn voor een ploeg die aan bijna 20 miljard moet denken: de helft om de put te vullen, de andere voor nieuwe en lopende uitgaven.

Ondertussen is de formatie een klucht. Groenen moeten er even bij, voor wat stratego en theater. PS wil paars-groen, N-VA paars-geel. N-VA denkt dat PS, en sommige anderen, alleen paars-geel wil starten om te mislukken en bij paars-groen te landen. De PS denkt dat N-VA eerst paars-groen wil afblokken om enkel paars-geel, met communautaire brokstukken, toe te laten.

De aanblik van partijen maakt triest. De voorzittersstrijd bij CD&V is gênant, die van Open Vld op komst. Groen heeft een verzwakte voorzitter, sp.a straks ook. Zelfs De Wever is niet meer de chef van weleer. Niet alleen zit het vast, er zijn weinig leiders om het los te trekken.

Paars-groen of paars-geel: vijf maanden na 26 mei is nog niet duidelijk wat men eerst wil laten mislukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234