Woensdag 15/07/2020

OpinieMarnix Beyen

Waarom vraagt de overheid mij niet om mee te betalen voor deze crisis?

Weinig volk in de winkelstraten aan de Belgische kust.Beeld Photo News

Marnix Beyen is historicus aan de Universiteit Antwerpen.

In deze tijd van vaak twijfelachtige oorlogsbeeldspraak voel ik me een beetje een profiteur. Neen, ik heb geen voorraad toiletpapier of mondmaskers die ik tegen woekerprijzen verkoop, en de opbrengst van mijn moestuintje zal te klein zijn om er ook maar een eurocent aan te verdienen. Maar op mijn bankrekening staat wel elke maand hetzelfde comfortabele bedrag als vóór de crisis, terwijl mijn uitgaven gevoelig gedaald zijn: geen restaurantbezoek, nauwelijks andere consumptie dan voeding, geen buitenlandse reizen en zelfs nauwelijks binnenlandse verplaatsingen. De extra verwarmingskosten vanwege het vele thuiszitten en het extra waterverbruik vanwege het niet-aflatende handenwassen wegen daar niet tegenop. Zo kan mijn spaarrekening meer dan voorheen gespijsd worden.

Dat is fundamenteel onrechtvaardig. Er is geen enkele reden waarom deze crisis mij financieel niet raakt, terwijl zij voor zovele anderen nefaste sociale gevolgen heeft. In de eerste plaats is dat zo voor mensen die aan de rand van de maatschappij leven, zoals de daklozen en de vluchtelingen. Maar ook de zelfstandigen in ‘niet-essentiële’ sectoren worden buitensporig hard getroffen. 

Ongetwijfeld zal ik na de coronacrisis deze sociale onrechtvaardigheid gedeeltelijk trachten te herstellen door bij te dragen aan de pent-up demand: aankopen die ik nu uitstel, zal ik dan vermoedelijk op kortere tijd dan normaal toch doen. Om de zelfstandigen nu al te helpen, kan ik ook massaal bonnen aankopen bij horecazaken en winkels, maar ik betwijfel of dat een duurzame oplossing is. Het zou immers betekenen dat ik na de coronacrisis dat geld niet uitgeef, terwijl de uitbaters van deze zaken er ook dan veel nood aan zullen hebben.

Misschien moet ik mij in dat verband niet al te schuldig voelen, aangezien de overheid premies uitbetaalt aan getroffen zelfstandigen en Vlaams minister van Toerisme Zuhal Demir (N-VA) warempel een waardebon voor tweedeverblijvers bepleit. Was die overheid dan niet zelf armlastig? Moet zij zelf niet massaal gaan lenen om deze bijdragen betaald te krijgen? En zal de maatschappij daar de volgende decennia niet de rekening voor gepresenteerd krijgen, hetzij door asociale belastingverhogingen die ook de kwetsbaren treffen, hetzij door een verdere afbouw van de sociale, medische, culturele of educatieve voorzieningen, terwijl deze crisis nu net toont hoe onwaarschijnlijk belangrijk deze zijn? Bovendien dreigt de groeiende druk op de overheidsfinanciën de broodnodige internationale solidariteit nog verder in het gedrang te brengen.

Ik vind het dan ook vreemd dat de overheid nog niet bij de geprivilegieerde categorie waartoe ik behoor heeft aangeklopt om een extra bijdrage te leveren in de strijd tegen het virus, en vooral tegen het sociale drama dat dit virus in het leven roept. 

Opnieuw dringt een analogie met oorlogsperiodes zich op. Uitgerekend in dergelijke situaties vroegen vorsten tijdens het ancien régime de bevolking (via de standenvertegenwoordiging) om extra financiële inspanningen. Kan iets dergelijks niet worden georganiseerd in deze context, maar dan aangepast aan de herverdelende en vredelievende logica van de welvaartsstaat? Hoe dat precies op een billijke en efficiënte manier kan worden uitgewerkt, laat ik liever over aan specialisten in de publieke financiën. Maar ik ben ervan overtuigd dat een grote bereidheid zal worden gevonden om deze inspanning te leveren. De onrechtvaardige situatie die momenteel door een blind noodlot wordt veroorzaakt, smeekt immers om een herverdelende reflex, zowel bij de overheid als bij de burgers.

Marnix Beyen.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234