Vrijdag 03/04/2020

OpinieRogier De Langhe

Waarom vandaag niet streven naar de snelste digitale transformatie ter wereld?

Beeld DM

Rogier De Langhe is economiefilosoof aan de Universiteit Gent.

De lockdown van de maatschappij hoeft niet te leiden tot de shutdown van de economie. Na de olieschok van 1973 was België het snelste land ter wereld om een kerncentrale te bouwen. Waarom vandaag niet streven naar de snelste digitale transformatie ter wereld?

Digitalisering betekent veel meer dan telewerk en videoconferenties. De essentie van een digitale transformatie is niet de technologie, maar de nieuwe vorm van organisatie die ze mogelijk maakt. Klassieke organisaties moeten kiezen tussen schaal en precisie. Hoe groter het bedrijf, hoe groter de gemene deler. Voor digitale organisatievormen geldt dat niet. Met losjes verbonden modulaire netwerken krijg je allebei. Denk aan de manier waarop mierenkolonies zijn georganiseerd: ze zijn enerzijds lokaal, inclusief en context-specifiek, zonder beperking op hoe groot ze kunnen worden.

Mieren hebben chemische signalen die ze voor elkaar kunnen achterlaten, mensen niet. Tot voor kort was communicatie net erg duur. Het aantal mogelijke links in een netwerk stijgt exponentieel met het aantal leden. De enige manier om te groeien zonder die communicatiekosten te zien exploderen, is het beperken van het aantal links. De eerste reuzenorganisaties met dat probleem waren de spoorwegen. Hun model van hiërarchie werd de bureaucratische standaard.

Als gevolg van de digitalisering zijn de kosten van communicatie sterk gedaald. Het duurde niet lang voor de eerste nieuwe productienetwerken het licht zagen. Eerst enkel in cyberspace, daarna ook in de fysieke economie. Ze lijken meer op een zwerm dan een fabriek. Denk bijvoorbeeld aan peer-to-peerbestandsuitwisseling, distributieve encyclopedieën en opensourcesoftwareontwikkeling.

Peer-to-peerkinderopvang biedt oplossingen voor de sluiting van de scholen.Beeld Bas Bogaerts

Peer-to-peernetwerken laten een alternatieve manier zien om economisch iets te produceren. Tot voor kort marginaal, want niet optimaal; nu plots superieur, want robuust, decentraal en adaptief. Ze bieden een mogelijk antwoord op de vraag hoe economisch te produceren zonder grote groepen mensen samen te brengen in één plek. In tegenstelling tot de klassieke economie is peer-to-peerproductie coronaproof.

Dat hoef je henzelf al niet meer te vertellen. Geloof me, de zwermen zijn wakker. Kijk maar naar de massaal gedeelde oproepen om mondmaskers te produceren in makerspaces. Peer-to-peerkinderopvang zoals Cokido biedt oplossingen voor de sluiting van de scholen. Community-supported agriculture (CSA) vermijdt te veel volk in de winkels. Laat ons onderzoeken hoever we dit model kunnen doortrekken naar de hele economie. We zijn meesters in het omzeilen van de regels. Kan een complementaire, decentrale economie ook de shutdown omzeilen?

De overheid kan die netwerken zelf niet bouwen. De grote kracht van zwermen is net hun vermogen tot het kanaliseren van intrinsieke motivatie. Ze moeten spontaan ontstaan, maar kunnen vervolgens wel worden ondersteund, bijvoorbeeld door het creëren van een portaal en het ontwikkelen van een plug-in voor bijvoorbeeld stockbeheer. Zo wordt de overheid een platform, zoals Shopify dat is voor webshops.

Lanceer bijvoorbeeld een open oproep voor projecten. Vlaanderen Circulair heeft met zijn Open Call Circulaire Economie al jaren ervaring met het verzamelen ervan. Geef prioriteit aan diversiteit, robuustheid en schaalbaarheid. Kleine bedragen kunnen grote gevolgen hebben. Bijkomende ondersteuning vanuit de overheid is mogelijk via het openstellen van data, infrastructuur en personeel.

Het opschalen van de peer-to-peereconomie biedt een pad richting de snelste digitale transformatie ooit. Mensen zijn weerbaarder dan we denken. We moeten hen alleen de ruimte geven om het te tonen. Het is begrijpelijk dat de prioriteit nu gaat naar het beschermen van bestaand economische weefsel. Het uitbouwen van productieve peer-to-peernetwerken is daar complementair aan. Het is een verhaal van groei in een tijd van recessie en een goede voorbereiding op de nieuwe wereld die ons wacht aan het andere eind van deze tunnel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234