Dinsdag 24/11/2020

OpinieVincent Scheltiens

Waarom Jaione Jauregui niet aan Spanje mocht worden uitgeleverd

Maria Natividad Jauregui Espina komt aan in Spanje.Beeld AFP

Vincent Scheltiens is historicus en Spanjekenner.

Zondag leverde de Belgische justitie Maria Natividad Espina Jauregui aan Spanje uit. Maandag verschijnt ze in Madrid voor de rechter. Volgens haar raadsman, Paul Bekaert, riskeert ze een levenslange gevangenisstraf. Het was niet de eerste keer dat deze Baskische, voor ons Jaione Jauregui, in België werd opgepakt. Dat gebeurde ook in 2013. Het verschil is dat de Belgische justitie nu oordeelde dat ze kon uitgeleverd worden omdat Spanje deze ex-ETA-militante nu niet zou folteren.

Er waren nochtans goede redenen om haar niét uit te leveren. Zoals vele jongeren van haar generatie radicaliseerde Jaione als reactie op de Franco-dictatuur die in Baskenland bijzonder driest te keer ging. Alleen haar officiële naam spreekt boekdelen: toen ze in 1958 geboren werd, was de Baskische taal en naamgeving nog bij wet verboden. Ze werd lid van de gewapende verzetsorganisatie ETA. In de overgang naar democratie, bleven sectoren van de dictatuur zich gewelddadig verzetten. In februari 1981 gijzelde luitenant-kolonel Tejero het hele Spaanse parlement in een poging tot staatsgreep. Volgens het Spaanse gerecht was de toen 23-jarige Jaione als lid van het commando Vizcaya in datzelfde jaar betrokken bij de moordaanslag op een luitenant-kolonel, hoewel daar geen bewijzen voor zijn. Dat bleek toen ze in 2002 in Mexico – waar ze inmiddels een restaurant uitbaatte – door de Spaanse justitie ongemoeid gelaten werd terwijl haar vriend uitgeleverd werd. Jaione verhuisde naar Gent en deed er achttien jaar wat ze graag doet en best kan: koken.

Inmiddels bestaat ETA niet meer. De organisatie kondigde begin 2011 een eenzijdig en permanent staakt-het-vuren af. In 2018 maakte ze haar ontbinding bekend. Geheel anders dan in Noord-Ierland bij de ontbinding van het IRA, werkte de Spaanse regering op geen enkele manier mee aan de definitieve stopzetting van de geweldspiraal. Voor velen ter rechterzijde en in het staatsapparaat was ETA de gedroomde vijand die de eigen rangen rond het staatsgezag moest gesloten houden, die grote budgetten voor ordehandhaving vergoelijkte, die een alibi vormde om in Spanje sociale protesten als “terrorisme” de kop in te drukken. Toen in maart 2004 islamistische terroristen een aanslag pleegden in het Madrileense station Atocha, bleef de PP-regering van José María Aznar halsstarrig ETA beschuldigen. Toen Arnaldo Otegi, kopstuk van de Baskische nationalistische linkerzijde, hemel en aarde bewoog om ETA ervan te overtuigen de wapens neer te leggen, werd hij voor zes jaar achter de tralies gestopt wegens “verheerlijking van terrorisme”. Het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg veroordeelde de Spaanse staat omdat het proces tegen Otegi niet eerlijk verlopen was. Mooi, maar te laat: Otegi zat zijn volle zes jaar uit.

Maria Natividad Jauregui alias Pepona alias Jaiona alias Maria Sukalde.Beeld RV

De Spaanse rechterzijde had de tanden gezet in het geval Jaione. ‘Pepona’, Jaione’s vermeend pseudoniem in haar ETA-periode, zou zich als “moordenares met een nekschot” in België te goed doen aan “zeevruchtenschotels en champagne”. Haar Facebook-pagina leerde de lezers van onder meer El Mundo dat ze “feest”, “fietstochtjes houdt”, “zich bescheurt van het lachen met vrienden”… Het rechtse dagblad ABC berekende zelfs de prijs van de zeevruchten en de champagne. Dat Spanje folterde, werd tussen aanhalingstekens gezet, net als het feit dat ETA “gewapende weerstand” voerde tegen de Franco-dictatuur. Revanchisme ten aanzien van België was niet van de lucht. Er werd geklaagd dat ons land in het verleden Basken weigerde uit te leveren en dat we de Catalaanse ministers “een hand boven het hoofd houden”. Dat moest nu maar eens gedaan zijn, klonk het.

In het Spaanse parlement vecht de linkse minderheidsregering van premier Sánchez voor een draagvlak voor zijn begroting. Samen met coalitiegenoot Unidas Podemos kan hij onder meer rekenen op het Catalaanse Esquerra Republicana (waarvan de voorzitter voor dertien jaar achter de tralies zit) en op Euskal Herria Bildu (een doorstart van het vroeger illegaal verklaarde Herri Batasuna). Terwijl belangrijke delen van het gerecht een lawfare voeren tegen regeringsleden en Catalaanse politici, ondermijnt rechts deze parlementaire meerderheid door ze als “terroristen” en “gedogers van het terrorisme” te hekelen. Jacht maken op een 62-jarige vrouw die al 42 jaar in ballingschap leeft en die in haar jeugd deel uitmaakte van een organisatie die zich inmiddels ontbond, komt neer op een poging om een vrede te destabiliseren die delen van het Spaanse regime nooit geaccepteerd hebben.

Niet deze provocaties en oorlogjes, maar wel een amnestie voor iedereen – ook voor de Catalaanse vervolgden – kan Spanje vooruithelpen. Laat Spanje het pad van Ierland volgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234