Zondag 17/11/2019

Opinie

Waarom is nieuwsdiversiteit geen prioriteit voor de Vlaamse regering?

Jan Jambon is minister-president van de Vlaamse regering. Beeld Tim Dirven

Jonathan Hendrickx is doctoraatsonderzoeker aan de VUB, gespecialiseerd in mediaconcentratie.

Vtmnieuws.be is voltooid verleden tijd. Dat is goed nieuws voor de concurrentie, die een rivaal minder heeft in de sowieso al zeer kleine Vlaamse onlinenieuwssector. Maar het is potentieel minder goed nieuws voor de Vlaming zelf, die op een nieuwssite minder terechtkan voor een waaier aan nieuws en opinies.

De jongste  jaren is de concentratie in de Vlaamse mediamarkt aanzienlijk toegenomen. Volgens de Vlaamse Regulator voor de Media is ruim 80 procent van de klassieke mediamerken in handen van slechts vijf bedrijven. Als we kijken naar nieuwsmerken, gaat het zelfs om amper vier bedrijven: de VRT (met de gekende tv- en radiozenders en VRT NWS), Roularta (met kranten als De Tijd en Krant van West-Vlaanderen, tijdschriften als Knack en Trends en tv-zender Kanaal Z), Mediahuis (met kranten als Het Nieuwsblad en De Standaard en radiozenders als Nostalgie en NRJ), en DPG Media (het recentste grote fusiebedrijf, met merken als VTM Nieuws, Het Laatste Nieuws, De Morgen, Humo en Dag Allemaal).

Het samenvoegen van nieuwsmerken onder één koepel leidt steevast tot onderlinge synergieën: ze delen gebouwen, software, personeel, en zodoende uiteindelijk ook redacties en nieuwsinhoud. Dat is lang niet enkel eigen aan commerciële media: bij de VRT was er bijvoorbeeld enkele jaren geleden News Next, het project dat de verschillende deelredacties herstructureerde en (deels) samenvoegde. Een grootschalige studie die artikelen van Vlaamse kranten onderzocht tussen 1983 en 2013 besloot al dat kranten van dezelfde mediagroep geneigd zijn om meer overeenkomstige artikelen te hebben. Dat toont aan dat verhoogde mediaconcentratie negatieve gevolgen kan hebben op de algemene nieuwsdiversiteit.

Waar ligt de limiet?

Specifiek over DPG Media: het was al langer duidelijk dat VTMNieuws.be inhoudelijk een kopie van hln.be was geworden. Een heel groot verlies voor de Vlaamse nieuwsdiversiteit kunnen we het verdwijnen van VTMNieuws.be niet noemen. Maar het is wel een duidelijk teken aan de wand: er wordt meer gesegregeerd op merken en hun aanwezigheid op verschillende platformen. Hln.be moet nog prominenter aanwezig zijn als grootste Vlaamse nieuwsmerk, en VTM Nieuws wordt teruggedrongen tot louter een televisiemerk. Dat er nog dergelijke evoluties zullen volgen, zowel binnen DPG Media als daarbuiten, staat buiten kijf.

Beeld Tim Dirven

De aanhoudende concentratie van nieuwsmerken noopt de vraag waar de limiet ligt en wanneer er sprake kan zijn van ‘te weinig’ nieuwsdiversiteit, waarin de Vlaming onvoldoende toegang heeft tot verschillende nieuwsbronnen en opinies. Het is een moeilijk equilibrium tussen ‘te weinig’ en ‘te veel’ diversiteit, waarbij het eerste leidt tot een afname van beschikbare bronnen, en het tweede tot potentiële toenames van segregatie in de samenleving. 

Schrijnend gebrek aan ambitieuze, moderne visie 

Het is daarom zeer opmerkelijk dat nieuwsdiversiteit amper aan bod komt in het onlangs vrijgegeven regeerakkoord van de nieuwe Vlaamse Regering. Commerciële spelers lijken carte blanche te krijgen terwijl de VRT als openbare omroep die de Vlaming moet bedienen restricties wordt opgelegd: VRT NWS moet expliciet meer de ideologische diversiteit weerspiegelen en VRTNWS.be mag niet langer focussen op tekst. 

En terwijl de grote mediaspelers van de Belgische overheden jaarlijks ettelijke miljoenen euro’s aan dotaties en structurele financiering ontvangen, worden online-only nieuwsmedia als Newsmonkey en Apache letterlijk in de marge gehouden. Een triest actueel voorbeeld is Charlie Magazine, dat na een geslaagde crowdfundingactie toch deels de handdoek in de ring moet gooien en stopt met bookzines, en dat deels door het aanhoudend uitblijven van structurele subsidies voor niet-mainstreammedia. Dat duidt op een schrijnend gebrek aan een ambitieuze, moderne visie op nieuwsvergaring, -consumptie, -concentratie en -diversiteit.

Het Vlaams regeerakkoord is één zaak, de praktijk is steevast een andere. Het is nog koffiedikkijken in hoeverre het nog zal worden gewijzigd en welke maatregelen daadwerkelijk zullen worden uitgezet door kersvers mediaminister Benjamin Dalle. Hopelijk laat hij zich omringen door een panel van onafhankelijke experts die het beste voorhebben met de waarborging van voldoende nieuwsdiversiteit in de kleine, maar zeer productieve Vlaamse mediamarkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234