Vrijdag 17/01/2020

Standpunt

Waarom IS almaar vaker voor zulke laffe aanvallen kiest

Beeld AFP

Bart Eeckhout is commentator bij De Morgen.

Je moet wel blind zijn om geen gelijkenis te zien tussen de aanslag op de luchthaven van Zaventem en op die van Istanbul. Zelfde type doelwit (een druk bezochte luchthaven), zelfde type daders, zelfde type slachtoffers in een vergelijkbare grootteorde. Zelfs het gebruik van de taxi als vervoermiddel is identiek. Het zal dus niet verbazen als blijkt dat ook achter de nieuwe aanslag in Turkije de bloedige hand van IS schuilgaat.

Uit die ontwikkeling spreekt enige radeloosheid. Hoewel de timing (aan het eind van de ramadan en het begin van de vakantie) en de locatie (Turkije is dit jaar van stille IS-bondgenoot veranderd in bruggenhoofd van de militaire tegenreactie) geen toeval zijn, lijkt IS minder kieskeurig te worden in waar het slachtoffers wil maken.

Kieskeurigheid is dan ook een luxe die het terreurnetwerk zich niet meer kan permitteren. Het eigen bolwerk in Syrië en Irak krijgt rake klappen, voor een complexe operatie ontbreken de middelen en misschien wel de intellectuele draagkracht. Nieuw is die tendens niet. Al bij de aanslagen van Parijs en San Bernardino, eind vorig jaar, werden 'zachte' doelwitten de norm.

Als je de jihaditerreur van deze eeuw overschouwt, ga je van een complexe en grootscheepse aanval met vliegtuigen op machtssymbolen in New York naar het willekeurig neermaaien van mensen op drukke plaatsen. Omdat zo'n laffe aanval nu eenmaal makkelijker is.

Dat dat wijst op een zekere radeloosheid klinkt hoopgevend, maar is het niet per definitie. Er gaat een groot gevaar uit van deze nieuwe tactiek. Een terreurgroep in het nauw maakt rare sprongen. Iedereen kan doelwit worden. En als het kalifaat leegloopt, zijn er plots ook vele potentiële daders. Je zou het, met excuses voor het cynisme, zelfs een kostenefficiënte terreur kunnen noemen. In deze tijd van snelle morele paniek en psychose bereik je met een paar automatische geweren en bommengordels al dezelfde maatschappelijke ontwrichting als met grote operaties met veel meer slachtoffers zoals op 9/11.

Het grootste probleem is dat je je tegen dit soort terreur nooit afdoende kunt verdedigen. Altijd zal er wel ergens een gaatje in de linies zitten. Dat wil niet zeggen dat we niet moeten blijven proberen onszelf beter te beveiligen. Maar het wil ook zeggen dat de beste bescherming uiteindelijk preventie is: elke vermeden terrorist is winst.

Die preventie moet toch in de gevangenis gebeuren. Daar is het dat ordinaire bandieten omgebouwd worden tot wraakzuchtige jihadi's. De link tussen banditisme en islamterreur is de band die we moeten doorknippen. Het zal bestaande jihadi's niet op betere gedachten brengen, maar tenminste wel de bron van doe-het-zelf-jihadisme droogleggen.

Bart Eeckhout Beeld Wouter Van Vooren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234