Zondag 25/07/2021

OpinieJonathan Holslag

Waarom ik opkijk naar de Denen, de Oostenrijkers en de Zwitsers

De langste boomwandeling ter wereld opent morgen in Laax, Zwitserland. ‘In dat kleine land is er toch een aanzet om van kwaliteit, identiteit en vakmanschap een pijler van de economie te maken.’ Beeld EPA
De langste boomwandeling ter wereld opent morgen in Laax, Zwitserland. ‘In dat kleine land is er toch een aanzet om van kwaliteit, identiteit en vakmanschap een pijler van de economie te maken.’Beeld EPA

Wat na corona? Zes creatieve ondernemers, artiesten en denkers keken deze week vooruit, met nieuwe plannen en ideeën. Tot slot: Jonathan Holslag, docent internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel.

De voorbije jaren zagen we meermaals de aanzienlijke schaduwzijde van de globalisering. De coronacrisis legde Europa’s afhankelijkheid van de lange productieketens bloot. Het enorme containerschip dat vast kwam te zitten in het Suezkanaal bevestigde de kwetsbaarheid van handelsknooppunten net als het feit dat de zogenaamd superefficiënte globalisering blijft teren op vervuilend transport. Steeds meer politici hebben nu de mond vol van zelfredzaamheid. Zelfs bij politieke partijen die vinden dat onze markt vooral open moet zijn, begint het te dagen dat deze markt toch erg vaak faalt.

Toch slagen we er maar niet in om onze economie opnieuw in te richten als een bron van welvaart, een aanjager van duurzaamheid, een uiting van onze identiteit en een stootkussen tegen de machtspolitiek van buitenaf. In de haven van Zeebrugge maakt het Chinese staatsbedrijf Cosco Shipping zich sterk dat de containertrafiek nog groter zal worden. Voor de Pierre Vandammesluis staan vrachtwagens uit heel Europa rijen dik aan te schuiven. Idem in Luik, waar de luchthaven zich op de borst klopt dat rondom Black Friday vorig jaar drie extra volle vliegtuigen uit China werden gelost. En dan zijn er de foto’s van de rijen mensen die staan aan te schuiven voor de Primark.

“Jobs”, klinkt het dan. Maar wat voor jobs en voor wie? “Groei”, hoor je dan. Maar welke groei en wie profiteert er vooral? “Koopkracht”, wordt dan ook opgeworpen. Maar hoelang behouden we die koopkracht als de zondvloed van steeds goedkopere massaproductie lokale producenten verdrukt?

Je wordt er somber van. En zelfs als we even verder dan de economische gevolgen kijken; deze globalisering vernietigt het vermogen van landen, van regio’s om uiting te geven aan hun eigen creativiteit en cultuur. Het nationalisme heeft in het Vlaams Parlement nog nooit zo sterk gestaan, maar de bezieling waarmee we uiting geven aan de eigenheid van de regio lijkt nog nooit op zo’n dieptepunt te hebben gezeten.

Ook sectororganisaties hebben moeite met de kanteling. Eigenheid, creativiteit en duurzaamheid zijn leuk af en toe voor een campagne, maar eigenlijk wordt dat vooral nog bekeken als iets voor hipsters en nostalgici. Idem voor de overheid: hier en daar een campagne om de lokale identiteit extra aandacht te geven, maar de grondstroom van het economische beleid is zielloos, kortzichtig neoliberalisme. Opnieuw klinkt het dat een kanteling richting creatieve zelfredzaamheid naïef is, onhaalbaar ook, iets voor op Groen stemmende culturo’s in de marge met te veel tijd.

Tja. Ik wil die zogenoemde nuchtere economische strategen binnen dit en tien jaar nog eens spreken, als we met onze kleine open regio zullen vaststellen dat we al onze economische hefbomen zijn kwijtgespeeld en dat de zogenoemde Vlaamse eigenwaarde bij elke buitenlandse investeerder die zich dan misschien zou aandienen steeds opnieuw moet wijken – voor een beduusd bevend bedelhandje.

“Graantje meepikken.” Wat een kruimeldiefpatriotten.

Wat kijk ik dan nog altijd op naar bijvoorbeeld de Denen, de Oostenrijkers en de Zwitsers. Niet dat zij in het paradijs leven, maar in hun kleine landen is er toch een aanzet om van kwaliteit, identiteit en vakmanschap een pijler van de economie te maken. Ook voor ons is het gelukkig niet te laat. Er bestaan hier honderden kleine en vaak verborgen bedrijven die met hun producten uiting geven aan de geschiedenis, het terroir en het vakmanschap van onze samenleving. Ik denk dan aan start-ups als HNST, een nieuw Vlaams en duurzaam jeansmerk.

Ik ontdekte onlangs ook hoe pakweg een dozijn overwegend familiale bedrijven nog altijd wereldwijd bekend zijn voor hun prachtig geweven stoffen: hoogtechnologisch, weliswaar, maar met een knipoog naar de oude textielindustrie. In Vlaanderen zelf zijn ze helaas onzichtbaar en je moet steevast in een Nederlandse webwinkel bestellen. Of wat te denken van onze meubelproducenten? We hebben er nog verschillende. Perfect alternatief voor duur design ‘made in Bangladesh’.

Toegegeven, dat is vooral voor de gegoede middenklasse. Maar nét onze gegoede middenklasse heeft nog altijd een vermogen om ons economische model te helpen kantelen. Meer lokale economie betekent sowieso meer economische kansen op langere termijn en dus hopelijk meer mensen die de welvaart verwerven en aansluiten. Schoonheid, fierheid en duurzaamheid als bron voor een sterke lokale economie. We mogen dat perspectief niet opgeven.

Deze reeks was een samenwerking tussen De Morgen en Flanders DC. Lees nog meer visies van creatieve ondernemers, artiesten of opiniemakers op vijftigvisies.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234