Maandag 17/06/2019

Opinie Wouter Arrazola de Oñate

Waarom het een gezonde beslissing is om KFC te weren

Het nieuwe KFC-restaurant in Brussel-Noord. Beeld Tim Dirven

Wouter Arrazola de Oñate is arts-onderzoeker volksgezondheid. Hij werkt in Elsene.

De gemeente Elsene besliste om geen vergunning te geven aan Kentucky Fried Chicken (KFC) voor de opening van een van hun fastfoodvestigingen in België. Nogal wat mensen noemen die weigering wereldvreemd of ouderwets betuttelend. Iemand tweette ‘groen fascisme’. Niets is minder waar. 

Deze beslissing, die werd rondgestuurd door Ecolo-­schepenen Yves Rouyet (Stedenbouw) en Audrey Lhoest (Handel en Gezondheid), geeft juist blijk van wetenschappelijk inzicht en modern beleid. Zo besliste New York al eerder om in bepaalde gebieden geen supergrote warenhuisketens of fastfoodrestaurants meer toe te laten, onder andere omdat ze alleen maar uit zijn op het stimuleren van hyperconsumptie van ongezonde producten. Vanuit de wetgeving op volksgezondheid en de bescherming van het publieke belang is dat perfect te verantwoorden en uitgebreid wetenschappelijk onderbouwd. 

KFC wilde zich vestigen in een pand op de Elsensesteenweg, tegenover de Quick en met vlakbij ook een McDonald’s, een Burger King, een Pizza Hut en een Hector Chicken. De densiteit aan ongezond voedingsaanbod is met andere woorden al groot. Onderzoek toont aan dat dit geassocieerd is met een verminderd aanbod aan gezonde voeding, en met een verhoogde prevalentie van mensen met obesitas in de buurt. Aanbod creëert vraag en dat is waar deze commerciële bedrijven op uit zijn. 

Big Food en Big Soda

Slechte voeding en obesitas komen veel vaker voor in de bevolkingsgroepen met een lagere sociaal-economische status (wat een vies woord). Ongezond eten is goedkoper gemaakt dan gezond eten. Een tactiek van Big Food en Big Soda in Amerika is dan ook om fastfood vooral te promoten onder de zwarte bevolking en binnen armere lagen van de bevolking. 

De algemene kosten-batenanalyse voor de maatschappij valt zwaar negatief uit. Ook hier. De negatieve gezondheidseffecten van ongezonde voeding kosten de Belgische staatskas miljarden. Om de begroting mee onder controle te houden zijn zulke maatregelen dus zeer gewenst, en ja, hierdoor zal bespaard worden op de sociale zekerheid (medische kosten).

Het bestrijden van obesitas en overgewicht staat in de Vlaamse en Brusselse gezondheidsdoelstellingen en het federale België engageerde zich in september 2018 nog voor een betere aanpak van NCD’s oftewel niet-besmettelijke ziekten. Deze zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer 1 en omvatten onder andere obesitas, hart-en vaatziekten, beroertes, kankers. Deze aandoeningen zijn sterk gebonden aan levens- en etensstijl en grotendeels te voorkomen. 

Elsene neemt met de weigering van KFC een moderne en gezonde beslissing. Alle steden en gemeenten zouden hier een voorbeeld aan moeten nemen.

Nepargumenten

Dat één partij hiermee niet gelukkig zal zijn is redelijk voorspelbaar: de fastfoodindustrie zelf. Dat er uit die hoek directe of indirecte (gesponsorde) kritiek zal komen, is de veiligste weddenschap ooit. Enkele voorbeelden uit het scenarioboek van nepargumenten dat we kennen van de tabaksindustrie:

-Het ‘vrije keuze’-nepargument of de ‘individualisering van de schuld’-tactiek: het is zogezegd enkel de keuze, de verantwoordelijkheid en de schuld van het individu dat hij te veel en te ongezond eet (en heeft zogezegd absoluut niets te maken met de tsunami aan reclame voor ongezonde voeding en frisdrank, ontwikkeld door uitgebreide teams van psychologen, antropologen en neurowetenschappers). Yeah right.

-Het ‘nanny-state’-nepargument: de overheid wil ons zogezegd op alles controleren, terwijl er helemaal geen verbod of controle is. Als je per se KFC wil eten dan kan je dat. Je moet de vraag omkeren: wie wil je graag als nanny (oppas) voor je kinderen: een puur door winst gedreven multinational, of volksgezondheidsexperts ?

-Dubieus en door de industrie betaald onderzoek moet aantonen dat het allemaal toch niet zo ongezond zou zijn, terwijl de consensus onder onafhankelijke wetenschappers overduidelijk en wereldwijd is. Verwacht je aan statements van eigenhandig opgerichte en financieel ondersteunde lobbygroepen, vaak met wetenschappelijk klinkende namen. Zoals het International Life Sciences Institute, dat zopas ontmaskerd werd als industriële lobbygroep.

-Het ‘jobs jobs jobs’-nepargument: de winst die de samenleving boekt door die enkele jobs wordt tenietgedaan door de kostelijke gezondheidsimpact.

-Onafhankelijke wetenschappers die ongebonden duiding geven bij kwesties over voeding en gezondheid krijgen persoonlijke aanvallen te verduren. Men probeert hen op allerlei manieren in diskrediet te brengen. 

Als discussiepartners of partijen in het gesprek dezelfde nepargumenten gebruiken, krijg je een helder idee voor wie ze rijden, of door wie ze zich laten misleiden. Het zal niet de kar van volksgezondheid zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden