Woensdag 16/10/2019

Trump

Waarom er haast nooit muziek klinkt in het Witte Huis

Dave Eggers Beeld BELGAIMAGE

Dave Eggers is een Amerikaanse schrijver, onder andere van Wat is de Wat? en De Cirkel

De huidige bewoner van het Witte Huis is de eerste president in de geschiedenis van de Verenigde Staten die niet de minste belangstelling heeft voor cultuur. In de zeventien maanden van zijn presidentschap heeft Donald Trump slechts een handvol artiesten uitgenodigd. Een van hen was Ted Nugent, de wapenfetisjist. Een andere was Kid Rock. Ze waren samen te gast (Sarah Palin was ook van de partij) en traden geen van beiden op.

Sinds Trumps eedaflegging in januari 2017 heeft het Witte Huis nog geen enkel officieel concert georganiseerd (ten tijde van Ronald Reagan gebeurde dat minstens elke maand). Er is geen enkele poëzievoordracht geweest (de Obama’s ontvingen geregeld jonge dichters). De Carters begonnen een televisiereeks, In Performance at the White House, met gasten als Michail Barysjnikov en Patricia McBride. De Clintons zetten de reeks verder met Aretha Franklin en B. B. King, Alison Krauss en Linda Ronstadt.

Maar afgezien van een occasioneel optreden van de Marinekapel van de Verenigde Staten, klinkt er nu haast nooit muziek in het Witte Huis. We hebben nog nooit een president gehad die niet alleen onverschillig staat tegenover kunst maar er zelfs een hekel aan lijkt te hebben. Trump had geen goed woord over voor de musical Hamilton en ging in de aanval tegen Meryl Streep. Boeken? Hij zegt dat hij geen tijd heeft om te lezen.

Elke grote beschaving heeft grote kunst voorgebracht, terwijl autoritaire regimes artiesten meestal als lastposten zien, als staatsvijanden of als instrumenten om propaganda te creëren. In de Sovjet-Unie riep Nikita Chroesjtsjov ‘de strijd voor de triomf van de ideeën van het Marxisme-Leninisme’ uit tot ‘de hoogste plicht van de schrijvers, de kunstenaars of componisten, van elke creatieve arbeider’.

Toen John Kennedy zijn intrek nam in het Witte Huis, keerde hij zich tegen zowel de houding van de Sovjets ten aanzien van kunst als die van Joseph McCarthy, die in de Verenigde Staten een klimaat had geschapen waarin van mening verschillen gelijkstond met verraad. Kennedy steunde de avant-garde: de schilders Franz Kline en Mark Rothko woonden zijn eedaflegging bij en op een staatsbanket voor de Franse minister van Cultuur, André Malraux, stonden Arthur Miller, Tennessee Williams, Robert Lowell, Geraldine Page en George Balanchine op de gastenlijst. De Spaanse cellist Pablo Casals, die uit protest tegen Franco’s fascisme eerst in Frankrijk en daarna in Puerto Rico in ballingschap was gegaan, mocht optreden in Kennedy’s Witte Huis.

De steun van de Amerikaanse presidenten aan de kunsten was nooit partijdig. George H. W. Bush verwelkomde Michael Jackson en Richard Nixon schudde gretig Elvis Presley de hand. Onder George W. Bush werd de kloof tussen de partijen breder, maar cultureel was hij ruimdenkend en actief. Hij ontving muzikanten van Bono tot Itzhak Perlman en Destiny’s Child. Hij las veel en Laura Bush speelt nog altijd een belangrijke rol in de wereld van het boek, als medestichter van het Texas Book Festival en het National Book Festival in Washington, een van de grootste literaire ontmoetingen van het land.

Maar de kampioen bij de Republikeinen was waarschijnlijk Ronald Reagan, die de Amerikaanse cultuur in al haar diversiteit naar het Witte Huis bracht. Alleen al in het najaar van 1981 ontvingen hij en Nancy Reagan Lionel Hampton, de Statler Brothers, Ella Fitzgerald, Benny Goodman, Beverly Sills, Rudolf Serkin en Ida Levin. Dizzy Gillespie, Chick Corea en Stan Getz speelden in het Witte Huis en toen Reagan in 1988 naar Moskou reisde, nam hij het Dave Brubeck Quartet mee.

Zoiets is vandaag ondenkbaar. Trumps onverschilligheid voor kunst lijkt misschien onbelangrijk, vergeleken met zijn asielbeleid dat kinderen met geweld van hun ouders heeft gescheiden. Maar kunst maakt ons empathisch, verruimt onze morele verbeelding en verhindert ons om de ontmenselijking van anderen te aanvaarden. 

Zonder kunst zijn we een minder volk: kortzichtig, onwetend en wreed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234