Maandag 30/11/2020

OpinieJohan Depoortere

Waarom Donald Trump de verkiezingen kan winnen

President Trump spreekt tot zijn supporters op een rally in Gastonia, North CarolinaBeeld AFP

Johan Depoortere is oud-journalist van de openbare omroep (VRT). Van 2005 tot 2009 was hij correspondent in de VS.

Donald Trump, de president van de Verenigde Staten beleeft slechte dagen en het is weinig waarschijnlijk dat het debat van afgelopen nacht daar verandering in zal brengen. Zijn rivaal Joe Biden ligt voorop in de opiniepeilingen en verdiept de kloof. Trump verliest de steun van vrouwen, senioren en de andere bevolkingsgroepen die hem in 2016 aan de overwinning hielpen. In de cruciale noordoostelijke swing states Michigan en Wisconsin waar Trump vier jaar geleden de witte arbeidersklasse achter zich kreeg (en een krappe meerderheid haalde) leidt Biden nu met 8 à 10 percent. Ook in andere battleground states (Arizona, Florida en Pennsylvania) ziet het er voor Trump niet zo goed uit: daar moet hij een achterstand van 5 tot 8 procentpunten goedmaken. In Florida heeft de manier waarop Trump de covidcrisis heeft aangepakt veel ouderen tegen hem gekeerd.

Trump beseft dat hij zich op een neerwaarts glijdend pad bevindt. Hij reageert als een drenkeling die wild om zich heen slaat, schrijft Michael Moore, de filmmaker die als een van de weinigen in het links-liberale kamp in 2016 de overwinning van Trump voorspelde. Hij wil zijn tegenstander Joe Biden in de gevangenis. Ook zijn voorganger Barack Obama en Hillary Clinton wil hij achter de tralies zien en hij twittert woest tegen zijn eigen minister van Justitie omdat die nog geen arrestatiebevelen heeft uitgevaardigd. Het zijn, zegt Moore, “de geblafte orders van een dictator die kopje-onder gaat en naar zijn laatste adem hapt.”

Zou het, of heeft Trump een geheim wapen? Amerika is tot op het bot verdeeld. “De diepe kloof tussen de wereld van Trump en de anderen loopt door families en vriendschappen. De samenleving staat op ontploffen”, schrijft Katrien Goethals, een Vlaamse die al 17 jaar in de VS woont, en “we vrezen voor onze veiligheid, zelfs in ons kleine, in hoofdzaak Democratische stadje” (aan de Oostkust).

De media weerspiegelen en verdiepen tegelijk de kloof tussen de twee Amerika’s.

Fox is de spreekbuis van Trump maar de ‘liberale media’ doen in partijdigheid niet onder. Zelfs de eerbiedwaardige persagentschappen, die zich decennialang beroemden op hun objectiviteit schrikken er niet meer voor terug om Trump een leugenaar te noemen. De Washington Post, zowat de cheerleader in het anti-Trump-kamp publiceert dagelijks drie tot vier opiniestukken die Trump tot op de enkels afzagen. Dat heeft – zo schrijft de bekende publicist Thomas Frank in Le Monde Diplomatique – tot paradoxaal gevolg dat de lat voor Trump bijzonder laag wordt gelegd: “Amerikanen horen de man dagelijks beschreven worden als een menselijke worm, een man zonder kwaliteiten, het laagste van het laagste en misschien zelfs een verrader. Wat als de Republikeinen nu zouden aantonen dat hij eigenlijk een goeie knul is, een man die om ons geeft?”

Niet de zorg om het milieu, de toenemende ongelijkheid, het diep ingewortelde racisme, het geweld van de politie of zelfs de aanpak van de coronacrisis, maar angst is het overheersende thema in deze campagne. En aan beide kanten van de politieke en maatschappelijke kloof wordt de angst gevoed. Op de Republikeinse conventie eind augustus in Charlotte (North Carolina) werd het (virtuele) publiek met een niet aflatende stroom angstboodschappen om de oren geslagen: angst voor de vakbonden, angst voor protesterende zwarten die de suburbs in brand steken, angst voor de ‘radicaal linkse Democraten’. Wat op het spel staat, kregen de Republikeinen ingepompt, is het voortbestaan van het gezin, de middenklasse, de rechtsstaat, ja de beschaving zelf. Het liberale kamp schildert een niet minder somber toekomstbeeld met Trump aan de macht: het falen van de instellingen, het einde van de democratie, de dictatuur.

De Trump-aanhangers zal het allemaal worst wezen. Hoe meer de liberale media op hem inhakken, hoe dieper hun overtuiging dat Trump aan de kant staat van Joe Sixpack. “Ze hebben het op mij gemunt omdat ik voor jullie vecht”, zei Trump in zijn aanvaardingsspeech op de conventie, en zijn aanhangers willen het graag geloven: hij is de vijand van onze vijanden en hoe meer ze hem haten hoe meer we van hem houden. Daarover gaat het voor heel veel Amerikanen, schrijft Thomas Frank, niet ‘Russiagate’, niet Trumps corruptie en misprijzen voor gevallen militairen, zelfs niet zijn mismeesteren van de covidcrisis die tienduizenden het leven heeft gekost. Nee conflict nummer één is de strijd van Trump tegen het verlichte deel van ‘opper-Amerika’.

Voor zijn aanhang mag Trump dan al een stinkend rijke en frauderende zakenman zijn: hij wordt uitgespuugd door dezelfde klasse die op hen neerkijkt als deplorables. Deze fanclub van Trump is na vier jaar wanbeleid, fraude en aperte onbekwaamheid van hun idool nauwelijks uitgedund. Hij is alleen maar fanatieker geworden en daarom kan Trump ook nu de opiniepeilers een neus zetten en de verkiezingen winnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234