Zondag 19/01/2020

Opinie

Waarom de regeringspartijen een vermogenskadaster moeten invoeren

Beeld ANP

Sacha Dierckx is doctor in de politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent en lid van de sociaal-progressieve denktank Poliargus. "Tegenover een échte vermogensbelasting, een belasting op grote vermogens, zijn er toch enkele nadelen aan een vermogenswinstbelasting", schrijft hij.

"De Vlaamse middenklasse moet het ergste vrezen", stelde Bart De Wever in maart van dit jaar nog. Het lijkt wel alsof hij helderziend (of zeer zelfverzekerd) was over het regeerprogramma van de nieuwe regeringen, maar hij had het toen over de fiscale hervorming die de PS voorstelde. Ondertussen is echter gebleken dat de Vlaamse middenklasse vooral sterk getroffen word door zowel de Vlaamse als de federale regeringsmaatregelen. In tegenstelling tot die middenklasse wordt de Belgische 1%, de Albert Frères en de families de Spoelberch, volledig ontzien.

Het gevolg is duidelijk, zoals Paul De Grauwe twee weken geleden nog stelde: deze regering heeft een legitimiteitsprobleem. Het feit dat het aantal superrijken ook in België toeneemt, zoals pas nog bleek uit het jaarlijkse rapport van Wealth-X en vermogensbeheerder UBS, zal dat legitimiteitsprobleem enkel maar versterken. Het gevolg is dat de bijdrage van grote vermogens de komende jaren op de maatschappelijke en politieke agenda zal blijven staan. Het is dan ook niet verwonderlijk dat CD&V onder druk van de achterban de vermogenswinstbelasting verdedigt.

Maar middenveldorganisaties, vakbonden en betogers zouden zich niet moeten laten vangen. Tegenover een échte vermogensbelasting, een belasting op grote vermogens, zijn er toch enkele nadelen aan zo'n vermogenswinstbelasting. Eén: paradoxaal genoeg is een "enge" heffing beter te vermijden door vermogende burgers dan een "brede" vermogensbelasting. Een vermogenswinstbelasting zal waarschijnlijk hoofdzakelijk op aandelen en obligaties worden geheven, en kan dus vermeden worden door dat vermogen te beleggen in bijvoorbeeld vastgoed of andere niet-belaste producten. Vergelijk het met een belasting op wijn. Het is gemakkelijker om een "meerwaardebelasting" te vermijden op een in waarde stijgende bordeaux, dan om een belasting te vermijden op een volledige wijnkelder.

Beeld Twitter/Sacha Dierckx

Scheefgroei terugschroeven

Twee: dat leidt er ook toe dat je met zaken als een vermogenswinstbelasting niet per se de allerrijksten raakt. Ook al blijkt het financieel vermogen uit onderzoek van de Nationale Bank sterk geconcentreerd te zijn bij de rijkste Belgen, ook de minder vermogende Belgen met een paar aandelen en obligaties zullen zo'n vermogenswinstbelasting moeten betalen. Het blijft een sterk progressieve belasting, maar nog altijd minder progressief dan een vermogensbelasting.

Drie, misschien wel het belangrijkste argument: behalve de vermogensbelasting, is er geen enkele belasting die de scheefgroei tussen rijk en arm van de afgelopen decennia terugschroeft. Dat het vermogen van de rijksten iets minder snel aangroeit zal de groei van de vermogensongelijkheid niet grondig tegengaan, laat staan dat ze die ongelijkheid zou terugdringen. Het gegeven dat de rijkste 1% van de Belgen 17% van het totale vermogen bezitten of dat het vermogen van de rijkste 5% Belgen even groot is als het vermogen van de 75% armste Belgen - noteer dat dit waarschijnlijk nog onderschattingen zijn - wordt daar niet door aangetast. Dat kan enkel met een échte vermogensbelasting.

Middenveldorganisaties en linkse partijen kunnen daarbij alvast rekenen op de volle steun van de bevolking. Een poll van Ipsos eind 2012 vond dat 75% van de Belgen voorstander is van een vermogensbelasting. Bij De Stemtest eerder dit jaar was 80,6% van de Walen en 74,8% van de Vlamingen het eens met de stelling dat grote vermogens meer moeten worden belast. (Deze cijfers tonen uiteraard ook aan dat het iets ingewikkelder is dan dat oppositie en sociale bewegingen "de democratie" en "de uitslag van de verkiezingen" moeten respecteren.)

Behalve twijfelachtige inhoudelijke argumenten, die duidelijk niet gedeeld worden door de meerderheid van de bevolking, worden meestal twee eerder technische stellingen naar voren geschoven door tegenstanders. Ten eerste: de invoering van een vermogensbelasting leidt tot kapitaalvlucht. Die stelling is enerzijds niet volledig onterecht, en het is uiteraard beter om de belasting op zo'n hoog mogelijk niveau (liefst Europees) in te voeren. Maar anderzijds blijkt uit onderzoek dat die kapitaalvlucht sterk overdreven wordt. Het is bijvoorbeeld niet omdat een paar mediagenieke en overbelichte Fransen zoals Dépardieux en Arnault uit Frankrijk vertrekken, dat alle vermogende Fransen daarom zomaar hun geboorteland verlaten en hun hele hebben en houden verhuizen naar het buitenland. De opbrengsten zijn veel hoger dan de kosten die het vertrek van die enkelingen met zich meebrengen.

Vriend van het grootkapitaal

De tweede stelling: een vermogensbelasting kan niet zonder een vermogenskadaster. Ik zou dat net als een argument vóór een vermogensbelasting beschouwen. Zo'n vermogenskadaster is de beste manier om belastingen te heffen die alleen de superrijken raken. Of het nu de 1%, de 2%, de 3% of de 10% rijkste Belgen zijn die je meer wil laten bijdragen, je kan dat alleen bepalen op basis van zo'n vermogenskadaster. De realiteit is dus dat de aanleg van een vermogenskadaster de beste optie is om met volledige zekerheid de middenklasse te ontzien, en een vermogensbelasting in te voeren waarbij enkel de superrijke Belgen bijdragen.

Zo'n belasting is én mogelijk én rechtvaardig. Als de regerende partijen écht willen opkomen voor de hardwerkende Vlaming (en Waal), voor de middenklasser en voor de gewone mens met een klein spaarpotje, dan beslissen ze dus zo snel mogelijk een vermogenskadaster aan te leggen. Bovendien hebben ze electoraal weinig te verliezen. Met alle belangrijke (centrum-)rechtse partijen in de regering, naar welke partij zouden de rijke burgers en hun ideologische pleitbezorgers immers kunnen trekken bij de volgende verkiezingen? Op dus naar een vermogenskadaster als eerste stap, en naar een vermogensbelasting als tweede stap! Tenzij, uiteraard, De Wever & co dan toch vooral "vriend van het grootkapitaal" zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234