Zaterdag 18/01/2020

Opinie

Waarom Chinezen grote telescopen bouwen

FAST-telescoop in Pingtang. Beeld Getty

Gustaaf Cornelis wetenschapsfilosoof VUB en UA.

Al een hele tijd zijn we op zoek naar signalen van buitenaardsen. Zowat vijftig jaar lang hadden we daarvoor de Arecibo-radiotelescoop ter beschikking. Deze schotelantenne, met een diameter driehonderd meter, werd geconstrueerd in een dal op Puerto-Rico. Gisteren hebben de Chinezen een gelijkaardig instrument gefinaliseerd: net zo goed in een vallei maar dan wel met een diameter van vijfhonderd meter én uiteraard op Chinees grondgebied.

Dient die telescoop nog tot wat anders dan luistervinken naar buitenaards gefluister? Het is alvast een prestigeproject. We zullen de grootste hebben. De Guizhouprovincie staat niet meteen bekend als de welvarendste van het land en ze is dan ook onlangs aan een inhaalbeweging begonnen. De grootste telescoop ter wereld is daarbij een mooie opsteker. De Nationale Ontwikkelings- en Hervormingscommissie sponsort, naast de Chinese Academie van de Wetenschappen en de Nationale Astronomische Observatoria. Want het is wel de bedoeling er sterrenkundig onderzoek mee te verrichten, met op de agenda de waarneming van pulsars (snelroterende sterren), de samenstelling van gassen in de 'lege' ruimte en een bijdrage aan het zoektocht naar donkere materie en donkere energie - om verleden en toekomst van ons universum te kennen. Daar heeft het grote publiek weinig boodschap aan. Vandaar dat in de media de nadruk ligt op het gebruik van de telescoop bij de zoektocht naar ET. De Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST) zal inderdaad ingeschakeld worden in het welbekende SETI-project: Searching for Extra-Terrestrial Intelligence.

Aardachtige planeten

Wat is de kans dat we ET spotten? Met de Kepler ruimtetelescoop is NASA al zowat zeven jaar op zoek naar aardachtige planeten buiten ons zonnestelsel; een zestal blijkt heel wat met onze aarde gemeen te hebben en zou leven kunnen herbergen. Er zijn zowat honderd miljard sterren in ons eigen sterrenstelsel en honderd miljard van dergelijke sterrenstelsels in het heelal. De Keplertelescoop heeft nog geen vijfduizend zonnestelsels gecheckt. De getallen zijn ruwe schattingen maar de kans dat er planeten bestaan in zowat alle opzichten vergelijkbaar met de aarde is klaarblijkelijk wel erg groot. Wat niet wil zeggen dat er daarop ook leven is ontstaan, laat staan dat er zich intelligent leven heeft ontwikkeld, dat die wezens signalen onze kant opstuurden, precies de tijd geleden overeenkomstig hun afstand (vanop een planeet honderd lichtjaar verwijderd, duurt het honderd jaar voor het signaal ons bereikt). Alles welbeschouwd is de kans dat we radiosignalen van buitenaardsen ooit opvangen eerder gering. De kans om een speld in een hooimijt te vinden is spreekwoordelijk gigantisch veel groter. Heeft het zin er tijd en geld te stoppen?

Omdat de FAST onbeweeglijk in een dal ligt, schuift het heelal gestaag langs de blik van de telescoop heen. Dat betekent dat we het gros van de tijd ermee in de ruimte zitten te turen zonder een welbepaald object waar te nemen. Als de telescoop in die verloren tijd wat zit mee te luisteren naar mogelijke uitzendingen van buitenaardsen, dan zou je dat nog een welgekomen toepassing kunnen noemen. Maar voor alle duidelijkheid: het instrument is in de eerste plaats ontwikkeld voor astronomisch onderzoek. In de dode momenten is er immers ook het onderzoek naar de samenstelling van het heelal. Ik vermoed dat de Chinezen heel graag als eersten contact met buitenaardsen zouden leggen - ze verschillen daarin niet van de Amerikanen - maar voor dat naïeve project hebben ze geen 25 miljard euro uitgegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234