Zondag 23/02/2020

OpiniePieter Verstraete

Waarom China sneller weer zal opveren dan we denken

Shoppers met beschermende kleding komen buiten in een winkelcentrum in Beijing. Sectoren als de retail zitten in de hoek waar de klappen vallen, want niemand verlaat meer zijn huis tenzij strikt nodig. Daartegenover staat dat de medische en farmaceutische industrie, en e-commerce hier beter bij varen. Beeld Getty Images

Pieter Verstraete is sinoloog en al meer dan tien jaar behartigt hij wisselend de belangen van Chinese bedrijven in Europa en Europese bedrijven in China. In september 2019 verscheen zijn boek Winnen met de Chinezen bij uitgeverij Pelckmans Pro.

Al meer dan een maand worstelt China met het coronavirus, dat nu officieel COVID-19 heet. Na de uitbraak van het virus eerst te ontkennen en vervolgens te onderschatten, zette de Chinese overheid de grove middelen in om de verspreiding in te dijken. Ze legde het openbare leven lam midden in de belangrijkste Chinese feestdagen, maar dat was slechts het begin. Er is ook een tweede strijdtoneel: dat tussen economische en politieke belangen.

Lees ook

Westen wordt steeds nerveuzer: coronavirus kan veel besmettelijker zijn dan gedacht

en onze liveblog, waarin u alle nieuwe ontwikkelingen op de voet kan volgen.

Chinese topambtenaren moeten dezer dagen dansen op een slappe koord. Ze moeten het virus onder controle krijgen maar ze mogen tegelijk hun lokale economieën niet afremmen. De boodschap van president Xi Jinping de laatste dagen in de staatsmedia is glashelder: lokale overheden mogen niet tussenkomen in de heropening van fabrieken en mogen geen nationale wegen blokkeren.

Niemand weet natuurlijk hoe lang deze omstandigheden nog zullen duren, of de quarantainerecepten van de Chinese overheid het gewenste effect zullen hebben en wanneer er een vaccin komt.

Thuiswerk

Eveneens wil dat niet zeggen dat Chinese bedrijven doorgaan met ‘business as usual’. Ze zijn volop bezig om manieren te bedenken om door te werken ondanks de beperkingen die er nu heersen. Zo zijn miljoenen werknemers bezig van thuis uit te werken, wat het in één klap het experiment van de eeuw maakt in thuiswerk.

Scholen in Shanghai bellen ouders op om hen te vragen of ze genoeg tablets en pc’s hebben om hun kinderen online les te kunnen laten volgen tot mei. Paradoxaal genoeg is er dus momenteel veel in beweging in China. Als we alle onzekere factoren buiten beschouwing laten, kunnen we vanuit deze fase wel al een aantal zaken voorspellen.

(1) Er komt een stimuluspolitiek. In tijden van crisis heeft China de laatste decennia steevast gebruikgemaakt van een beproefd recept: fiscale en monetaire stimuli. Tijdens de kredietcrisis van 2008 verscheen het land als een witte ridder met een enorme cashinjectie in de wereldeconomie, waardoor het wellicht een globale financiële implosie wist te voorkomen. In 2015 deed China hetzelfde toen de beurs van Shanghai crashte.

Lag de laatste jaren de klemtoon van de Chinese overheid op budgettaire discipline en schuldenafbouw, dan kunnen we ons nu aan een losser beleid verwachten. Dat houdt cash pompen in in sectoren die hard zijn getroffen door de epidemie, leningen voor bedrijven in zwaar weer, investeringen in infrastructuur, subsidies om de consumptie aan te zwengelen en de eigen munt verzwakken om Chinese export te steunen. Het vertrouwen van de consument moet te allen tijde behouden blijven en de centrale boodschap in de Chinese media is dat China economisch sterk genoeg is om deze schok te absorberen.

(2) China zal zijn leiderschap willen demonstreren. Als China het coronavirus succesvol kan stuiten, dan zal het ook een pluim op de hoed steken van zijn autoritaire staatsmodel. Hierbij is het beeld belangrijk dat China snel en efficiënt alle mogelijke middelen kan mobiliseren om een grote crisis te bezweren, van een lockdown van miljoenensteden tot de razendsnelle opbouw van ziekenhuizen.

Toch is dit imago van doortastend optreden kwetsbaar en klinkt er ook kritiek op de initieel trage respons, met beschuldigingen dat overheden eerst een doofpotoperatie probeerden te orkestreren. Dit schaadt het vertrouwen in een strak gecentraliseerd, autoritair bestuur bij het volk, en heeft al geleid tot het ontslag van verschillende topfunctionarissen.

(3) Er zullen verliezers maar ook winnaars zijn in de Chinese economie. Sectoren als de luchtvaart, horeca, cinemaketens en retail zitten in de hoek waar de klappen vallen. Dat is logisch als niemand meer zijn huis verlaat tenzij strikt nodig. Daartegenover staat dat de medische en farmaceutische industrie, onlinegaming en e-commerce hier juist beter bij varen. Het coronavirus heeft zelfs de laatste hardnekkige digibeten in China over de streep getrokken om online hun verse boodschappen te bestellen. Missfresh (van techreus Tencent) en Hema (van Alibaba) rapporteerden een verdrievoudiging van hun normale omzet.

Diezelfde techreuzen, met bijvoorbeeld Bytedance (de maker van de app TikTok), storten zich nu ook op digitale financiële diensten. Terwijl de hiërarchische commandostructuur van traditionele banken platligt en iedereen zit te wachten op goedkeuringen en papierwerk, rollen Tencent en co volledig digitale leningen uit waarvoor niemand het huis uit moet. Het coronavirus betekent voor hun fintech-diensten een ware steroïdenbom.

Stabiliteit en succes über alles

De legitimiteit van het gezag van de Chinese regering rust op twee pijlers: stabiliteit en economische voorspoed. Daarom zal China er alles aan willen doen om de groei van de handel te garanderen, zijn industrie te ondersteunen en tijdelijk zijn schuldenafbouw aan de kant te schuiven door liquiditeit in de economie te pompen.

Het Chinese bedrijfsleven, van zijn kant, zal zich verder laten drijven door een combinatie van pragmatiek, honger naar succes en zijn bereidheid om het onderste uit de kan te halen in snel wisselende omstandigheden. En het is die veerkracht die wij in het Westen wellicht weer zullen onderschatten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234