Zaterdag 20/04/2019

Standpunt Tine Peeters

‘Waar gaat u besparen en wie gaat u belasten?’ Dat moet de eerste vraag worden van elk verkiezingsdebat

Beeld Tim Dirven

Tine Peeters is journalist.

‘Waar gaat u besparen en wie gaat u belasten?’ Dat moet, zonder uitzondering, de eerste vraag worden van elk verkiezingsdebat van nu tot 26 mei.

Dat is geen dictaat van een betweterig journalist die zijn concullega’s de les wil spellen. Het is wél een terechte suggestie van econoom Geert Noels en armoedespecialist Ive Marx. Want, hekelen ze, de politici in dit land komen nu te vaak weg met onzinnige en – vooral – onbetaalbare voorstellen. En dat terwijl er een begrotingskrater van ruim 8 miljard te vullen is.

Eind april komt het Planbureau met zijn doorrekeningen van de beloftes van de politieke partijen. Dat cijferwerk van de financiële waakhond van ons land zou de onrealistische verkiezingsideetjes van elke partij eruit kunnen halen. Maar dat zou wel eens dik kunnen tegenvallen.

Schijn van objectiviteit

Dat ligt niet zozeer aan het Planbureau, wel aan de opdracht die deze instelling kreeg. Die is veel te beperkt. Elke partij mag immers zelf vijf verkiezingsmaatregelen kiezen om te laten doorrekenen. Als de rekening daarvan klopt, is de partij – bij wijze van spreken – geslaagd voor haar examen ‘Begroting en Financiën’.

Maar hier zit meteen ook het probleem. De partijen hebben enkel die voorstellen ingediend waarvan ze weten dat ze geen budgettaire bloedbaden zullen veroorzaken. Bovendien hebben ze en cours de route hun voorstellen mogen aanpassen aan de rekenmodellen van het Planbureau. Vergelijk het met een examen waar je zelf de vragen mag kiezen, je cursus op je bank blijft liggen, en de prof halverwege komt zeggen wat goed en wat fout is.

Dit dreigt dus slechts een schijn van objectiviteit op te leveren. Want in de beperkte berekening van het Planbureau schuilt nog een gevaar. Hoe kun je immers die gedeeltelijk becijferde programma’s van de verschillende partijen met elkaar vergelijken en juist inschatten?

Cijferwerk samen doen

Het is zeker geen oplossing om die berekeningen van het Planbureau dan maar weer af te schaffen. Het is wel een oplossing om, zoals in Nederland, het hele verkiezingsprogramma van elke partij, te laten doorrekenen door de ambtelijke whizzkids van België. Noels stelt ook terecht voor dat niet alleen het Planbureau, maar andere instellingen (meerdere universiteiten? de Hoge Raad van Financiën? Het Rekenhof?) dit cijferwerk samen doen. Omdat die andere meetmodellen en parameters gebruiken dan het Planbureau, en dus andere mankementen zullen vinden in de programma’s van de partijen.

Dat gaat op korte termijn wat geld kosten, maar kan op lange termijn net geld opleveren voor de schatkist. Calvinisten zullen de Belgen wellicht nooit worden, krenterigheid zal hier niet meteen een deugd worden, maar misschien, heel misschien kan dan de oude boutade van Fons Verplaetse, voormalig gouverneur van de Nationale Bank van België, eindelijk de vuilnisbak in: “De Belgen zijn liever rijk in een arm land, en de Nederlanders arm in een rijk land.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.