Maandag 05/12/2022

Opinie

Waar blijven de pertinente vragen over Facebook?

Ben Caudron. Beeld rv
Ben Caudron.Beeld rv

Ben Caudron is technologiesocioloog en verbonden aan de Erasmushogeschool Brussel.

Ben Caudron

Een klokkenluider die kreunt onder schuldgevoel, een verkoper van slangenolie die te lang te arrogant bleef en de halfgod uit Silicon Valley die eerst van de aarde verdwenen leek en dan alweer door het slijk kruipt… meer was er niet nodig om een feestje te bouwen op Twitter en in de kolommen van media die een tech-savvy publiek bedienen. Want lynchen is toch ook altijd een beetje feesten? Zeker als we onszelf een eendimensionale versie van de werkelijkheid kunnen voorhouden waarin slechteriken overduidelijk slecht zijn.

Ik mag dan wel van een feestje houden, ook aan hypocrisie en geveinsde verbazing zijn grenzen. Sta me toe u voor de sappige details te verwijzen naar de aanhoudende stroom berichten die u in een krant naar keuze vindt. Zo hou ik tijd vrij om een paar vileine vragen te stellen.

Over waarover we ons eigenlijk druk maken, bijvoorbeeld. Want wat wisten we nog niet? Wat maakt de oude verhalen vandaag opnieuw relevant? Een mediagenieke klokkenluider die getuigt van de gulheid waarmee Facebooks API (application programming interface, waarmee apps met elkaar communiceren) gegevens deelt met al wie ervoor wil betalen? Nee. Da’s oud nieuws.

Zondebok

Het verbazingwekkend synchrone vertrek van de verantwoordelijken voor veiligheid bij de socialemediagiganten, nu duidelijker wordt dat politieke actoren hun scalp willen? Dat is dan weer nieuws dat nauwelijks wereldkundig wordt gemaakt, terwijl net dit onze aandacht verdient.

Want het is minstens merkwaardig dat we er opnieuw Facebook uitkiezen om wat mokerslagen uit te delen. Dat doen we omdat echte en vermeende feiten niet langer te negeren zijn en omdat Facebook zich in het recente verleden al een keer bereid toonde om als zondebok opgevoerd te worden. Die betreurenswaardige positie heeft Facebook niet alleen te danken aan het structureel misprijzen voor de bescherming van de gebruikers of de arrogante ontkenning van legitimiteit van instellingen die waken over privacy dat Facebook zo vakkundig tentoonspreidde.

Dat misprijzen, die ontkenning, maken immers intrinsiek deel uit van de economie waarin Facebook actief is. Die economie – sommigen maken gewag van “datakapitalisme” – kan ernstige bekommernis om bescherming van argeloze gebruikers missen als kiespijn. Zoveel is duidelijk als we de valse klaagzangen aanhoren van gelauwerde captains of industry die elke vraag om een minimum aan bescherming voorstellen als een hinderpaal voor economische ontwikkeling, een rem op innovatie.

Misschien moeten we nu wat minder stampij maken over zo weinig echt nieuws en op zoek gaan naar de reële veranderingen die zich voordoen binnen de politieke economie waarin Facebook zo zichtbaar aanwezig is. Misschien moeten we ons durven afvragen of de reacties die uitgelokt worden door de schurkenstreken van Facebook en consorten, wel niet eens veel schadelijker kunnen zijn dan wat misbruikte data.

Ik ben er alvast niet gerust in als ik zie hoe het vorige rondje schandpaalnagelen aanleiding heeft gegeven tot de installatie van structuren die de deur wagenwijd openzetten voor censuur. Uiteraard steun ik verantwoordelijke overheden die zich van hun taak kwijten en consumenten beschermen tegen al te gulzige ondernemingen. Ik hoop dan ook dat deze zeer snel de juiste vragen stellen. Over hoe de data-economie kan beheerst worden zodat een einde wordt gemaakt aan de voor de hand liggende neiging tot misbruik van vertrouwen, bijvoorbeeld.

Stel de pertinente vragen, ik zal ze met veel plezier liken.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234