Vrijdag 03/02/2023

OpiniePeter Oborne

Vroeger was de Conservatieve partij het synoniem van gezond verstand, nu is ze het synoniem van chaos

Peter Oborne is een Britse journalist. Hij werkte eerder al politiek commentator voorThe Spectator, The Daily Telegraph en The Daily Mail.

Peter Oborne

Tot voor kort kon de Britse Conservatieve Partij zich terecht de succesvolste partij van de westerse wereld noemen. De partij van Benjamin Disraeli, Winston Churchill en Margaret Thatcher heeft Groot-Brittannië in het grootste deel van de afgelopen tweehonderd jaar bestuurd. Meestal was ze het synoniem voor gezond verstand, financiële soberheid en behoedzaam pragmatisme. Gehaat door de progressieve elites, allergisch voor ideologie, meer provinciaal dan grootstedelijk, was ze de oerdegelijke partij van het oersaaie centrum. Dat is voorbij. Vandaag zijn de Conservatieven het synoniem van chaos.

Liz Truss, de laatste gesneuvelde Conservatieve premier, draagt een deel van de schuld. Er zijn goede redenen waarom ze al na 44 dagen moest aftreden – een historisch record. Ze dacht dat ze de topambtenaar van de Schatkist kon ontslaan, de wetten van het economische beleid kon heruitvinden en de collectieve wijsheid van de financiële markten kon trotseren. Het resultaat van zoveel dwaasheid was onvermijdelijk.

Eerder symptoom dan oorzaak

Maar in werkelijkheid is het onfortuinlijke lot van Truss meer een symptoom dan de oorzaak van de chronische Britse bestuurscrisis, die een land dat wereldwijd respect genoot in een mikpunt van spot heeft veranderd. Onthoud dat de Conservatieve Partij Truss heeft gekozen, ook al was ze duidelijk niet opgewassen tegen de taak. Je hoefde geen Nostradamus te zijn om te weten dat ze zou falen. Het fiasco van haar premierschap en de rampzalige staat van het land zijn de collectieve verantwoordelijkheid van de Conservatieve Partij.

Oscar Wilde schreef ooit dat één ouder verliezen tegenslag is, maar twee toch wel slordig lijkt. De Conservatieven hebben in drie maanden twee premiers verloren en dat is meer dan slordigheid. Het is een teken van stuurloosheid. De regering is dit jaar al aan haar vierde minister van Financiën toe. Een van hen, Kwasi Kwarteng, heeft het pond doen crashen en de reputatie van de partij voor goed financieel beleid de das omgedaan.

Net als de Republikeinen in de Verenigde Staten zijn de Conservatieven de voeling met de realiteit helemaal kwijt. In amper één generatie zijn ze een partij van monomanen, incompetenten en ideologen geworden. Hun tijd is voorbij. Misschien zal de partij na tien of twintig jaar in de wildernis weer kunnen regeren. Maar het is niet uitgesloten dat ze ten dode opgeschreven is.

Zo ver zijn we nog niet. De partij zal nu een nieuwe leider verkiezen, de tweede in drie maanden. Maar zelfs als per ongeluk een min of meer fatsoenlijke kandidaat zou winnen, zal dat niet helpen. De Conservatieve Partij is immers zo sterk verdeeld door interne ruzies, persoonlijke haat en ideologische geschillen dat ze niet te redden is.

Het zijn gevaarlijke tijden. Groot-Brittannië staat voor zijn grootste economische, politieke en zelfs grondwettelijke crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Het zou gek zijn om te denken dat de Conservatieve Partij, na alle schade die ze in de voorbije jaren heeft aangericht, opeens een zinnig beleid zou voeren. Het kan nog twee jaar duren voor er een verkiezing komt. Maar het land heeft ze nu nodig.

Partijbelang aan de kant schuiven

Het is een feit dat Keir Starmer, de leider van de Labour-oppositie, niet charismatisch is. Maar zonder briljant te zijn, maakt hij een geruststellende indruk. Hij zal geen domme dingen doen. Meer en meer Conservatieve kiezers, laat staan de rest van het land, zijn bereid om hem een kans te geven. Daarom is een verkiezing in het nationaal belang. Het kan dwaas lijken om te verwachten dat de regering een verkiezing zal uitschrijven waarin ze vrijwel zeker het onderspit zal delven. Maar de bereidheid om het land voorrang te geven op het partijbelang was in het verleden een van de grootste verdiensten van de Conservatieven.

Dat principe werd verwoord door Winston Churchill, kort voor hij in 1955 terugtrad als premier. “De eerste plicht van een parlementslid,” verklaarde hij, “is te doen wat hij naar eer en geweten juist en nodig vindt voor de eer en de veiligheid van Groot-Brittannië”.

Zeventig jaar geleden begreep zijn partij dat. Toen was ze nog eerlijk en vaderlandslievend. Maar vandaag is het de Conservatieven alleen om de macht te doen. Hun koppigheid ruïneert niet alleen hun eigen reputatie maar ook het land zelf.

© 2022 The New York Times Company

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234