Maandag 23/09/2019
Yasmien Naciri. Beeld Bob Van Mol

Column

Vrijwilligerstoerisme, het opkomende narcisme van weldoeners

Yasmien Naciri is marketeer en voorzitter van hulporganisatie Amana. Vorige week verscheen van haar Wij nemen het heft in handen. Haar wisselcolumn met Matthias Somers verschijnt wekelijks.

De zomermaanden naderen en in deze digitale tijden resulteert dat vaak in een overload aan advertenties van luxueuze vakanties, citytrips, groepsreizen en vrijwilligerswerk. Inderdaad, vrijwilligerswerk (!).

De laatste jaren is het combineren van een vakantie met vrijwilligerswerk een doodgewone zaak. Vrijwilligerstoerisme lijkt op het eerste gezicht een aantrekkelijke activiteit. Je gaat op vakantie – liefst ergens in een warm land – en verricht ook nog eens vrijwilligerswerk in een school, dorp of zorgcentrum. Op die manier kun je de handen uit de mouwen steken en tegelijk ook genieten van je vakantie bij een gastgezin. 

Ongezonde ontwikkeling

Helaas is deze activiteit niet zo onschuldig als het lijkt. Dat is ook een van de redenen waarom verschillende non-profitorganisaties al meermaals aan de alarmbel hebben getrokken. Zo liet Unicef herhaaldelijk weten dat er sprake is van een ongezonde ontwikkeling. Denk maar eens aan de internationale campagne 'Children are not tourist attractions'.

Het verbaast me dan ook dat we er nog steeds niet in slagen om stil te staan bij de gevolgen voor de plaatselijke bewoners en de beweegredenen van zij die vertrekken. Vrijwilligerstoerisme mag dan wel mooi verpakt worden door de organisatoren, het richt helaas veel schade aan. In de meeste gevallen zijn de onervaren vrijwilligers ook niet in staat om bepaalde functies te vervullen. En dan hebben we het nog niet over de kwetsbare en vaak getraumatiseerde (wees)kinderen met wie de vrijwilligers een vertrouwensrelatie opbouwen. 

Het spreekt dus voor zich dat vrijwilligerstoerisme al enkele jaren zeer controversieel is. In veel gevallen is het twijfelachtig wie er tijdens het ‘vrijwilligerswerk’ centraal staat. De vrijwilliger of het gemeenschappelijk doel van de organisatie waarvoor het vrijwilligerswerk wordt verricht?

En het gaat vaak zelfs verder dan dat. In Marokko is het niet ongewoon dat weeshuizen jaarlijks worden geconfronteerd met vrijwilligerstoerisme. Zo kreeg een van de weeshuizen waar ik mee samenwerk regelmatig individuen en organisaties op bezoek. Vaak zijn het Europeanen die financiële en materiële ondersteuning beloven, maar hun belofte niet nakomen. Ze leggen beeldmateriaal vast voor hun sociale media en laten plots niets meer van zich horen. Het is dan ook geen geheim dat vrijwilligerstoerisme vaak hand in hand gaat met een reeks selfies waarop de vrijwilligers poseren met kwetsbare kinderen op de achtergrond. 

Dieperliggend probleem

Ondertussen is het in zo goed als alle weeshuizen in Marokko verboden om foto’s te nemen van de kinderen die er verblijven. Op die manier hopen ze gelijkaardige wanpraktijken te voorkomen en de privacy van elk kind te beschermen.

Het maakt helaas deel uit van een dieperliggend probleem. We profileren ons als weldoeners op sociale media en dit ten koste van zij die het moeilijk hebben. Ik stel me dus ernstige vragen bij het gebrek aan respect voor de privacy en waardigheid van mensen in nood. Bij vrijwilligerswerk mag het nooit over jezelf gaan, maar staat het gemeenschappelijk doel van de organisatie centraal. Een kritische blik en een moment van zelfreflectie is geen overbodige luxe. De beweegredenen van het vertrek en de eindbestemming van de duizenden euro’s die bij de organisatoren eindigen, zijn slechts enkele voorbeelden waarover ernstig moet worden nagedacht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234