Maandag 01/06/2020
Beeld © KURT VAN DER ELST

Place du Samedi

Vreemd volkje toch, die Vlamingen

Marc Didden is schrijver en columnist bij De Morgen.

Verschoning omdat ik soms in herhaling val maar u zult zelf toch ook wel merken dat we in bijzonder barre tijden leven. Of blijft u soms onberoerd, wanneer u via de kijkbuis moet vaststellen dat het Afrikaanse continent weer door een nieuwe versie van de builenpest getroffen wordt? Of wanneer via de gebruikelijke nieuwskanalen overduidelijk blijkt dat op nauwelijks drie uur vliegafstand van hier heuse koppensnellers hyperactief zijn binnen het kader van alweer een schimmige godsdienstoorlog?

Voelt u zich lekker wanneer u dagelijks de visu vaststelt hoe verkleumde arme kinderen en daklozen zich in de onderbuik van Brussel alleen maar warm kunnen houden met de troostende gedachte dat ze straks niet langer in kille gangen van de metro zullen moeten slapen, maar in kersverse parkeergarages?

Graag wijdde ik de nu volgende paragraaf volledig aan een pasklare oplossing voor deze en alle andere wereldproblemen, maar u zult het me vast niet kwalijk nemen dat ik daar deze week nog niet uit ben. Net zoals ik niet meteen een pasklaar antwoord in huis heb om de sociale onrust te bedaren, eer wij ons straks weer collectief het lazarus gaan eten en drinken.

Beeld Karoly Effenberger

Vreemd volkje toch, die Vlamingen, die in de mooie maand mei en masse zijn gaan stemmen voor een centrumrechts bestuur, maar zich nog geen zes maanden later alweer en masse verzetten tegen de centrumrechtse ideeën van dat bestuur. Zelf overweeg ik alvast actief emigratie naar Plopsaland, een rijk waar de zon naar verluidt enerzijds nooit ondergaat maar anderzijds volgens welingelichte bronnen ook nooit opgaat, tenzij voor degenen die beroepshalve verkleed zijn in kabouter, bij of zeerover.

Om de algehele somberte wat te bestrijden besluit ik wel eens een late koffie te gaan drinken en daarna wat te gaan zwalpen langs de diverse kaaien die tenminste nog in naam aanwezig zijn in mijn dorp. Ze staan nu tot en met begin 2015 boordevol kerstpret en het is niet dat ik het de mensen die van kerstpret houden niet gun, maar zelf ga ik dan toch eerder de kantjes van de Vijfhoek aflopen.

Zo kwam ik onlangs algauw in de Van Gaverstraat terecht, een trieste stadswegel die zich achter het zogeheten 'Théâtre Flamand' bevindt. Een lelijke vrouw, die duidelijk ook een man was, vroeg me of ik à rato van 50 euro + hotelkosten even van haar wilde houden.

Een zwerver bood me een slok aan van een fles waarmee hij stond te zwaaien. Ik vertrouwde het zaakje niet helemaal en sloeg het aanbod vriendelijk af. Maar ik schreef helemaal ter plaatse ook wel een gedicht voor die vrijgevige clochard dat ik ook meteen voor hem opzegde. Het heet Achter de KVS en het gaat zo:

'Achter de KVS

Staat een man met een fles.

Is het whisky of wijn,

Olie of azijn ?

Ik weet het niet.

Maar achter de KVS

Staat een man met een fles.'

De man kijkt mij verbaasd aan. Ik zeg dat ik hem de tekst desgewenst zal doorsturen.

Maar hij zegt dat hij geen adres heeft. Iets wat ik eigenlijk ook had kunnen weten. Misschien hield hij gewoon niet van poëzie. Hij wandelt de koude nacht in.

Ik kies voor de warme schouwburg om de hoek.

Correct voorgevoel

Dankzij een sympathieke vrijkaart zit ik even later samen met een zaal vol mensen te popelen tot het doek opgaat voor Augustus ergens op de vlakte. Dat hoefde achteraf bekeken eigenlijk niet eens, want dat doek was namelijk allang opgegaan. Vooraan op het weidse podium zaten twee van de vele uitstekende toneelspelers die wij vanavond zouden meemaken al op ons te wachten. Omdat ik toch al meer dan een halve eeuw naar theater ga - de allereerste keer was zelfs hier in deze eigenste KVS - had ik meteen het gevoel dat dit een bijzondere avond zou worden.

Een correct voorgevoel, zo zou drie uur later blijken. Want de voorstelling die Tom Dewispelaere & Stijn Van Opstal smeedden uit Tracy Letts' oerdegelijke, ietwat ouderwetse, Amerikaanse 'well-made play' August: Osage County is er eentje voor de annalen der Vaderlandse Theaterkunsten.

Dat heeft te maken met het feit dat Dewispelaere & Van Opstal de ontroerende eigenheid van hun rebellenclub Olympique Dramatique goed hebben kunnen behouden, zelfs wanneer ze met het apparaat van onze drie grote stadstheaters aan de slag gaan. Dat heeft te maken met de scherpe, maar al bij al geheel trouwe, vertaling en bewerking van Letts' woorden die beide regisseurs afgeleverd hebben.

Dat heeft ook te maken met het scènebeeld, met de belichting, met de kostuums die het stuk én de voorstelling in haar geheel ver boven een al te makkelijk realisme tillen, zonder het evenwel te laten verzanden in zweverig gezeur.

Helemaal wég, die magie

Nee, hier worden voortdurend spijkers met koppen geslagen door de perfecte zegging van de dialogen waarmee de talrijke personages elkaar voortdurend om de oren slaan, aangevuurd door drank, pillen en algehele levensmoeheid.

Hier en daar las ik vergelijkingen met het werk van andere Amerikaanse dramaturgen als Tennessee Williams en Edward Albee, met Thomas Vinterbergs wrede filmisch familiefeest Festen.

Allemaal waar, maar zelf moest ik tijdens die avond in Oklahoma nog het meest aan het zwoele Zuiden van William Faulkner denken, aan de latente landerigheid van Tsjechov ook. Aan Hugo Claus' autopsie van een bijna normaal Vlaams gezin in Omtrent Deedee.

Hoe fors en efficiënt Dewispelaere en Van Opstal het medium theater hanteren kan nog het best geïllustreerd worden door, zoals ik deed, een dag later naar de dvd-boer te hollen om daar de filmversie van August: Osage County te gaan afhalen en die daarna rustig in familiekring te bekijken.

Quasi dezelfde tekst als daar in de Lakensestraat hoor je dan. Gezegd door een mutatis mutandis even feilloze sterrencast, maar helaas zonder echt talent in de regiestoel en bijgevolg: helemaal wég, die magie.

Wat rest is een platte pannenkoek van vele miljoenen dollars, die ik u ten zeerste afraad. Terwijl ik net zo vurig hoop dat Augustus van Olympique Dramatique en NTG/KVS/Toneelhuis nog vele jaren lang in een feestzaal in uw buurt te zien zal zijn.

Niet alleen om met volle teugen te kunnen genieten van het enorme talent dat Gilda De Bal en Els Dottermans en werkelijk alle andere vrouwen en mannen van dit gelegenheidsgezelschap tentoonspreiden. Maar vooral omdat deze, wat mij betreft, 'voorstelling van het jaar' echt over iets gaat: over uw leven, en over dat van mij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234