Donderdag 15/04/2021
Mark Coenen. Beeld DM
Mark Coenen.Beeld DM

ColumnMark Coenen

Voor zover ik het mij kan herinneren, heb ik aan de Witte mijn eerste erectie te danken

Mark Coenen is columnist bij De Morgen.

Dinsdagavond was ik aangenaam verrast uitgenodigd te zijn voor Uitgelezen, de wegens omstandigheden digitale boekenclub van de Vooruit die wegens die omstandigheden plaatsvond in een Uitgestorven Vooruit. Alsof er een neutronenbom uit de tijd van Reagan op gevallen was, die alle leven had gedood en alleen de muren had laten staan: zo voelde de tocht op zoek naar de iconische Theaterzaal. Terwijl we ons in Gent bevonden en niet in Tsjernobyl.

Er is weinig leukers dan met fijne luiden te kouten over iets wat ze delen: de liefde voor literatuur in alle vormen en gedaanten. Dat kon voluit, onder de vaardige leiding van Fien Sabbe, enkel onderbroken door wat liederen van de nachtegaal die Lady Linn heet.

Een van de boeken die op de snijplank lag, was De Witte van Zichem van Ernest Claes van de 128ste druk. Meer gelezen dan de Bijbel te onzent en dat wil zelfs met de steeds sneller en harder om zich heen woekerende ontkerstening wel iets zeggen.

Het boek werd onlangs opnieuw en bijzonder mooi uitgebracht, opgefleurd door de prachtige pentekeningen van Felix Timmermans. Toen ik het herlas, vond ik de tekeningen mooier dan het boek, wat mij verbaasde en speet tegelijk.

Voor zover ik het mij kan herinneren, heb ik aan de Witte mijn eerste erectie te danken. De scène waarbij de vlaskleurige rekel zonder toelating van zijn moeder gaat zwemmen, waarop zij zijn kleren meeneemt en hij in zijn bloot gat naar huis moet, staat vijftig jaar na de eerste lezing nog altijd op mijn netvlies gebrand. Dat ik uiteindelijk hetero ben geworden, met een geestdrift mij geheel eigen, mag een godswonder heten.

Een ontgoocheling viel mij te beurt: niet het – veel beter tegen de tand des tijds bestande – boek van Willem Elsschot, maar het gevoel. Nostalgie is niet meer wat ze geweest is, zeker als men het artefact waarop de nostalgie gebaseerd is vijftig jaar later tegen het licht houdt. Ik vond er niet veel meer aan, buiten de lyrische en aandoenlijk archaïsche beschrijvingen van de eeuwige zomer waarin het boek zich afspeelt.

Ik vond die Witte, met wie ik vroeger zo sympathiseerde, eigenlijk een pestjong. En dan zwijg ik over zijn ouders en leraren, die in deze tijd met of zonder drone allang een veroordeling voor kindermishandeling gekregen zouden hebben. De Witte haalt een schurkenstreek uit, jent een huisdier en krijgt een geweldige lap rond zijn oren: met deze zin vat ik driekwart van het boek samen.

Tijdens de nazit kreeg ik beschaafd weerwerk van Christophe Vekeman, die op het moment van de bespreking niet aan de tafel zat omdat de vestiaire dicht was en hij zijn cowboyhoed niet op tijd geparkeerd kreeg. Zijn nuances waren inzichtelijk, maar overtuigden mij niet helemaal.

Het boek is gestold in de tijd. Ik voorlopig nog niet.

Opgelucht togen wij huiswaarts.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234