Dinsdag 27/09/2022

Standpunt

Voor het eerst in jaren is er reden tot voorzichtig optimisme in het Midden-Oosten

Iraanse vrouwen vieren het bereikte nucleaire akkoord in Teheran. Beeld AFP
Iraanse vrouwen vieren het bereikte nucleaire akkoord in Teheran.Beeld AFP

Maarten Rabaey is journalist bij De Morgen.

MAARTEN RABAEY

Voor het eerst in jaren is er nog eens reden tot voorzichtig optimisme in het Midden-Oosten. Het nucleaire raamakkoord met Iran opent vooruitzichten op ontspanning in de regio. Als Teheran merkt dat internationale samenwerking economisch loont, zal het Iraanse bewind makkelijker te overtuigen zijn samen te werken om conflicten in Syrië, Jemen en de Palestijnse gebieden te beëindigen.

Het bereikte akkoord lijkt evenwichtig en eerlijk. Iran beperkt zijn nucleaire capaciteiten en voorraden zodat het niet langer in staat is om kernwapens aan te maken maar alleen een burgerlijke kernindustrie kan uitbouwen. Het Internationaal Atoomagentschap controleert. In ruil worden stapsgewijs internationale sancties opgeheven, die het land economisch wurgden. Het akkoord is een historische stap vooruit. Twaalf jaar nadat aangetoond werd dat Iran een kernwapen nastreefde toont het land voor het eerst zijn intentie om zich te schikken naar internationale spelregels.

Tegelijk mag niemand naïef zijn. Succes is niet zeker. Details moeten worden uitgewerkt voor eind juni. Drie maanden is een eeuwigheid in de wereldpolitiek. Zelfs na een plechtige ondertekening belooft de uitvoering complex te worden. Hardliners dreigen nu al het akkoord met alle middelen te saboteren. In Iran beschuldigen radicalen gematigd president Hassan Rohani al een knieval te hebben gemaakt voor het Westen. In de VS verwijten conservatieve Republikeinen president Obama een duivelspact te hebben gesloten. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu gelooft de Iraanse toezeggingen niet en vreest dat het behoud van een Iraanse kernreactor op termijn toch het "overleven van de staat Israël" in gevaar brengt.

Door Iraanse radicalen vroeger met vernietiging bedreigd is de Israëlische emotie te begrijpen. Er valt ook iets te zeggen voor Netanyahu's pleidooi dat Iran ook het bestaansrecht van Israël moet erkennen. Toch zetten EU- en Amerikaanse onderhandelaren de komende weken best alle zeilen bij om zowel in Israël als de VS de winstmogelijkheden van dit nucleair akkoord vurig te verdedigen.

De succesvolle uitvoering kan namelijk niet alleen de deur naar een Iraanse kernbom sluiten maar ook de gematigden in Iran wind in de zeilen geven. Als de opheffing van sancties zorgt voor een economische heropleving, vergroot de kans op politieke hervormingen en meer burgerlijke vrijheden. Welvaart zal dan immers voor een mondiger middenklasse zorgen. Een confrontatiekoers speelt blijvend Iraanse radicalen in de kaart, die teren op een verarmde, werkloze bevolking.

De grootste troef van het akkoord is dat het een sleutel kan zijn naar regionale vrede. Zonder nucleaire angel in de zij zal Iran bereidwilliger worden om te onderhandelen over oplossingen voor Syrië, Jemen en de Palestijnse gebieden - stuk voor stuk conflicten waar Teheran zich nu in mengt.

De atoomdiplomatie kan, zoals in een kernreactie, dus snel veel positieve energie vrijmaken in het Midden-Oosten. Maar als ze mislukt dreigt een ramp, van nucleaire omvang.

Maarten Rabaey. Beeld rv
Maarten Rabaey.Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234