Vrijdag 25/09/2020

OpinieMieke Schauvliege

Voor de groene natuur staan alle knipperlichten op rood

Beeld Eric de Mildt

Mieke Schauvliege is Vlaams volksvertegenwoordiger voor Groen. 

Het gaat niet goed met onze biodiversiteit. Wereldwijd, ook in Vlaanderen, is er een sterke achteruitgang van plant- en diersoorten. Van de twintig Europees beschermde habitats die Vlaanderen moet beschermen, zijn er maar drie die de status ‘gezond’ krijgen, zoals De Morgen gisteren ook meldde. Voor vijf van die habitats ging de kwaliteit de afgelopen vijf jaar nog verder achteruit. En volgens het recente natuurrapport Vlaanderen zijn maar liefst driekwart van de onderzochte soorten om de toestand van de natuur kunnen beoordelen, er slecht tot heel slecht aan toe. Zo goed als alle knipperlichten staan op rood. 

Ondertussen verliezen we ook belangrijke ecosysteemdiensten. Zo dragen natuurgebieden bijvoorbeeld bij tot een gezonde bodem of houden ze water vast, wat kan helpen tijdens droogteperiodes. Meer en betere natuur is ook belangrijk voor onze gezondheid. Minder natuur, of meer versnipperde natuur, brengt die waardevolle diensten in gevaar.  

Op 20 mei dit jaar maakte de Europese Commissie haar langverwachte biodiversiteitsstrategie bekend. Dat gebeurde samen met de zogenaamde ‘Farm-to-Fork’-strategie, het plan voor een duurzaam Europees voedselsysteem. Dat Europa de twee strategieën op hetzelfde moment lanceert, is geen toeval. “Als we niets ondernemen om de biodiversiteit en het klimaat aan te pakken, zal onze landbouw er het meest van al onder lijden”, stelde Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Commissie.

Een sterke biodiversiteit, gezonde ecosystemen en een duurzaam en gezond voedselsysteem hangen dan ook nauw samen. De Commissie stelt bijvoorbeeld als doel om 10 procent van het huidige landbouwareaal om te vormen tot landschappen met een hoge diversiteitswaarde, zoals hagen en poelen. Die stukjes natuur leggen koolstof vast in de bodem en gaan erosie tegen, filteren de lucht en het water en vormen een habitat voor bestuivers en natuurlijke plaagbestrijders. Een win-win-win voor natuur, landbouw én klimaat.

Ook klimaatsverandering en biodiversiteitsverlies zijn sterk gelinkt aan elkaar. Door droogtes, overstromingen en bosbranden heeft het klimaat een rechtstreeks effect op natuurgebieden, terwijl het verlies en het niet-duurzame gebruik van de natuur dan weer belangrijke oorzaken van de klimaatverandering zijn.

Maar dat zien we in Vlaanderen veel te weinig gebeuren. Hoewel biodiversiteit, ruimtelijke ordening, mobiliteit en water-, droogte- en landbouwbeleid onlosmakelijk samenhangen, worden broodnodige maatregelen niet genomen omdat ze samenwerking vereisen.

Hoewel het bosuitbreidingsbeleid van minister van Omgeving Zuhal Demir toe te juichen is – er komt 4.000 hectare bos bij tegen 2024 - werden ook de grenzen van dat plan snel duidelijk. Nieuw bos komt er vooral op plaatsen die nu al aangeduid zijn als natuur: ecologische weides worden bos. Netto komt er op die manier geen natuur bij. De minister vergat in haar plan ook een aanpak om onze bestaande waardevolle maar bedreigde bossen te beschermen.

Eén van de obstakels voor meer biodiversiteit in Vlaanderen vandaag is helaas nog steeds de landbouw. Vijf op de zes van onze natuurgebieden lijden onder een teveel aan stikstof. Dat zorgt ervoor dat planten zoals grassen, brandnetels en bramen extra hard groeien en kwetsbare planten verdringen. Insecten, vogels en andere dieren die afhankelijk zijn van deze planten verdwijnen daardoor ook. Stikstof en overbemesting gaan hand in hand. Begin juli werd het zesde (!) mestactieplan geëvalueerd. Het resultaat was vernietigend. Toch besliste de Vlaamse Regering om niets te veranderen. Keer op keer wordt beleid dat het stikstofprobleem écht aanpakt, uitgesteld.

Elke dag worden 14.000 dieren doodgereden op Vlaamse wegen. Natuurgebieden beter met elkaar verbinden - via onder andere ecoducten - is daarom ontzettend belangrijk. Op 1 april zou het Vlaams Actieprogramma Ecologische Ontsnippering (VAPEO) worden voorgesteld. Dat gebeurde niet wegens de coronacrisis. Hoewel minister Demir eind april verklaarde klaar te zijn om het plan te ondertekenen, is het nog steeds wachten op en ‘go’ van minister van mobiliteit Lydia Peeters.

Vlaanderen mist duidelijk een sense of urgency als het over biodiversiteit gaat. Net zoals de vorige Vlaamse Regering met Joke Schauvliege als minister van Landbouw en Leefmilieu, stel ik ook bij de huidige ploeg een groot gebrek aan daadkracht vast. De brug tussen die onlosmakelijk verbonden beleidsdomeinen wordt niet gelegd. Maar als we de Europese ambitie om willen zetten in Vlaams beleid, dan zullen we wel degelijk verder moeten gaan dan nu het geval is. Binnenkort sterft de heikikker, Noorse witsnuitlibel of levendbarende hagedis misschien uit. Waar wachten we op?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234