Woensdag 12/05/2021

OpinieDyab Abou Jahjah

Vonnis Chauvin is terecht maar toch wringt er iets

Derek Chauvin, de gewezen politieman die verantwoordelijk is voor de dood van George Floyd. Beeld AFP
Derek Chauvin, de gewezen politieman die verantwoordelijk is voor de dood van George Floyd.Beeld AFP

Dyab Abou Jahjah is auteur en opiniemaker.

Ik herinner me nog mijn reactie toen ik de video zag van Derek Chauvin die zijn knie op de nek van George Floyd plaatste, gecombineerd met het nieuws dat Floyd als gevolg daarvan stierf. Afschuw en woede gecombineerd met een diep gevoel van onrechtvaardigheid.

Net als veel mensen kon ik deze gebeurtenis niet los zien van zijn sociale en historische context. Ik moest het in verband brengen met de andere gevallen van vooral zwarte mannen, maar soms ook vrouwen en kinderen, die in soortgelijke omstandigheden stierven. Mensen die ongewapend waren, geen bedreiging vormden voor de politie, en toch werden doodgeschoten of verstikt. De knie van Derek Chauvin, de dood van George Floyd: het gebeurde niet in een vacuüm, maar maakte deel uit van een lange, bloedige reeks van soortgelijke tragische incidenten. Deze incidenten, die hebben geleid tot de oprichting van de Black Lives Matter-beweging, kunnen ook niet los worden gezien van historisch geweld tegen zwarte mensen in Amerika. Als je ze collectief bekijkt, kun je niet anders dan het psychologische en culturele verband zien met lynchpraktijken en pogroms tegen zwarten in Amerika tot het midden van de twintigste eeuw.

Daarom was Black Lives Matter in de Verenigde Staten in mijn ogen moreel altijd een legitieme beweging, ook al is haar ideologische discours vaak onzinnig. De essentie van die beweging zegt: stop met het doden van zwarte mensen over futiliteiten.

Dit maakt George Floyd echter geen held van burgerrechten, een held noch een voorbeeld. Floyd is gewoon een slachtoffer. En mensen hebben de neiging om dode slachtoffers te eren en aan hen kwaliteiten en eer te verlenen die ze vaak niet verdienen.

Dit maakt van Derek Chauvin ook geen duivel of het absolute kwaad. Hij is een dader, iemand die roekeloos omging met een arrestant. Deed hij dat omdat Floyd Zwart was? Had hij anders gehandeld mocht Floyd blank zijn geweest? Dat is mogelijk, zelfs heel waarschijnlijk, maar wie kan dat met zekerheid weten?

Wanneer je naar de zaak zelf kijkt, mag je vanuit juridisch oogpunt geen historische verbanden zien. Je moet geen politieke of ideologische analyse maken. Justitie kan alleen voor een rechtbank individueel en op basis van feiten en bewijzen worden geserveerd. Chauvin kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de acties van andere politieagenten, laat staan voor acties van slavendrijvers en lynchers van zwarte mensen die in andere decennia en eeuwen leefden. Dat is de theorie. Dat is wat de wetboek zegt. Maar zoals Denzel Washington ooit zei in de film Philadelphia, we leven niet in een wetboek. Juryleden maken deel uit van de samenleving en maken deel uit van een politieke realiteit, en zij dragen een culturele bagage en gevoeligheden met zich mee en redeneren niet alleen objectief maar ook subjectief.

Voor mij lijkt het erop dat het vonnis juist was: Chauvin is schuldig bevonden aan tweedegraads moord en moet daarvoor verantwoordelijk worden gehouden.

Heb ik het gevoel dat de rechtszaak plaatsvond in een gezonde omgeving? Natuurlijk niet. Iedereen wist, ook de juryleden, dat als Chauvin zou worden vrijgesproken, rellen zouden uitbreken. Een Democratisch congreslid zei dat als dat zou gebeuren, demonstraties meer “confronterend” moeten worden, dat “ze moeten weten dat we het menen”.

President Biden verklaarde dat de bewijzen tegen Chauvin “overweldigend” zijn en dat hij aan het bidden is voor “het juiste verdict”. Dit alles geeft me een ongemakkelijk gevoel. Heeft het invloed gehad op het vonnis? Zou het vonnis anders zijn als deze zaak geen zaak van de publieke opinie was?

Ik weet het niet.

In het verleden leidde soortgelijke druk tot de vrijspraak van O.J. Simpson. Tot op de dag van vandaag voelen zwarte mensen in Amerika dat hij onschuldig was, terwijl blanken voelen dat hij schuldig was. Ik geloof dat Simpson schuldig was, en toch was zijn vrijspraak legitiem omdat men het niet boven redelijke twijfel kon bewijzen.

Veel blanke mensen in Amerika zijn van mening dat het oordeel van Chauvin harder is dan op grond van de bewezen feiten gerechtvaardigd is. Zelfs justitie in de Verenigde Staten lijkt te vaak raciale breuklijnen te volgen. De scheiding der machten is bedoeld om de onafhankelijkheid van justitie ten opzichte van politici te garanderen, en dat lukt meestal in het Westen. Maar wat met de onafhankelijkheid tegenover de publieke opinie in deze tijden van ultraverontwaardiging en alomvattende communicatie? Dit lijkt veel moeilijker te lukken, en zeker wanneer sociale onrust, en misschien geweld, achter de hoek op de loer liggen.

Eén ding is zeker: Amerika geneest vandaag niet van haar kwalen, overwint de polarisatie niet, en het is meer verdeeld dan ooit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234