Zondag 25/07/2021

OpinieYasmien Naciri

Voer het debat over kerk en staat, maar graag een beetje consequent

Ihsane Haouach. Beeld Christophe Bortels
Ihsane Haouach.Beeld Christophe Bortels

Yasmien Naciri is auteur, zelfstandig ondernemer en wetenschappelijk medewerker.

De afgelopen weken bracht de ex-regeringscommissaris Ihsane Haouach onbedoeld een stevig debat op gang. Terwijl er gediscussieerd werd over de dubbelzinnigheid van haar uitspraak over de scheiding van kerk en staat, maakte ze snel duidelijk dat ze deze niet in vraag wilde of wil stellen.

Ondanks haar rijkelijk gevulde cv werd ze verstoten door dezelfde regering die haar als regeringscommissaris heeft benoemd en niet veel later diende ze haar ontslag in. Ze werd door regeringsleden gefileerd en was het mikpunt van een georkestreerde socialemediacampagne – in de sector noemen we dat black pr. Facebook-posts werden quasi gekopieerd van partijgenoten en op hetzelfde tijdstip gedeeld mét foto die als een rode lap op een stier werkt bij de volgers van sommige politici. Partijbesturen gaven zo het startschot voor een jachtpartij – als waren het jagers die hun honden loslieten op een neergeschoten vogel.

Maandag is gebleken dat het rapport van Staatsveiligheid in het voordeel van Haouach pleit, al blijft zij – in tegenstelling tot enkele vertegenwoordigers en leden van de meerderheid van de regering die oproepen tot een coup of ongrondwettelijke voorstellen steunen – omwille van twee bewezen aspecten controversieel. Haar uiterlijke kenmerken en haar dubbelzinnige uitspraak over kerk en staat. En het is dat laatste waar ik even bij wil stilstaan, omdat het ook gaat over de regeringsleden die zelf niet begrijpen wat die scheiding van kerk en staat exact moet inhouden.

Hoewel populisten ons het tegendeel beweren, is deze case geen verhaal van links of rechts, progressief of conservatief, gelovig of ongelovig. De scheiding van kerk en staat is er ten voordele van alle burgers zoals onze verworven vrijheden er ook voor iedereen zijn. Die voordelen wegen zwaarder door dan de gepercipieerde individuele nadelen.

Oneliners

Probleem is dat dit debat te vaak in oneliners wordt gevoerd. Nuance is ver zoek bij al te veel politieke tussenkomsten, die vooral oefeningen in zelfpositionering blijken. Het ontbreekt onze politici aan moed om dit debat grondig en oprecht te voeren zodat er eenduidig beleid wordt gevoerd. Het lijkt alsof beleidsmakers daar geen voordeel bij hebben, want waarover zouden we ons volgend jaar routinegewijs nog druk kunnen maken als deze kwestie is opgelost?

Een scheiding is nooit een bedreiging, maar een bevrijding van een ongelukkig huwelijk. De mentale en fysieke afstand zorgt ervoor dat elk gezinslid de ruimte krijgt om vrijer door het leven te gaan. De scheiding van kerk en staat is dus een beschermingsmechanisme om de verscheidenheid in onze samenleving onbevooroordeeld te kunnen omarmen. Wanneer ik morgen beslis om me te bekeren of mijn geloof af te vallen, wens ik namelijk dezelfde vrijheden te genieten. Kortom, ik wens in de eerste plaats als mens en volwaardig burger behandeld te worden. Vrij in denken en handelen.

Verwarrend

Helaas is deze scheiding in de praktijk niet altijd even helder. Het wordt bijvoorbeeld verwarrend wanneer levensbeschouwelijke tekens aan sommige recepties níét mogen, maar bij dezelfde overheidsdienst wel toegestaan zijn als je een andere functie bekleedt of in een andere stad werkt. Alle voorbeelden houden in dat je de overheid vertegenwoordigt en in contact komt met partners, leveranciers of burgers.

Of waarom hebben levensbeschouwelijke tekens bij gemeenteraadsleden in Antwerpen en Gent wel tot veel tamtam geleid, maar mag een politicus mét een keppeltje Chanoeka in het federaal parlement vieren en zo ook, zonder schreeuwerige collega’s, zijn eed afleggen?

Het gaat ook over de vaak (in)directe inmenging van de staat in religieuze organisaties en omgekeerd. Denk maar aan het kunstmatig in leven houden van levensbeschouwelijke organisaties aan de hand van overheidssubsidies en de afspraken daarrond. Of hoe kinderen in het gemeenschapsonderwijs in hokjes worden opgedeeld op basis van hun levensbeschouwing terwijl een gemeenschappelijk vak een betere weerspiegeling zou zijn van de verscheidenheid in onze samenleving en de ideale manier is om jongeren te doen wennen aan dialoog en kritische reflecties. Of hoe een hoofddoekdragende regeringscommissaris een probleem is, maar een kabinetsmedewerker van een minister of bestuurder benoemd door een partij, niet.

Het debat verliest zijn waarde door deze onduidelijkheden. Populistische politici hitsen hun volgers op en viseren vooral hoofddoekdragende moslima’s omdat ze zichtbare vijanden en gemakkelijke prooien zijn, terwijl het nooit over individuen mag gaan, maar ideeën de essentie zijn van elk debat.

Goed beleid is helder, onderbouwd, rechtvaardig en consistent. Daar zijn we bijlange nog niet.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234