Donderdag 17/10/2019

Vijf jaar na Fukushima: word wakker, Vlaanderen

Stralingscontroles in maart 2011, na de nucleaire ramp in Fukushima. Beeld ap

John Vandaele is journalist bij Mo*, auteur en voorzitter van energiecoöperatie EnerGent.

Wat heeft ons land geleerd uit vijf jaar Fukushima? Niet bijster veel. Het verschil met Duitsland is treffend. Duitsland besloot enkele maanden na de ramp zijn kerncentrales definitief te sluiten en de Energiewende op de rails te zetten - een groots project dat Duitsland een identiteit geeft. België daarentegen besliste vorig jaar om zijn stokoude kerncentrales langer open te houden, ook al zegt Elia dat het niet nodig is.

Zien de Duitsers dingen die wij niet zien?

Na de ramp in Fukushima vonden in vele Duitse steden wekenlang zogenaamde 'maanwakes' plaats waarin manifestanten riepen om het abschalten van de kerncentrales. Merkel bleef doof voor dat protest tot haar partij de verkiezingen verloor in de welvarende deelstaat Baden-Württemberg waar ze decennialang de premier leverde. Dat was voor Merkel het teken dat het verzet tegen kernenergie diep zat. Waarom dat zo is, is niet heel duidelijk. Wat er ook van zij, Merkel zwichtte voor de kiezer die in meerderheid van kernenergie af wil.

Dat laatste lijkt in België minder het geval. Zal de N-VA de volgende verkiezingen verliezen omdat ze in de federale regering voor kernenergie ging? Lijkt ondenkbaar. Onderzoek leert ook dat kernenergie geen prioriteit is voor Belgische kiezers.

Beeld rv

Nochtans, in Vlaanderen ligt de kerncentrale van Doel op een boogscheut van onze grootste stad. Toen vorige week bekend raakte dat Vlaanderen geen echt plan heeft om te reageren op een ramp à la Fukushima - de permanente verhuis van een miljoen mensen is niet niks - passeerde dat zonder veel omhaal. Mensen lijken er, ondanks Fukushima, gerust in. De Duitsers en Nederlanders lijken ongeruster dan wij over onze stokoude centrales. Is het een gerustheid uit onmacht? We kunnen er op korte termijn toch niks aan doen, dus laat ons maar voortboeren. Misschien wel. Erg rationeel lijkt het niet.

Het gevolg is dat de politiek ook niet kiest. Nochtans is dit een terrein waar de nationale politiek wel nog een verschil kan maken. Veel politici durven hun nek niet uitsteken omdat er verzet is tegen windmolens. Natuurlijk, Vlaanderen ís dicht bevolkt en onze warrige ruimtelijke ordening maakt de zaken er niet makkelijker op. Verzet is dus begrijpelijk.

Reden te meer voor de politiek om het hele verhaal te vertellen. We zetten die windmolens niet om u te pesten, maar er is gewoon geen alternatief: nieuwe kerncentrales zijn onbetaalbaar in Europa en de oude worden steeds gevaarlijker. En olie, gas en steenkool brengen klimaatverandering.

Binnenkort is er een Vlaamse klimaattop en er wordt ook aan een federaal energiepact gewerkt: laat die eindelijk echt kiezen voor hernieuwbare energie, de Vlaamse/Belgische energiewende. Maak daar net als in Duitsland naast een ecologisch een economisch project van dat ons leider maakt in groene technologie. In Duitsland nam de bevolking ook zelf initiatief - groene activisten werden windondernemers, burgers startten energiecoöperaties. Voortdurend hoor je er: 'We scheppen lokale meerwaarde: met ons eigen geld investeren we in lokale energie en lokale jobs.'

Minister-president Geert Bourgeois beloofde tijdens de klimaatonderhandelingen van Parijs dat er tegen 2020 200 windmolens bij komen - al mogen dat er voor Bourgeois ook 300 zijn. Mooi, maar dat kan enkel met soepelere procedures. En vooral: betrek de mensen erbij zodat ze er mee achter staan in plaats van klacht in te dienen! Als de lasten hier door de dichte bevolking groter zijn, verdeel de lusten! In tijden dat spaargeld niks meer opbrengt: laat de bevolking via coöperaties en gemeenten mee investeren in de windkracht die dankzij Vlaamse regels en subsidies 8 procent opbrengt. Gebruik een deel van die opbrengst om de leefomgeving te verfraaien. Dit kan in tijden van angst en machteloze politiek een schoon project worden dat we samen kunnen waarmaken. Dromen is niet verboden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234