Zondag 25/08/2019

Opinie

Vijf jaar na Fukushima: lessen voor Doel en Tihange

Een herdenking voor Fukushima. Beeld Getty Images

Marc Alexander is woordvoerder van de 11 maart-beweging, een initiatief van o.a. de Antwerpse afdelingen van Greenpeace en Climaxi, enkele geëngageerde burgers en het Ecokot. elfmaartbeweging.be

0p 11 maart 2011 gebeurde wat velen voor onmogelijk hielden. In een kerncentrale in het hoogtechnologische Japan startte een dramatisch kernongeval, waarbij drie reactorgebouwen ontploften. Vijfentwintig jaren eerder ontplofte de kernreactor van Tsjernobyl in de toenmalige Sovjetunie. Zijn na deze explosies de kernreactoren van Doel en Tihange nog veilig te noemen?

Eén van de lessen die de Japanners leerden uit de kernramp in Fukushima, was de oprichting van een Japans agentschap voor nucleaire controle. De Nuclear Regulation Authority besloot al snel de operationele leeftijd te beperken tot maximum 40 jaar. Echter, de levensduur van Tihange 1, Doel 1 en Doel 2 werd door de vorige en huidige regering verlengd tot 50 jaar. Is het een poging om de bevolking te sussen met het sprookje van de Belgische kernreactoren die veiliger zouden zijn dan de Japanse, omdat het om een ander type centrale zou gaan? Iedereen echter hield een dergelijk zwaar ongeval in het hoogtechnologische Japan voor onmogelijk, maar toch gebeurde het net daar.

De verklaringen van Electrabel en het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) laten het overkomen alsof er een wetenschappelijke zekerheid bestaat dat de herstart van de beschadigde reactoren van Doel 3 en Tihange 2 binnen aanvaardbare veiligheidsmarges kon gebeuren. Nochtans zijn er wetenschappers die na een minutieuze evaluatie van de rapporten van Electrabel en het FANC tot heel andere conclusies komen. Zo legt de internationaal erkende materiaaldeskundige Ilse Tweer de vinger op de wond. Ze benadrukt de tegenspraak en de methodologische fouten in het onderzoek dat door Electrabel zelf werd gedirigeerd.

Kernreactorbouwer AREVA leverde Electrabel "representatieve" stukken metaal die scheurtjes vertoonden om er stralingstesten op uit te voeren. Electrabel verwachtte dat die testen zouden aantonen dat het permanente neutronenbombardement in de reactorvaten zelf geen gevaarlijke invloed zou hebben op de stevigheid van de wand van het reactorvat. Toen bleek dat de bestraling de stukken metaal van AREVA in hoge mate bros maakten, werden deze stukken prompt als een "buitenbeentje" ongeschikt verklaard. Bovendien uitte reactorveiligheidsexpert Helmut Schultz als enige van de negen wetenschappers van de International Review Board (IRB) zijn bezorgdheid over de methodologie van het onderzoek. Hij is niet overtuigd dat de metaalhardheid van Doel 3 en Tihange 2 niet aangetast zou zijn door de scheurtjes.

De IRB was een door het FANC samengestelde internationale groep van wetenschappers, die zich precies diende uit te spreken over de veiligheid van de wand van de reactorvaten waarin duizenden scheurtjes werden ontdekt. Niet voor niets besluit wetenschapster Ilse Tweer: "Ermee rekening houdend dat verdere groei van de defecten (scheurtjes) in de reactorvaten niet uitgesloten kan worden, is de officieel toegelaten herstart van de twee nucleaire centrales niet te begrijpen". Geen enkel mens met gezond verstand kan dit begrijpen.

Wie zal dan de dupe worden van het verhaal? In de eerste plaats de werknemers van de kerncentrales zelf, van de omliggende havenactiviteiten, en de bewoners in een wijde omgeving ervan. De eerste doden zijn zowel in Fukushima als in Tjsernobyl onder de werknemers van die bedrijven gevallen. In Fukushima gebeurde het in de kelder van de noodgeneratoren, in Tsjernobyl bij de brandweer en de operatoren van de centrale en de controlekamer. Wat betekent zoiets bovendien in Antwerpen, waar de kerncentrales gelegen zijn te midden van zeer gevaarlijke petrochemische installaties? Bij een grote kernramp zullen de operatoren van de kerncentrale alle moeite moeten doen om de ramp te proberen beheersen. Maar wanneer de hele haven in noodstop gaat, wie zal zeggen dat er dan geen bijkomende chemische ramp kan ontstaan? Zo een chemische ramp kan op haar beurt de beheersing van de kernramp bemoeilijken, en omgekeerd.

We mogen het ons niet inbeelden welke gevolgen een gevaarlijke vrijgekomen gaswolk kan hebben op de operatoren in de kerncentrale. Overigens, welke invloed zal er uitgaan van zware acute radioactieve besmetting op de aanwezige operatoren uit de petrochemie die opdracht krijgen ook hun installaties stil te leggen? Dit alles komt bovenop de gevolgen van de kernramp die de werknemers en burgers zullen ondergaan ingevolge de radioactieve fall-out en de haastige en onvolledige evacuatieplannen. En dan zwijgen we nog over de mogelijke kosten van zo'n kernramp, die volgens Bart Martens kan oplopen tot meer dan 1.400 miljard €, of bijna viermaal het BBP van België.

De 11 maart-beweging ziet maar één veilige oplossing in drie fases: een onmiddellijke sluiting van de verouderde en beschadigde kernreactoren, een omschakeling naar 100% hernieuwbare energie, en een sociaal rechtvaardig traject van het eerste naar het tweede, ook voor de werknemers van de kerncentrale van Doel zelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden