Woensdag 16/10/2019

Opinie

Verwar het nieuwe atheïsme niet met islamofobie

Publicist en islamcriticus Wim Van Rooy liet zich in een interview met deze krant bijzonder kritisch uit over de islam: "U ziet dat niet, maar de islam is het nieuwe nazisme", zei hij. Beeld Eric de Mildt

Peter Derie is arabist en publiceerde in 2016 Wat de Koran echt zegt bij het Davidsfonds, woont in Brussel. 

Waarom krijgt Wim Van Rooy de zweep? Hij zegt niets anders dan Etienne Vermeersch, alleen past hij diens vertoog over God toe op de islam.

Wim Van Rooy ligt beter op de maag wanneer je islamofobie niet begrijpt als racisme (sociaal) maar wel als een doorgedreven vorm van atheïsme (religieus). Bij heel wat klassieke atheïsten was God een weg te verklaren misverstand. Nieuwe atheïsten vinden echter dat religie onwaar en ook slecht is, en willen die domme mythes zelfbewust bestrijden. En zo wordt de religie die in deze tijd aan marktsegment wint, dat wil zeggen de islam, het lijdend voorwerp van “het nieuwe atheïsme”. Van Rooy is vanuit dat perspectief een militante vrijdenker die de hort opgaat en de verderfelijke invloed van de islam uitschreeuwt. Van Rooy belijdt zijn non-religie als non-islam. Bijgevolg neemt hij ook zelf deel aan de levensbeschouwelijke markt.

Peter Derie. Beeld kos

Net als antropologen geen partij hoeven te kiezen tussen stammentwisten, komt het religiewetenschappers niet toe om een keuze te maken tussen deze of gene confessionele positie. We hoeven ons dus niet uit te spreken pro of contra Van Rooy, en ook niet voor of tegen de islam. Ik geef toe dat ik met enige sympathie naar religies kijk, omdat ik ze als een bijzondere manier van verbeelding begrijp. U kijkt er wellicht ook naar, want na het in elkaar zakken van de verzuiling beleeft Vlaanderen onverwacht een revitalisering van religie, onder andere door assertieve moslims. Het brengt een zekere onrust naar boven. Burgers stellen zich de vraag of dat voertuig richting andere zijde nog wel een plaats verdient in onze maatschappij.

Ik kan er dit over kwijt. Wie religie aan de voordeur buitenzet, krijgt het langs achteren wel weer binnen. Feitelijk is de wereld furieus religieus. Van oorkaarsen tot heilige boeken naar tantra en bedevaart: het zijn sociale fenomenen die je best maar begrijpt en waar je ook een wetenschappelijke taal voor moet ontwikkelen. Een kritisch apparaat is bovendien van nut om tot normen te komen die afbakenen wanneer een religie “goed” is. De vraag rijst politiek, omdat onze maatschappij van streek is door het geweld in naam van de islam, en zich moet organiseren op dat nieuwe fenomeen; maar ook historisch en filosofisch, door de genadeloze slagen van Wim Van Rooy.

Wat is een goede religie? Voor belijdende atheïsten is het antwoord: religies zijn niet goed. Ikzelf denk daarover: een goede religie bestaat, wanneer de groepsleden sociaal kunnen functioneren in een klimaat van religiekritiek. Het brengt gelovigen tot zelfkritiek, tot het besef van relativiteit dat je “een" speler op de markt bent. Non-religie dwingt gelovigen om over de muur te kijken. Het vermijdt een beweging naar sektarisme en triomfalisme. Goede religie heeft daarom non-religie nodig. In die zin zijn “de islam” (als laboterm) en Wim Van Rooy tot elkaar veroordeeld. Het nieuwe atheïsme leidt niet tot ongeloof, maar draagt bij tot de ontwikkeling van goede religie. Gelovigen zouden zeggen: goede religie, is ware religie.

Misschien heeft Van Rooy geen gelijk. Dat kan maar als die brave man ook in de feiten geen gelijk krijgt. Daarom een oproep aan gelovigen om te argumenteren. Met overtuigende publicaties, spiritualiteit en schoonheid. Dat zal vanuit een theologische techniciteit moeten gebeuren. Dus niet met morele verontwaardiging van sociaalwetenschappers die van hun religie-onkunde een deugd hebben gemaakt. De islamofobie die ze willen aankaarten, bestaat namelijk niet. Het is atheïsme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234