Maandag 13/07/2020
Elke Neuville.Beeld DM

ColumnIt's Complicated

Vertel onze scholieren het hele verhaal van Congo

Partners in crime en in de liefde. Vincent Byloo maakt radio, Elke Neuville tv. Ze schrijven over alles wat hen beroert, in co-ouderschap: de ene week zij, de andere week hij.

Op 30 juni zal het 60 jaar geleden zijn dat Congo onafhankelijk werd. Dat weet ik omdat ik de Wikipedia-pagina over Belgisch-Congo nog eens herlezen heb. En ik zal die datum in een ver verleden ook wel meegekregen hebben van mijn leraar geschiedenis. Tijdens het hoofdstuk ‘Kolonialisme en imperialisme’ wellicht, dat een fractie van de les­uren geschiedenis in beslag nam, en dat voornamelijk bestond uit een reeks data, landen en een lijstje van de ingepalmde koloniale gebieden. Te kennen voor het examen, aan te duiden op een blinde kaart van het Afrikaanse continent: hoe verdeelden de westerse mogendheden de beschikbare territoria? Portugal – Angola. Frankrijk – Senegal. Verenigd Koninkrijk – Ghana. Duitsland – Namibië. Italië – Somalië. België – Congo. 

Niks over de uitbuiting, niks over handjes kappen, de wandaden van onze vorst en later ook de Belgische regering, geen voetnoot over het bloedgeld waarmee de triomfboog in Brussel of de Koninklijke Gaanderijen in Oostende werden gebouwd. Er was geen sprake van genocide, wel van ontdekkingsreizigers, inboorlingen en beschavingsmissie. 

Ik mag dit jaar dan wel 40 worden, maar ik heb het hier niet over de prehistorie. Wel over een geschiedenisles eind jaren 90. 

Alles wat ik nu weet over ons koloniaal verleden, heb ik nadien zelf opgezocht. Of per toeval gelezen. Met stijgende verbazing over de complete afwezigheid daarvan tijdens mijn eigen schooltijd. Daar komt nu verandering in, door de begrippen kolonialisme, imperialisme en dekolonisatie expliciet op te nemen in de eindtermen van de derde graad. En misschien belangrijker nog: bij het afzwaaien van de middelbare school zal elke leerling het verband moeten begrijpen tussen het kolonialisme en de sociale ongelijkheid nu. Rijkelijk laat, maar een zo noodzakelijke eerste stap.

Beeld Wannes Nimmegeers

Bij herinnerings­educatie denken we in eerste instantie aan een klas­uitstap naar Kazerne Dossin of met de bus naar Ieper voor die andere wereld­oorlog. Volkomen terecht. Maar na bijna 150 jaar (Leopold II koos al in 1885 zijn Afrikaans buitenverblijfje en noemde het Congo Vrijstaat – bron: Wikipedia) wordt het weleens tijd om ook deze gitzwarte bladzijde in onze geschiedenis te durven benoemen en klassikaal te bespreken. Niet langer facultatief, wanneer je het geluk had een bevlogen geschiedenisleerkracht te treffen aan het bord, maar gebeiteld in de eindtermen. 

Het is een begin, en het is hoognodig om die geschiedenis vol in de ogen te kijken. Urgenter nog dan de standbeelden­discussie en de vraag of de bustes van Leopold II beklad, weggehaald dan wel gestockeerd dienen te worden in een museum. Ons kennende zal dat toch nog wel even duren. 

Het kan geen kwaad om onze tieners intussen verder te leren kijken dan data en hoofd­steden. Zo kunnen zij binnen enkele jaren tenminste met enige kennis van zaken resoluties stemmen, werkgroepen oprichten of geaggregeerde data verzamelen om op termijn onverwijld een intentieverklaring op te stellen rond de vraag of excuses dan wel herstelbetalingen ooit aan de orde zullen zijn. Of kunnen zij met hun geschiedenisboek in de hand alsnog beslissen om dat standbeeld van Leopold II te voorzien van een hippe QR-code waarmee je het stuk beton in kwestie met je smartphone in historisch perspectief kan plaatsen.

Wir haben das nicht gewusst, want het stond nooit in de eindtermen. Dat slappe excuus zal niet langer volstaan om het gebrek aan daadkracht te blijven wegwuiven. Vertel onze scholieren het volledige verhaal van Congo. Of om het bij het koloniale jargon te houden: breng onze inboorlingen wat beschaving bij.

Elke Neuville

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234